H επέλαση της τρίτης ηλικίας!

Πρώτη φωνή στην εκτέλεση του αθάνατου στίχου «τι τριάντα, τι σαράντα, τι
πενήντα» αλλά και «τι εξήντα, τι εβδομήντα», παίζει ο αειθαλής Γαλλο-Καναδός
Ντενίς Αρκάν, ο σκηνοθέτης που πριν από έτη πολλά μάς είχε ραντίσει με την
πρωτοκλασάτη σάτιρα «H παρακμή της αμερικανικής αυτοκρατορίας». H συνέχεια
αυτής της «παρακμής» ολοκληρώθηκε στο τελευταίο Φεστιβάλ των Καννών και
δαφνοστεφανώθηκε με δύο βραβεία. Και σεναρίου (δικαίως, διότι η γλώσσα κόκαλα
δεν έχει, αλλά κόκαλα τσακίζει) και γυναικείας ερμηνείας (επίσης δικαίως διότι
η Μαρί-Ζοζέ Κροζ αποδεικνύεται αίλουρος θανατερός). Τίτλος, εντελώς
χαρακτηριστικός και αποκαλυπτικός «H επέλαση των βαρβάρων»!

Ο Αρκάν λοιπόν σκάρωσε μια παράλογη, σαρκαστική, ειρωνική και απίστευτα
ανθρώπινη φάρσα. Μια φάρσα που διατρέχεται από πλήθος ενοποιημένων…
αντιθέσεων. Πώς λέμε «τα ετερόκλητα έλκονται»; Έτσι ακριβώς. Εκ πρώτης όψεως,
η ιστορία είναι ευδιάκριτη και κρυστάλλινη για οφθαλμούς πάσης φύσεως. Από
εκείνους του εξώστη μέχρι του δύσκολου θεωρείου. Ως εξής: Ένας
πενηνταροεξηντάρης τύπος, φαλακρός σαν τον Κότζακ αλλά ενεργητικός, ευφυής και
αθυρόστομος, σαν εκείνους τους αδιόρθωτους αναρχικούς που εξακολουθούν να
κυκλοφορούν με το κοστουμάκι της γραφικότητας αλλά δεν τους νοιάζει, ο τύπος
λοιπόν ανακαλύπτει πως οι ημέρες του είναι μετρημένες και πως το σαράκι του
καρκίνου τον κατασπαράζει. Όχι μόνο δεν παραδίδει τα όπλα, αλλά αντιθέτως
εφορμά με ορμή έφηβου και με στόμα πρωταθλητή της ρητορείας εναντίον των
άθλιων βαρβάρων (της παγκοσμιοποιημένης αφασίας) που έχουν μετατρέψει το
σύμπαν σε μια απέραντη ζούγκλα! Έτσι, εκ του θανάτου… εξάγονται απίστευτες
ποσότητες δύναμης, ενέργειας και φαντασίας. Και έτσι το πεισιθάνατο, δραματικό
και αρνητικό, μετατρέπεται σε ζωικό, κωμικό και θετικό!

«H επέλαση των βαρβάρων»: Ο θάνατος ενώνει

Προεξέχον μέλος της κοινότητας των βαρβάρων είναι ο υιός του
αναρχικού… Κότζακ. Διότι το τέκνο αυτού του κλινήρους Μπακούνιν ακολουθεί
την τέχνη της εποχής του. Ως καλοπληρωμένο μέλος της ελίτ του λονδρέζικου
Χρηματιστηρίου, περιφρονεί τις απόψεις του πατρός του και στη θέση του Μαρξ
έχει αναρτήσει τη φωτογραφία του δολαρίου. Όμως, το αίμα νερό δεν γίνεται.
Καταφθάνει στον γαλλόφωνο Καναδά, σπεύδει στο νοσοκομείο και βγάζει το
πορτοφόλι για να εξαγοράσει τους πάντες, προκειμένου οι τελευταίες ημέρες του
πατέρα του να είναι στρωμένες με ροδοπέταλα και μύρα. Δηλαδή, πληρώνει τους
εργατοπατέρες του νοσοκομείου, με αποτέλεσμα εντός… δευτερολέπτων να
μεταφερθεί ο ασθενής σε σουίτα πέντε αστέρων. Στη συνέχεια εξασφαλίζει
παρανόμως άπειρες ποσότητες μορφίνης, προκειμένου να εξαφανιστούν οι πόνοι από
το σώμα του πατέρα του. Έτσι, το επάρατο Χρηματιστήριο (η βαρβαρότητα που
λέγαμε) καταφθάνει ως μέγας αρωγός της…. επανάστασης. Ό,τι δεν μπορούν να
κάνουν οι ιδέες, το αγοράζεις διά του χρήματος. Και έτσι η βασική αντίθεση
πατρός – υιού, δηλαδή πολιτισμού – βαρβαρότητας, λύεται διά μέσου της καρδιάς.

Με πλοηγό την ενότητα αυτών των δύο αντιθέσεων (ζωής – θανάτου και
πολιτισμού – βαρβαρότητας) και με «μηχανή» το τούρμπο σενάριο και τις
σπινθηροβόλες ατάκες αλλά και τις εξαιρετικές ερμηνείες αγνώστων σ’ εμάς
γαλλόφωνων ηθοποιών του Καναδά, ο Αρκάν υφαίνει μια σειρά από… αόρατες και
δευτερεύουσες κόντρες, οι οποίες ενώνονται από ένα διάχυτο ουμανιστικό πνεύμα.
Όσο υπάρχουν άνθρωποι, θα υπάρχουν φωλιές καρδιάς. H επέλαση γέλιου, δακρύων
και σκέψης με άφησε στον… τόπο!

H επιστροφή της γηραιάς κυρίας

H δεύτερη… ταινιάρα – το «Les Triplettes De Belleville» το τρίο της Μπελβίλ
– όχι μόνο θα κατοικήσει μονίμως στα όνειρά σας, αλλά θα γράψει μία από τις
πιο απολαυστικές σελίδες στην ιστορία των cartoon και θα αποτελέσει σημείο
αναφοράς! Έπειτα απ’ αυτό το τρισχαριτωμένο, πρωτότυπο, καλοκουρδισμένο και…
μουσικό γεγονός θα λέμε (αναφερόμενοι στα κινούμενα σχέδια) πριν και μετά το
«Μπελβίλ». Τα πράγματα λοιπόν έχουν ως εξής. Ένας απίστευτος Γάλλος
καρτουνίστας – ηλικίας σαράντα ετών – με το όνομα Σιλβέν Σομέ, εμφυτεύει στο
«χαρτί» απίστευτες ποσότητες φαντασίας, χορογραφίας, πνεύματος και τόλμης και
τυλίγει σε ένα κουρελόχαρτο όλους τους εμπόρους κινουμένων σχεδίων. H ιδέα, η
ιστορία, οι χαρακτήρες, τα σκίτσα, οι ρυθμοί και η μουσική έχουν σχεδιαστεί με
τέτοιον ιδιοφυή τρόπο, ώστε να χορεύουν με το μυαλό, την καρδιά και τον
αμφιβληστροειδή μας τον πιο ξέφρενο χορό. Όταν το δείτε θα το… ξαναδείτε.

«Το τρίο της Μπελβίλ»: Χορεύοντας με τα καλύτερα καρτούν της πόλης

Ανατροπή πρώτη. Ήρωες αυτής της αστραφτερής σύλληψης είναι έξι εντελώς
αντιεμπορικοί χαρακτήρες. Δηλαδή, μία γραία με πρόσωπο μπουλντόγκ. Ένα
γεροντομωρό (ο εγγονός της) που προπονείται για να κερδίσει τον γύρο της
Γαλλίας με ποδήλατο. Ένας σκύλος βάρους και όγκου… χοίρου. Και τρεις γραίες,
απομεινάρια από καμπαρέ του ’30, οι οποίες τρέφονται με βατράχια! H δράση
αναφλέγεται, όταν τρεις ανθρώπινες ντουλάπες (γκάνγκστερ) απάγουν τον…
πρωταθλητή και όταν η γιαγιά του μαζί με τον σκύλο επιβιβάζονται σε θαλάσσιο
ποδήλατο, ακολουθώντας τα ίχνη τους μέχρι την άλλη άκρη του Ατλαντικού, στην
πόλη… Μπελβίλ, δηλαδή το Hollyfood!

Ανατροπή δεύτερη: Τα «εργαλεία» της δράσης είναι τόσο σουρεαλιστικά, που να
πιστεύεις πως απέναντί σου δεν έχεις να κάνεις με κάποιον έξυπνο εγκέφαλο,
αλλά με παρανοϊκή ιδιοφυΐα που μόλις δραπέτευσε από το Δαφνί. Ένα μόνο θα σας
πω. Οι τρεις γραίες χρησιμοποιούν ως όργανα τη σχάρα του ψυγείου και τον αέρα
της… εφημερίδας. Και πως η μουσική τους είναι τόσο… τζαζ και τόσο ρυθμική,
που μπροστά της το πιο χορευτικό μοτίβο της Μαντόνας μοιάζει με υπνοθεραπεία
(παρεμπιπτόντως, αδυνατώ να κατανοήσω την ελληνική εταιρεία που ακόμα δεν
κυκλοφόρησε το ομότιτλο σάουντρακ του Μπενουά Σαρέστ).

Ανατροπή τρίτη και τελευταία: H εμπνευσμένη σκιτσογραφία του Σιλβέν Σομέ
δημιουργεί ένα ασύλληπτο εικαστικό κράμα μεταμοντέρνου «μπελ επόκ». Έτσι όλα
μαζί (από τους χαρακτήρες, το χιούμορ, τη μουσική και τη ρυθμολογία)
απαρτίζουν ένα ομοιογενές σύνολο παλιομοδίτικης παρέας που κατεδαφίζει το
σύμπαν και που θριαμβεύει πάνω στο «μοντέρνο», το «δήθεν» και την τεχνολογία.
Ένα πράγμα σάς λέω. Θα με θυμηθείτε, όταν το ξαναδείτε. Γιατί φτιάχνει κέφι
καλύτερα και από την «Αμελί»!

Και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο

Στέγνωσε ο σινιόρ «Last tango in Paris» και στη συνέχεια όλα εκ του πονηρού τα
κάνει. Διότι – σου λέει – politics, drugs, sex και κουλτούρα είναι η καλύτερη
συνταγή για τα ταμεία. Αμ, δε!

Αν κάποιος θεατής μεταφερόταν αυτομάτως, χωρίς τις ενδιάμεσες στάσεις, από τον
«Κομφορμίστα» στους «Ονειροπόλους» (The dreamers) θα στοιχημάτιζε όλη την
περιουσία του πως πρόκειται για ταινίες δύο διαφορετικών σκηνοθετών. Ο λόγος
της μετάλλαξης του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι είναι ένας και μοναδικός. Αντάλλαξε
τα όνειρά του με την εξουσία. Δεν με πιστεύετε; E, τότε κοπιάστε και
λογαριάστε:

Στο κουλτουριάρικο και αναστατωμένο Παρίσι του 1968 καταφθάνει Αμερικανόπαις,
ως φοιτητής της περίφημης παριζιάνικης κινηματογραφικής σχολής. Γοητευμένος
από το ελεύθερο πνεύμα της εποχής, ερωτεύεται νεαρή Γαλλίδα η οποία, μαζί με
τον αδελφό της, τον φιλοξενούν στο διαμέρισμά τους. Κλείνουν την πόρτα και
αρχίζουν τα παιχνίδια. Με φόντο τον Μάη του ’68, οι τρεις σινεφίλ επιδίδονται
στο παιχνίδι πάνω, κάτω και πλαγίως. Σε όλες τις παραλλαγές. Αδελφός με
αδελφή, αδελφή με φίλο, φίλος με τον αδελφό της αδελφής και στο τέλος οι τρεις
μαζί. Εν ολίγοις, όλα μέσα.

«Οι ονειροπόλοι»: Το τρίο του Μπερτολούτσι

H Αμερική ως γλώσσα αλλά και ως διάδρομος για την κατάκτηση της αμερικανικής
αγοράς. H Ευρώπη ως κουλτούρα. Το σεξ ως δόλωμα και προς Αμερική αλλά και προς
Ευρώπη. H επανάσταση και ο Μάης του ’68 για νοσταλγία και δημαγωγία. Και η
σινεφιλία ως πολιτιστικό ντεκόρ. Και η πίτα ολάκερη και ο σκύλος χορτάτος! E,
αυτό δεν είναι ταινία αλλά εμπορική συμφωνία με τον διάβολο.

Και κάτι ακόμα για όσους επικαλεστούν τις κινηματογραφικές αρετές του
Μπερτολούτσι. Μα τώρα τι συζητάμε; Αν ο Ρονάλντο ξέρει μπάλα; Φυσικά και έχει
την ικανότητα να μεταμορφώνει και να ντριμπλάρει. Το ζητούμενο είναι, γκολ
μπορεί να βάλει;

Γέλια μέχρι δακρύων

Τρίτη ταινιάρα των Χριστουγέννων η επανακυκλοφορία της καλύτερης και πιο
ξεκαρδιστικής κωμωδίας τών Marx brothers «Σούπα πάπιας» (Duck soup). Ηλικίας
εβδομήντα ακριβώς ετών (γυρίστηκε το 1933 με σκηνοθέτη τον Λίο Μακ Κάρεϊ).
Όμως, βάζω όλα όσα έχω και δεν έχω, γιατί ουδείς από τους σύγχρονους μπορεί να
τους φτάσει!

«Σούπα πάπιας»: Και οι τρεις είναι υπέροχοι

Το στόρι από μόνο του αποτελεί τον… ολοκληρωτικό ορισμό του μεγαλείου της
τρέλας. Σε μια μυθική χώρα με το όνομα… Freedomania, όπου οι κάτοικοί της
βρίσκονται στα πρόθυρα γενικής εξέγερσης, μια ευτραφής ζάπλουτη κυρία
υπόσχεται να γεμίσει με δωρεές τα άδεια ταμεία, υπό την προϋπόθεση πως
τιμονιέρης στην διακυβέρνηση θα αναλάβει ο… προοδευτικός Ρούφους Φάιρφλαϊ
(ιπτάμενη φωτιά). Στο μεταξύ, ο πρέσβης μιας γειτονικής χώρας σχεδιάζει να
ανατρέψει τον κύριο… Ιπτάμενη φωτιά και προς τούτο στέλνει δύο έμπιστους
κατασκόπους του, για να συγκεντρώσουν εις βάρος του στοιχεία. Το όνομα του
πρώτου είναι Τσικολίνι και του δεύτερου Πίνκι. Αυτό που επακολουθεί στα
νεοελληνικά λέγεται… μπάχαλο. Δηλαδή αφηνιασμένος ρυθμός, καταιγισμός
τραγελαφικών καταστάσεων και ρεσιτάλ ξεκαρδιστικών διαλόγων που αν τα
«μεταφράσεις» θα πέσεις πάνω σε εκρήξεις μεγαλοφυΐας. Και ο Γκράουτσο και ο
Χάρπο και ο Τσίκο είναι υπέροχοι. Την πρώτη φορά το είδα από το… πάτωμα.
Είχα πέσει χάμω από τα γέλια!

Μπαγκς Μπάνι και Τζέιμι Λι Κέρτις

«Looney Tunes» του Τζο Ντάντε. Όταν τα θρυλικά καρτούν της Warner
συναντούν ζωντανούς ηθοποιούς. Ο Ντάφι Ντακ παρέα με τον Μπαγκς Μπάνι βοηθούν
καρατερίστα του Χόλιγουντ (Μπρένταν Φρέιζερ) ο οποίος μαζί με παραγωγό του
Χόλιγουντ (Τζίνα Έλφμαν) σπεύδει να απελευθερώσει τον… πράκτορα πατέρα του
(Τίμοθι Ντάλτον), θύμα ενός σατανικού δρος Νο, που σχεδιάζει να μετατρέψει
κάθε ανθρώπινο ίχνο σε μαϊμού με τη βοήθεια μηχανής… λέιζερ. Στην αρχή
σκυλοβαριέσαι, αλλά ύστερα από τη «μέση» η μηχανή αρχίζει να λειτουργεί. Ούτε
ακριβώς για μικρούς, ούτε για μεγάλους.

«Απίστευτη Παρασκευή» (Freaky Friday) Κομεντί του Μαρκ Γουότερς. Όπου μια
σαραντάρα μητέρα ανταλλάσσει το σώμα της μ’ αυτό της δεκαπεντάχρονης κόρης
της. Ως εκ τούτου η μάνα το ρίχνει έξω, ενώ η κόρη αντιλαμβάνεται το πρόβλημα
και το «μέσα». H Τζέιμι Λι Κέρτις κερδίζει υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα, αλλά
τους λόγους αυτής της επιβράβευσης αδυνατώ να τους καταλάβω.

«Απίστευτη Παρασκευή»: H Τζέιμι Λι Κέρτις διεκδικεί… Χρυσή Σφαίρα για την πιο ασήμαντη εμφάνισή της!

Απλώς αμερικανιά, προορισμένη να γεμίζει τις τρύπες των multiplex.

ΥΓ: Οι πρεμιέρες όλων των νέων ταινιών έχουν κλείσει ραντεβού με την
Παρασκευή – δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων – αλλά η κριτική δημοσιεύεται
προκαταβολικά, επειδή δεν κυκλοφορούν εφημερίδες αυτή την ημέρα.

Τα Oscar της εβδομάδας

Δραματικής κομεντί: «H επέλαση των βαρβάρων»

Σεναρίου: Ντενίς Αρκάν (ο… βάρβαρος)

Ανδρικού ρόλου: Ρεμί Ζιράρ (ο δεύτερος… βάρβαρος)

Γυναικείου: Μαρί-Ζοζέ Κροζ (και ο τρίτος)

Best cartoon ever: «Το τρίο της Μπελβίλ»

Σκίτσου, χιούμορ, σκηνοθεσίας: Σιλβέν Σομέ (Μπελβίλ)

Ξεκαρδιστικής κωμωδίας: «Σούπα πάπιας»

Best… πάπιας: Μαρξ Μπράδερς

Χάρτινης… πάπιας: «Looney Tunes»

Πολιτικής πορνογραφίας: «Οι ονειροπόλοι»

Πολιτικού πορνογράφου: Μπερνάρντο Μπερτολούτσι

Χαζο… αμερικανιάς: «Απίστευτη Παρασκευή»