Στο κυνήγι της «αμεσότητας»

Ο ένας διάλεξε ένα «θερμό» μέσο και ο άλλος ένα «ψυχρό», στην καθιερωμένη γκλάμουρ εκδοχή του, για την πρώτη τους μιντιακή επαφή με τους ψηφοφόρους

Οι δύο μελλοντικοί διεκδικητές του λαϊκού χρίσματος για τη διακυβέρνηση της
χώρας, ο Γιώργος Παπανδρέου και ο Κώστας Καραμανλής, εμφανίστηκαν ο ένας
απέναντι στον άλλον από μια παλιά, προς 8ετίας συνέντευξη που είχαν
παραχωρήσει στον Παύλο Τσίμα και τον Αλέξη Παπαχελά στο Mega παραμονές των
εκλογών του ’96, σαν μια εικόνα από το παρελθόν που θα μπορούσε να σφραγίσει
το μέλλον της πολιτικής με χαλαρή και ήπια διάθεση.

Ήταν οι «Φάκελοι» της περασμένης Πέμπτης που θύμισαν την τηλεοπτική εκείνη
στιγμή. Μια στιγμή που τότε είχε τυπική προεκλογική σημασία και που αίφνης
αποκτά ιδιαίτερη ιστορική αίγλη. Τα ‘χει αυτά η τηλεόραση, που φυλακίζει την
εικόνα. Αυτή την ίδια εικόνα, στην οποία προφανώς καλούνται τώρα να
ανταποκριθούν οι δύο πολιτικοί.

Όχι μόνο δεν μπορούν να υπολείπονται εκείνης της χαμογελαστής και φιλικής τους
συνάντησης, αλλά οφείλουν και να καθιερώσουν αυτό το κλίμα. Μοιάζει να το
υπαγορεύουν οι καιροί αυτό το χαμόγελο στην πολιτική. Μοιάζει να το επιβάλλει
και ο μιντιακός κορεσμός από κραυγές και ακραίες πολιτικές αντιπαραθέσεις που
αποπνέουν ένα μηδενιστικό κλίμα.

Κι όμως, το «ήπιο» ύφος δεν είναι από τα αγαπημένα των μίντια. Αίφνης
ζούμε μια παράδοξη αντιστροφή τών μέχρι σήμερα καθιερωμένων όρων προβολής της
πολιτικής: αντί της κόντρας και του καβγά, ο διάλογος και οι προτάσεις.
Τουλάχιστον αυτό φαίνεται να είναι η πρόταση της νέας πολιτικής σκηνής, όπως
διαμορφώνεται μετά τις εξελίξεις στο κυβερνών κόμμα.

Αίτημα των καιρών ή ανάγκη μιας αναδιαμόρφωσης των δεδομένων προκειμένου να
τονωθεί το ενδιαφέρον των πολιτών για την πολιτική;

Όπως κι αν έχει, το δεύτερο παράδοξο, που προσφέρεται για αναλύσεις
επικοινωνιολόγων, είναι ότι η αναδιαμόρφωση προτείνεται και έρχεται σε μια
στιγμή κατά την οποία τα ονόματα των δύο πολιτικών που θα διεκδικήσουν το
χρίσμα της διακυβέρνησης ξυπνούν ιστορικές φαντασιώσεις στο εκλογικό σώμα.

Το γεγονός το επισήμανε ο δημοσιογράφος της «Independent» Μπρους Κλαρκ στην
εκπομπή του Αλέξη Παπαχελά: «Αν είχες κοιμηθεί το ’60 και ξυπνούσες σήμερα θα
νόμιζες ότι δεν έχει αλλάξει τίποτε, τα ονόματα είναι ίδια». Αρκεί όμως μόνο
το όνομα για να γίνουν ταυτίσεις στη συνείδηση των εκλογέων; Είναι ίδιες οι
συνθήκες και οι ανάγκες των καιρών;

Ίσως αυτό που έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι η σύγκριση και όχι η ταύτιση.
Το πώς δηλαδή εκπρόσωποι δύο μεγάλων πολιτικών οικογενειών βρίσκονται μπροστά
στο κατώφλι μιας εποχής που τους ζητεί να αλλάξουν το «πρόσωπο» της πολιτικής.
Οι «κληρονόμοι» ονομάτων καλούνται να τα ανατροφοδοτήσουν ή να τα εξαντλήσουν.

Άλλωστε, όπως θύμισε το ρεπορτάζ των «Φακέλων» για τα εγχώρια πολιτικά
«τζάκια», η πολιτική καριέρα δεν κληρονομείται, ενδεχομένως ανοίγει τον δρόμο
στους νεώτερους, αλλά χωρίς την ικανότητα να ανταποκριθούν στις ανάγκες της
εποχής τους σβήνει η παράδοση στα χέρια τους.

Οι ειδικοί της πολιτικής επιστήμης γνωρίζουν πως οι πολιτικές εξουσίες δεν
κάνουν άλλο από το να αντικατοπτρίζουν τις κοινωνικές αλλαγές, δεν
πρωτοστατούν σε αυτές, δεν τις προκαλούν. H ευφυΐα των πολιτικών έγκειται στο
να τις συνειδητοποιούν και να μπορούν να τις εκφράσουν. Αν η ανάγκη είναι για
μια νέα «γλώσσα» στην προεκλογική αντιπαράθεση, οι πολιτικοί που την υιοθετούν
θα είναι οι πρωταγωνιστές.

Νέο μιντιακό «λεξιλόγιο»

Και η «γλώσσα» είναι αυτή που με τη σειρά της εκφράζει και μετατρέπει σε
πραγματικότητα τις προσδοκίες. H μιντιακή «γλώσσα», για παράδειγμα, των δύο
πολιτικών, που θα αντιπαρατεθούν ως αρχηγοί των δύο μεγαλύτερων κομμάτων σε
αυτή την προεκλογική περίοδο, έστειλε τα δικά της μηνύματα. Πρωτότυπος στη
ραδιοφωνική – που έγινε πολύ τηλεοπτική – συνέντευξη ο Γιώργος Παπανδρέου, όχι
μόνο αξιοποίησε ένα λαϊκό «θερμό» μέσο, αλλά αναβάπτισε στη λάμψη των
πολιτικών εξελίξεων το παραμελημένο ώς χθες δημόσιο ραδιόφωνο. Μέσο
«ξεπερασμένο» από τη λαμπερή και ορμητική εμπορική τηλεόραση, το ραδιόφωνο
αποτέλεσε αίφνης την πρώτη μιντιακή επιλογή μιας ανανεωτικής «γλώσσας» για την
πολιτική δημοσιότητα. Από την πλευρά του, ο Κώστας Καραμανλής απάντησε στις
μιντιακές απαιτήσεις που δημιούργησε η προηγούμενη συνέντευξη με μια
τηλεοπτική, η οποία ακολούθησε τους όρους της επιβεβλημένης τα τελευταία
χρόνια τηλεοπτικής πολιτικής δημοσιότητας και μάλιστα μια συνέντευξη που
παραχωρήθηκε στον Νίκο Χατζηνικολάου, έναν από τους λαμπερούς τηλεοπτικούς
σταρ που την καθιέρωσαν. Ο «διάλογος» έχει ήδη αρχίσει και δεν αφορά μόνο
πολιτικές προτάσεις, αλλά και τα μέσα που θα χρησιμοποιηθούν και που είναι
αυτά πάντα τα οποία σηματοδοτούν τις πραγματικές αλλαγές.