Mάχες σε όλα τα μέτωπα
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
10 λεπτά  |
 |
Τα είδαμε πάλι όλα μέσα σε μια χρονιά. Εκεί, στη μικρή οθόνη, ξετυλίχθηκαν
δράματα σκηνοθετημένα, αυτά των ριάλιτι όπου άνθρωποι – υβρίδια βρέθηκαν να
αλληλοσπαράζονται για μια θέση στο κουτσομπολίστικο σταρ σύστεμ, για την
τηλεοπτική επιβεβαίωση της μικρής τους ύπαρξης. Παρακολουθήσαμε την
εντυπωσιακή εφαρμογή των μεθόδων της αγοράς σε ανθρώπινες προσωπικότητες, τις
είδαμε να κόβονται και να ράβονται για να ταιριάξουν στα καλούπια της «ποπ»
κατανάλωσης για να βγουν οι «Hi5». Είδαμε σκάνδαλα να ροκανίζονται σαν φρέσκα
κουλουράκια από δελτία ειδήσεων και ενημερωτικές εκπομπές, να καλύπτεται η
δημόσια ζωή από ένα ρυπαρό νέφος διαφθοράς και εκβιασμών που επί εβδομάδες
κάλυψε το βλέμμα του πολίτη – τηλεθεατή. Είδαμε έναν πόλεμο σε απευθείας
μετάδοση, για την ακρίβεια είδαμε βομβαρδισμούς και αίμα, παιδιά και γυναίκες,
θύματα μιας αλαζονικής εξουσίας που μετέτρεψε σε πολεμικό άλλοθι τη δημοκρατία
και σε πρόσχημα την ελευθερία, για να εισβάλει στο έδαφος ενός λαού και να τον
διαλύσει. Είδαμε, τέλος, εντυπωσιακές μετακινήσεις διαφόρων σταρ του γυαλιού
από κανάλι σε κανάλι.
Ζήσαμε για μια ακόμη χρονιά τις εντάσεις και τους συγκλονισμούς που
προσφέρει το τηλεοπτικό θέαμα και που, αν δεν τους ανακαλύπτει στην
πραγματικότητα της ζωής, τους σκηνοθετεί. Οι τηλεοπτικές μεταγραφές πάθιασαν
με τις ίντριγκες, δεν πάθισαν το ίδιο όμως την τηλεθέαση οι ανασχηματισμοί των
τηλεοπτικών ομάδων, με εξαίρεση φαινόμενα όπως αυτό του Γιώργου Αυτιά,
εκπροσώπου ενός νέου είδους πρωινής ενημέρωσης, που έχει σαν τοτέμ την τσέπη
του μισθοσυντήρητου και κορυφαία αξία της τον καημό του οικογενειακού
προϋπολογισμού.
H συγκλονιστική στιγμή πάντως του τηλεοπτικού θεάματος, μέσα στη σκληρότητά
της, ήταν οι αποτρόπαιες εικόνες από το μέτωπο του Ιράκ, το θέαμα του πολέμου,
ενός ακόμη, που επιβεβαιώνει τις αντιφάσεις του σύγχρονου πολιτισμού, τον
ευτελισμό των δημοκρατικών αρχών και των θεσμών με τη βοήθεια του
τελετουργικού του θεάματος. Είδαμε, για παράδειγμα, να σκηνοθετείται ο τρόμος
και η έχθρα για το καθεστώς του Σαντάμ, να προπαγανδίζεται ο πόλεμος εναντίον
του – μάθαμε πως προσελήφθη για τη συγκεκριμένη προπαγάνδα η διαφημίστρια
μεγάλης μάρκας αμερικανικού ρυζιού – που κατέληξε, όπως όλοι οι παρόμοιοι
πόλεμοι, σε πόλεμο κατά του λαού του Ιράκ, είδαμε να θρυμματίζεται η παγκόσμια
εμπιστοσύνη σε θεσμούς που διαμόρφωσε η ανάγκη της ειρήνης στον κόσμο, όπως ο
ΟΗΕ, είδαμε σαν σινεμά τον τρόμο και τη δυστυχία, την αλαζονεία και τη
σκληρότητα, είδαμε δυο συστήματα προπαγάνδας να συγκρούονται.
Παρακολουθήσαμε ωστόσο και άλλους πολέμους, τηλεοπτικούς, για την
ακρίβεια δημόσια ξεκατινιάσματα. Αλήστου μνήμης εκείνο του Ανδρέα Μικρούτσικου
κατά τη διάρκεια του ριάλιτι «Fame Story» με την ομάδα των κριτών και ιδίως με
την Κατερίνα Κούκα και τον Αντώνη Βαρδή. Τι πάθος και εκείνο, τι καβγάς και
μια νεαρή αοιδός στη μέση, η Άσπα, άλλοθι για να ξεσπάσουν εντυπωσιακά τα
κανιβαλικά ήθη της ριάλιτι τηλεόρασης. Μοιάζουν κιόλας ξεχασμένα όλα αυτά. Ο
τηλεοπτικός χρόνος, αγχωτικός, οι εντάσεις του θεάματος αλλεπάλληλες,
εναλλάσσονται με τέτοια ταχύτητα, ώστε η μνήμη να θρυμματίζεται. Ας δούμε
αναλυτικά τις κορυφαίες τηλεοπτικές στιγμές της χρονιάς που πέρασε.
Πόλεμος σαν… σινεμά
 |
|
H Αμερική άρχισε τον πόλεμο σαν… σινεμά, με χαμογελαστό πρόεδρο και |
Θυμόμαστε τον Μπους να προαναγγέλλει την «ανθρωπιστική» επιχείρηση «Σοκ και
δέος». Οι εικόνες της πρόβας έκαναν τον γύρο του κόσμου λίγο αργότερα, καθώς
το θέαμα πλέον καταναλώνεται με τον διπλό του ρόλο, της προπαγάνδας και της
διάψευσής της.
Θυμόμαστε να κάνει πρόβα το θλιμμένο και ταυτόχρονα αποφασιστικό ύφος, ενώ η
κομμώτρια τού στρώνει τη χωρίστρα. H τέλεια χωρίστρα για την τέλεια αναγγελία
πολέμου. H χώρα των υπερθεαμάτων, της χολιγουντιανής τελειότητας, της
ψευδολάμψης των τηλεοπτικών προβολέων, η χώρα που μετέτρεψε το θέαμα σε
ιδεολογία πρέπει να ξεκινήσει τον πόλεμο σαν… σινεμά, με κοστουμάτο και
χαμογελαστό πρόεδρο που υπόσχεται προσευχές για το καλό των Αμερικανών
φαντάρων.
Έτσι ξεκίνησε το μακελειό. Στη συνέχεια κόπηκε η ανάσα του κόσμου με τις
εικόνες του αίματος. Ο πόλεμος δεν ήταν «τυφλός», όπως είχε απειλήσει το
Αμερικανικό Πεντάγωνο. Τα δίκτυα ενημέρωσης ωστόσο δεν έκρυψαν την αγωνία
τους, ότι η άλλου είδους τύφλωση, εκείνη που προκαλεί η μέθη της τεχνολογίας
της ενημέρωσης, τα έχει κιόλας πλήξει.
Από το θέαμα του πολέμου δεν λείπουν οι εικόνες με τις παγκόσμιες
αντιπολεμικές διαμαρτυρίες. Τα μαθητούδια στους δρόμους, καλλιτέχνες, κόσμος
που ξεσπάει την αηδία του για την… απουσία αηδίας, όλοι επινοούν το δικό
τους θέαμα κάτω από τα μάτια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ο κίνδυνος να
αφομοιώσουμε αυτάρεσκα το θέαμα του επαναστατημένου εαυτού μας παραμόνευε
ισχυρός μέχρι το τέλος του πολέμου και ίσως όχι άδικα, καθώς μήνες μετά
μοιάζει να έχουμε ξεχάσει εκείνη τη συγκίνηση.
Άλλωστε, σημασία σε κάθε εκδήλωση πολεμικής βίας δεν έχουν τα γεωπολιτικά
αποτελέσματα, αυτά αλλάζουν στο πέρασμα των αιώνων, αλλά τα μέσα που
χρησιμοποιούνται. Και το θέαμα στις εποχές μας παραμένει το ισχυρότερο μέσο.
Στους όρους του παίζεται το μεγάλο στοίχημα της πραγματικής ανατροπής, που
σημαίνει να παραμείνει ενεργή η συνείδηση του κόσμου χωρίς να χρειάζονται οι
εικόνες με τα δακρυσμένα μάτια των πληγωμένων παιδιών.
Πάντως, με εικοσιτετράωρο ειδησεογραφικό πρόγραμμα στη διάρκεια της επίθεσης
και εισβολής των αμερικανικών και βρετανικών δυνάμεων στο Ιράκ, η NET κερδίζει
τις εντυπώσεις με την αντικειμενική και πλήρη ενημέρωση που προσφέρει χάρη στο
δίκτυο των παρουσιαστών και των απεσταλμένων της, στους οποίους προστίθεται
αργότερα και ο Πίτερ Αρνέτ, όταν απολύεται από το CNN γιατί σε συνέντευξή του
σε ιρακινό κανάλι παίρνει το μέρος του ιρακινού λαού αδειάζοντας την
προπαγάνδα του Μπους.
Λίγο πριν τελειώσει η χρονιά, ένα εντυπωσιακό επεισόδιο προστέθηκε στο
πολεμικό υπερθέαμα, αυτό της σύλληψης του φυγάδα Σαντάμ Χουσεΐν. Τα κοντινά
πλάνα στο ταλαιπωρημένο του πρόσωπο την ώρα που του εξετάζει τις μασέλες
γαντοφορεμένο χέρι Αμερικανού γιατρού «κόσμησαν» το θέαμα της αμερικανικής
επιτυχίας. Ο εχθρός αποκαλύφθηκε, το καλό νίκησε, κέρδισε και τρεις
ποσοστιαίες μονάδες ο εκπρόσωπός του, ο οξυδερκής Μπους, ενώ οι καταστροφές
στο Ιράκ συνεχίζονται.
Ενημερωτικά ολισθήματα
 |
Την περίοδο της αντίστροφης μέτρησης για την εισβολή στο Ιράκ φούντωναν οι
αντιπολεμικές διαδηλώσεις και στη χώρα μας, με αποκορύφωμα τη μεγαλειώδη
διαδήλωση της 15ης Φεβρουαρίου. Ωστόσο, τα εγχώρια εμπορικά δελτία ειδήσεων
προτίμησαν να ασχοληθούν στο μεγαλύτερο μέρος τους με την έλευση του
Ντεγκρέτσια Κωνσταντίνου, ενώ από τη διαδήλωση πρόβαλαν περισσότερο τα
μικροεπεισόδια παρά τον λαϊκό παλμό, με αποτέλεσμα να προκαλέσουν την μήνιν
του τηλεοπτικού κοινού. Το γεγονός προκάλεσε πλήθος συζητήσεων για την
ποιότητα της εγχώριας ενημέρωσης, καταγγέλθηκαν οι εμπορικές της επιλογές που
εν τέλει παράγουν ιδεολογικοπολιτικό αποτέλεσμα και ο τότε διευθυντής
ενημέρωσης του Mega Νίκος Χατζηνικολάου αντιπαρήλθε το ζήτημα απλώς με ένα
«mea culpa». Έκτοτε άλλαξαν οι συνθέσεις των ενημερωτικών ομάδων, λόγω
εντυπωσιακών μεταγραφών, αλλά το περιεχόμενο της ενημέρωσης παραμένει το ίδιο
πιστό στα εντυπωσιακά θέματα.
Τα μεγάλα σουξέ και ο μεταγραφικός πυρετός
 |
Σε μια τηλεοπτική χρονιά που είχε από θέαμα 17N μέχρι εισβολή στο Ιράκ,
ριάλιτι, σκάνδαλα, επεισόδια σε πορείες κατά της παγκοσμιοποίησης και του
πολέμου, σίριαλ και μεταγραφές, το μεγαλύτερο σουξέ στην τηλεθέαση το είχε η
αναμετάδοση του γιουροβιζιονικού πανηγυριού (τηλεθέαση 21,5% που ισοδυναμεί με
1.954.000 τηλεθεατές). Το πικρό ποτήρι τό ‘πιαμε αυτή τη φορά (17η θέση) με
την αγγλοσαξονικών προδιαγραφών μπαλάντα «Never let you go» με την Μαντώ, αλλά
το γιουροβιζιονικό θέαμα επιβλήθηκε ως το κορυφαίο ετήσιο τηλεοπτικό πανηγύρι.
Ακολουθεί το ντέρμπι Παναθηναϊκού – Ολυμπιακού (με σκορ 3-2 και τηλεθέαση
19,7%) και ο αγώνας ρεβάνς (με σκορ 3-0 υπέρ του Ολυμπιακού και τηλεθέαση
17,8%). Από τα σίριαλ ξεχώρισε η σειρά «H αγάπη ήρθε από μακριά» (Antenna) του
Μανούσου Μανουσάκη που ποντάρισε για μία ακόμη φορά στην ερωτική συνάντηση
διαφορετικών, μιας Ελληνίδας συζύγου μεγαλοκτηματία και ενός Αλβανού εργάτη
(τηλεθέαση 16,7%). H φετινή σεζόν ξεκίνησε νωρίτερα λόγω Ολυμπιακών με το
τηλεοπτικό μενού να διαθέτει περισσότερα σίριαλ. Μέχρι στιγμής ξεχωρίζει η
ελληνική τηλεοπτική εκδοχή της ταινίας «Chocolat», «Το καφέ της Χαράς» (16,8%
ή 1.551.000 τηλεθεατές).
Οι ειδήσεις
Το καλοκαίρι φλογίζεται με τις ίντριγκες των μεταγραφών που φιλοδοξούν να
αναδιαμορφώσουν το τηλεοπτικό τοπίο. Μπροστά στα μεγάλα γεγονότα της χρονιάς
(εκλογές, Ολυμπιακοί) και με όραμα τα διαφημιστικά έσοδα οι τηλεοπτικές
επιχειρήσεις ρίχνονται στη μάχη της εξασφάλισης ηχηρών προσώπων. H
εντυπωσιακότερη μετακίνηση είναι του Νίκου Χατζηνικολάου έπειτα από 14 χρόνια
καριέρας στο Mega, στη διοίκηση και στην οθόνη των ειδήσεων του Alpha. Έχουν
προηγηθεί οι μεταγραφές της Άννας Παναγιωταρέα και του Σταύρου Θεοδωράκη. Του
τελευταίου δεν ευδοκίμησε, για να βρεθεί λίγο πριν από το τέλος της χρονιάς
τελικώς στο Star. Αντίστροφη πορεία ακολούθησε ο Μανώλης Καψής (από το Star
στον Alpha).
H νέα σεζόν ξεκινάει με τις ομάδες ενημέρωσης να πλαισιώνονται από νέα ακριβά
σκηνικά, αναμορφωμένες και με φόρα να διεκδικήσουν τηλεθέαση, πλην όμως στους
πρώτους μήνες εμφανίζεται και πάλι το δελτίο του Antenna σύμφωνα με τα
δεδομένα της AGB Hellas (στο διάστημα 8/9 – 30/11/2003) με τηλεθέαση 7,3% και
στην πρώτη θέση.
Το Mega, με τον Αιμίλιο Λιάτσο στη θέση του κεντρικού παρουσιαστή ενός δελτίου
αναμορφωμένου, πιο σύντομου και αυστηρότερου συγκριτικώς με την παλαιότερη
μορφή του, που επιχειρεί να κερδίσει τις εντυπώσεις ως πιο σοβαρή ενημέρωση
στον χώρο της εμπορικής τηλεόρασης, βρίσκεται το ίδιο χρονικό διάστημα στη
δεύτερη βαθμίδα με ποσοστό 5,7%.
Τεστ κοπώσεως με ριάλιτι
 |
|
Μπορεί το «Survivor» να κέρδισε τις εντυπώσεις στην τηλεθέαση, αλλά συνδέθηκε |
Τα σημάδια κόπωσης του κοινού από τα μπιγκμπραδερικά ριάλιτι γίνονται εμφανή
με το ξεκίνημα του 2003. Το «Πάρτι» (Mega) – κακέκτυπο του «Μπαρ» – σημειώνει
παταγώδη αποτυχία και ολοκληρώνεται με συνοπτικές διαδικασίες. Το «Fame Story»
(ANT1) είναι το νέο ριάλιτι-φρούτο, που ήδη σημειώνει επιτυχία στο εξωτερικό.
Υπόσχεται στους συμμετέχοντες και στον νικητή καριέρα στο πεντάγραμμο.
Απαραίτητη προϋπόθεση να διαθέτουν το ελάχιστο τραγουδιστικό ταλέντο. Άλλωστε
προορίζονται για την καταναλωτική αγορά των σουξέ.
Παρακολουθούμε τη διαδικασία μάθησης και επιλογής, αλλά καταναλώνονται οι
ίντριγκες και οι ανταγωνισμοί μιας ομάδας μικροβεντετών, που νόμισαν πως
έγιναν φίρμες με το καλημέρα σας λόγω της τηλεοπτικής τους προβολής. Το
τηλεπαιχνίδι πάντως δεν έχει τηλεθέαση μέχρι που αναλαμβάνει ο Ανδρέας
Μικρούτσικος να οργανώσει τα γνωστά ξεκατινιάσματα. Τσακώνονται όλοι με όλους
και ο ίδιος με την παραγωγή και τους κριτές.
Το «Pop Stars» είναι η απάντηση του Mega. Παρόμοιο είδος ριάλιτι, αλλά
σε εβδομαδιαία βάση, στο οποίο παρακολουθούμε τις οντισιόν πλήθους κοριτσιών
που κρίνονται από τριμελή επιτροπή. Θέαμα άγριο, σκληρό, καθώς εκμεταλλεύεται
την ελπίδα για γρήγορο σουξέ νεανίδων, με τους κριτές on camera να προσβάλλουν
όνειρα και προσωπικότητες. H αγορά είναι σκληρή και θα διαπρέψουν μόνον όσες
έχουν τις προδιαγραφές. «Ντέρτι λολίτες» τις θέλει η παραγωγή και επιλέγονται
πέντε που τις παρακολουθούμε να αλλάζουν ρούχα, μακιγιάζ και στυλ και να
γίνονται κάτι σαν Σπάις Γκερλς α λα ελληνικά, είναι οι εγχώριες «Hi 5».
Ακολουθεί το «The wall», μια ευτελής απομίμηση της πάλης των τάξεων,
ένα «Πλούσιοι και φτωχοί», όπου μοιράζονται οι μεν σε μια βίλα με ανέσεις και
οι δε σε έναν άθλιο χώρο με λάσπες και καλύβες. Εδώ έρωτες και πάθη γαργαλούν
την τηλεθέαση, ενώ τα μαλλιοτραβήγματα κυρίας που έχει δει το τηλεπαιχνίδι ως
μέσο να ξεσπάει τους καημούς μιας ζωής γίνεται η σταρ της κουτσομπολίστικης
τηλεόρασης.
Στις 18 Σεπτεμβρίου βγαίνει στον αέρα το «Survivor» (Mega) που
υπόσχεται περιπέτειες σε εξωτικό νησί για να καταναλωθούν τα γνωστά
ξεκατινιάσματα σε ειδυλλιακό φόντο. Αποκορύφωμα της έντασης που προκαλείται
είναι το ξυλοφόρτωμα μιας παίκτριας από άγνωστο και το σπασμένο αυτοκίνητο
συμπαίκτη της, οι οποίοι δέχονται επίθεση από φανατικό του ριάλιτι πολιτισμού
σε μια εντυπωσιακή απόδειξη της τηλεοπτικής επιρροής στα ήθη.
Το «Mission» είναι η αποτυχημένη απόπειρα του Antenna να απαντήσει στον
ανταγωνισμό με δικής του εμπνεύσεως ριάλιτι εγχώριων περιπετειών. Και εδώ
σημειώνονται οι ίδιες υψηλού επιπέδου συμπεριφορές και ανταλλαγές ευγενικών
χειρονομιών μεταξύ των παικτών.
Φιλί 100.000 ευρώ
 |
Ένα σίριαλ με φωσκολικής εμπνεύσεως ερωτικά μπλεξίματα μεταξύ πρωταγωνιστών,
επενδυμένο με ωραία μουσική, υψηλής αισθητικής ντεκόρ και νέους ηθοποιούς, το
«Κλείσε τα μάτια» του Χριστόφορου Παπακαλιάτη, περιλαμβάνει εκτός άλλων
τηλεοπτικών προκλήσεων και μια σκηνή στην οποία φιλιούνται ερωτικά δύο αγόρια.
Το γεγονός προκαλεί την παρέμβαση του ΕΣΡ, που με ένα κρεσέντο πουριτανισμού
στο σκεπτικό του επιβάλλει πρόστιμο 100.000 ευρώ στο κανάλι.
Google news
