Οι άρχοντες της καρδιάς!

Κρίμα τα ονόματα, κρίμα οι καλές προθέσεις, κρίμα η σκηνοθεσία. «Το ανθρώπινο
στίγμα» («The human stain») θα μπορούσε να αναπλήρωνε την έλλειψη αληθινής,
σοβαρής και έντιμης αμερικανικής, δραματικής ταινίας.

Το πρόβλημα αρχίζει από το ομότιτλο μυθιστόρημα του Φίλιπ Ροθ και επεκτείνεται
σε όλο το μήκος και το βάθος της ταινίας. Τι είπα τώρα; Μιας; Λάθος! Τρεις. Ως
εξής:

Ιστορία πρώτη: Υποδειγματικός καθηγητής της φιλολογίας απολύεται για
ανάρμοστη συμπεριφορά προς έγχρωμο φοιτητή του. Το «στίγμα» προέκυψε από λάθος
ερμηνεία μιας λέξης. Έτσι, ο άνθρωπος που όσο κανείς άλλος υπερασπίζεται τα
ατομικά δικαιώματα βρίσκεται στους πέντε δρόμους. Το αποτέλεσμα είναι εξίσου
θλιβερό. H αδύνατη καρδιά της γυναίκας του συντρίβεται και η απόλυση
ζευγαρώνει με τον θάνατο.

Ιστορία δεύτερη: Ο ίδιος (χήρος) καθηγητής, στα 60 του πλέον, πέφτει
πάνω σε πανέμορφη τριαντάρα, η οποία όχι μόνο μαγεύεται από την προσωπικότητά
του, αλλά με την πρώτη σχεδόν ματιά ανοίγει την πόρτα του δωματίου της
περιμένοντάς τον θεόγυμνη. H συνέχεια αξίζει τον τίτλο «όλα τα βάρη του
κόσμου». Το εν λόγω πλάσμα, το οποίο προέρχεται από εύπορη οικογένεια αλλά που
λόγω ανεξάρτητης ιδιοσυγκρασίας εκτελεί χρέη… σφουγγαρίστρας, βαρύνεται με
τα εξής ασήκωτα στίγματα: βιασμός (εκ του πατριού), εγκατάλειψη (από τη μητέρα
της), διαζύγιο (από τον βάναυσο και βετεράνο στον πόλεμο του Βιετνάμ σύζυγο)
και… παιδοκτονία (επειδή από δική της αμέλεια κάηκαν τα δύο παιδιά της). Πώς
διέφυγε από το γκρέμισμα των δίδυμων πύργων είναι πράγμα ανεξήγητο!

Ιστορία τρίτη: (προερχόμενη από την ταινία «Pinky» του Ηλία Καζάν του
’40): Πάλι ο ίδιος καθηγητής προκειμένου να αναρριχηθεί στην κοινωνία προδίδει
την καταγωγή του, διαγράφει την οικογένειά του και επί σειρά δεκαετιών
κυκλοφορεί, παντρεύεται και γράφει βιβλία με την ταυτότητα ενός… άλλου!

«Το ανθρώπινο στίγμα»: Εκτός όλων των άλλων και… γεροντοέρωτας του Άντονι Χόπκινς για τη Νικόλ Κίντμαν

Ουκ εν τω πολλώ το ευ έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι. Ο Ρόμπερτ Μπέντον (ένας
από τους καλύτερους και σοβαρότερους σεναρίστες που έχουν απομείνει στο Planet
Hollywood) παγιδεύτηκε και εξαφανίστηκε στις σελίδες ενός βιβλίου. Στη θέση
του θα είχα επιλέξει τη φρόνιμη οδό της μίνι σειράς. Να ξεφυλλίζει ο θεατής
από ένα κεφάλαιο κάθε εβδομάδα. Κατά τα άλλα, η παραγωγή διαθέτει όλα τα ατού
και τα χαρίσματα μιας ευπρεπούς αγγλόφωνης, δραματικής ιστορίας. Δηλαδή
αξιοπρεπής, αλλά επίπεδη σκηνοθεσία με πρωτοκλασάτους και αξιόπιστους
πρωταγωνιστές. Με πρώτο και καλύτερο τον Άντονι Χόπκινς, τον άνθρωπο που
επιβάλλεται με την παρουσία του πριν καν ανοίξει το στόμα του! Ο αθεόφοβος
ερμηνεύει με την ίδια πειστικότητα οποιονδήποτε ρόλο, δηλαδή το σώμα του
προσαρμόζεται στις διαστάσεις του «κοστουμιού» που φοράει. Ο πλήρης ορισμός
του χαμαιλέοντα στην οθόνη. H σύγκριση μαζί του είναι συντριπτική για τη Νικόλ
Κίντμαν. Φάνηκε ανίκανη να διαχειριστεί τον ρόλο μιας γυναίκας που η θηλυκή
της επιθετικότητα είναι η άμυνα του κομματιασμένου ψυχισμού της. Ευτυχώς που
προλάβαμε να τη δούμε και να τη θαυμάσουμε ως κορυφαία στην τραγωδία
«Dogville» του Λαρς φον Τρίερ. Όμως παρά τις δομικές, αρχιτεκτονικές και
σεναριακές αδυναμίες, το «Human stain» προορίζεται να αναρτηθεί στις λίστες
των υποψηφιοτήτων για τα Όσκαρ. Γιατί, όπως λένε και στο χωριό μου, από το
ολότελα καλή και η Παναγιώταινα!

Ο ζογκλέρ Τσάρλι Τσάπλιν

H μάνα μου τρελάθηκε

Κρίση – περίπου -εμμηνόπαυσης. Με αυτό το επιγραμματικό επιμύθιο φθάνουμε στην
έκτη (μαζί με το «Lord of the rings» που άρχισε από την Τετάρτη) πρεμιέρα των
Χριστουγέννων. Με γαλλική ταυτότητα, με ελληνικό τίτλο «Τα χέρια σου στα
γόνατά μου» και με σκηνοθέτη, σεναριογράφο και πρωταγωνίστρια τη Σαντάλ Λομπί.
Μπράβο στο… κορίτσι!

Αλλά επειδή η γυμναστική και οι επιδόσεις στο «χαλί» δεν έχουν σχέση με
ταινία, τούτο μόνο λέω: ούτε δράμα ούτε κομεντί ούτε κωμωδία, μα ούτε σχεδόν
ταινία. Τότε; Απλώς μια σαραντοπενηντάρα κλατάρει εξ αιτίας της «ενηλικίωσης»
και αποχώρησης της μοναχοκόρης της. Οπότε ως μοναχικό πλάσμα υποβάλλει στον
εαυτό της την εξής πανικόβλητη ερώτηση: και τώρα εγώ τι θα κάνω; Απάντηση:
όρμα στους πέντε δρόμους. Κάποια ψυχή σε περιμένει. Και, ω του θαύματος,
νεαρός με τα μισά της χρόνια την περιμένει. Καλό; Να σας πω. Ως εξομολόγηση
στο ντιβάνι της Δρούζα είναι μέγκλα. Ως ταινία είναι… φεύγα!

«Το τσίρκο»: Μποναμάς τρίτος (λόγω επανάληψης, αλλά με ολοκαίνουργια, φρέσκια
κόπια) η αριστοτεχνική, ξεκαρδιστική χορογραφία του Τσάρλι Τσάπλιν, καμωμένη
πριν από 75 χρόνια! Προσέξτε καρέ καρέ την πρώτη σκηνή. Σας βεβαιώ. Και σήμερα
ακόμα, με χιλιάδες ψηφιακές μηχανές στη δούλεψή μας και φορτωμένοι με
αστρονομικών διαστάσεων τεχνογνωσία, ουδείς, μα ουδείς, μπορεί να το
επαναλάβει. Έχουμε και λέμε. Ένας γιγαντόσωμος μικροκακοποιός επιχειρεί να
ξαφρίσει το πορτοφόλι ανυποψίαστου περαστικού. Επειδή ο τελευταίος
αντιλαμβάνεται τη… λαθροχειρία, ο κλέφτης πασάρει σαν χέλι το πορτοφόλι στην
κωλότσεπη του Τσάπλιν. Στη συνέχεια εκείνος – ο Τσάπλιν – κόβει βόλτες γύρω
από παρακείμενο Hot Dogάδικο και του τρέχουν τα σάλια.

«Το τσίρκο»: Ρεσιτάλ ευφυΐας από τον Τσάρλι Τσάπλιν

Στο μεταξύ ο μικροκακοποιός, που τον παρακολουθεί για να του αρπάξει τη «δική»
του λεία, εφορμά να του πάρει το πορτοφόλι, αλλά ο αστυνομικός της γωνίας
επεμβαίνει, συλλαμβάνει τον κλέφτη και δίνει στον Τσάπλιν το πορτοφόλι που δεν
του ανήκει. Και τότε εκείνος ως γνήσιος, λαϊκός, λαϊκότατος τζέντλεμαν (γιατί
μόνο οι αυθεντικοί είναι κύριοι με τρόπους και ευγένεια) ανοίγει την πορτοφόλα
και σαν άρχοντας πληρώνει. Ο πλήρης ορισμός τού κλέψας του κλέψαντος. Αυτός, ο
μεγαλύτερος ιδιοφυής εγκέφαλος της καλλιτεχνίας του 20ού αιώνα λέει μέσα σε
πέντε λεπτά όσα προσπαθούν να περιγράψουν πληκτικά, μονότονα και άχρωμα όλοι
οι άλλοι. Μην το χάσετε με τίποτα!

Το μυστικό του μικρού ήρωα

«Εγώ δεν φοβάμαι»: Μποναμάς πρώτος. Επειδή είναι φρέσκος, είναι και πρώτος στη
λίστα των επιλογών. Το λένε «Io non paura», προέρχεται από την Ιταλία, είναι
του Γκαμπριέλε Σαλβατόρες και σας ορκίζομαι πως μπροστά του το «Μεντιτερανέο»
του ίδιου σκηνοθέτη, που είχε πάρει το Όσκαρ καλύτερης ξένης ταινίας, είναι
σκέτη καρικατούρα!

Επειδή η αδρεναλίνη των αισθημάτων μου χτύπησε κόκκινο και επειδή φώλιασε μέσα
στην καρδιά μου, να σας περιγράψω στα γρήγορα το 1/3 της ιστορίας, γιατί το
υπόλοιπο είναι θρίλερ και κρυφό μυστικό. Σικελία, κάπου στις αρχές του ’70, σ’
ένα χωριό μιας χούφτας ανθρώπων. Καλοκαίρι, ήλιος, ιδρώτας, στάχυα. Το
δεκάχρονο αγόρι μιας φτωχής οικογένειας πέφτει κατά λάθος σ’ έναν κρυμμένο
λάκκο, κάπου κοντά σε εγκαταλελειμμένη μεγάλη αγροικία. Ανοίγει το
προφυλακτικό σκέπαστρο και πέφτει πάνω σε κατάλευκο φάντασμα!

«Εγώ δεν φοβάμαι»: H γέννηση ενός αληθινού μικρού ήρωα

Από εδώ και πέρα αρχίζει να ξετυλίγεται μια απίστευτη αγωνία. Όπου υπογείως
συμβαίνουν τα εξής «θαύματα», τα οποία διαπλέκονται με το υποσυνείδητο κάθε
μικρού θεατή. Θαύμα πρώτο: η γέννηση ενός μικρού ήρωα. Ο πιτσιρικάς αργά αλλά
συστηματικά και με θάρρος γίγαντα ξεπερνάει φόβους, προκαταλήψεις,
οικογενειακούς δεσμούς, τα πάντα. Θαύμα δεύτερο: η γέννηση ενός ήρωα. Και το
δίλημμα που αντιμετωπίζει σαν γενναίο, μοναχικό και απροστάτευτο παλικάρι μέσα
στον πυρετό, στο πιο κρίσιμο σημείο για την έκβαση μιας μάχης, είναι ένα αλλά
φοβερό: να προδώσει την καρδιά του ή να πάει κόντρα στην οικογένειά του; Με
την ηθική, το ένστικτο και το δίκιο ή με τις συμβάσεις και τους τύπους;
Παιδιά, αυτό είναι ενηλικίωση, παλικαριά, μυθολογία. Αυτό και όχι το κουτσούνι
ο mister Φρέντο του «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών», δηλαδή της… βέρας από το
παζάρι!

Και θαύμα τρίτο: η πλοκή, οι χαρακτήρες, το σασπένς και όλη η ιστορία
αποκαλύπτουν μια μεγάλη αλήθεια. Πως ο άνθρωπος γεννιέται καλός και αγαθός.
Απλώς στη συνέχεια επεμβαίνουν οι συμβάσεις, τα συμφέροντα και οι σχέσεις και
σκοτώνουν το ένστικτο που έχει ταχθεί να διατηρεί σε φόρμα την αθωότητα και
την παλικαριά μας! Επομένως, συμβουλή μία και μοναδική: μαζικά να πάτε, να το
τιμήσετε και να ευχαριστηθείτε. Θα με θυμηθείτε!

Μαύρη, σοφή… δακτυλήθρα

«Κιρίκου»: Μποναμάς δεύτερος. Από Γαλλία και Βέλγιο προερχόμενος, παραγωγής
1998, με χιλιάδες περγαμηνές και άφθονες αποθεωτικές κριτικές. Πράγμα που σε
κάνει δυστυχισμένο. Μα, τόσο καθυστερημένοι και ντισνεοποιημένοι είμαστε;
Τόσο!

Το σκίτσο, το στόρι και η σκηνοθεσία του Μισέλ Οσελό είναι από τα πιο
εμπνευσμένα πράγματα έχω δει από συστάσεως cartoon. Μαζί με το «Ψάχνοντας το
Νέμο» και το «Τρίο της Μπελβίλ» (το οποίο θα εμφανιστεί από 26 Δεκεμβρίου και
απευθύνεται σε μεγαλύτερα παιδιά) ό,τι καλύτερο έχει γίνει τα τελευταία χρόνια
στο είδος του κινουμένου σχεδίου.

Αυτός ο ιδιοφυής καλλιτέχνης, που θα ήθελα να του σφίξω θερμά το χέρι,
καταφέρνει με τον πιο επιδέξιο τρόπο, σαν αίλουρος στη ζούγκλα, να
μεταμορφώνει σύνθετες έννοιες σε μάθημα ανθρωπογνωσίας για νήπια. Προσέξτε την
ιστορία του. Σε μικρό χωριό Αφρικανών (μάλιστα Αφρικανών, δηλαδή
«διαφορετικών», δηλαδή… απολίτιστων) ένα μικρό αγόρι με μπόι τοσοδούλη
παραδίδει στους μεγάλους μαθήματα ορθολογισμού. Μπροστά του, φίλοι μου, εμείς
τα θύματα της χειρομαντείας και της μαγγανείας είμαστε… Ζουλού!

«Κιρίκου»: H πιο σοφή και χαριτωμένη, ζωντανή… δακτυλήθρα από συστάσεως κινουμένων σχεδίων

Το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ενήλικες προέρχεται από μια αιμοβόρα μάγισσα
που με τον στρατό της (καμωμένο από καρικατούρες του «Star wars») αποτελεί τον
φόβο και τον τρόμο του χωριού. Για να καταλάβετε την έμφυτη καθαρή και απλή
σκέψη αυτού του… ελάχιστου (στο μπόι) θεόγυμνου πιτσιρικά, με το όνομα
Κιρίκου, σας περιγράφω την εξής ξεκαρδιστική και συνάμα «ψαγμένη» σκηνή. Για
να πάει στη μάχη αυτή η… δακτυλήθρα, χώνεται σε καπέλο αποικιοκράτη που το
φοράει μέχρι τ’ αυτιά ένας από τους θείους του. Έτσι, όταν η μάγισσα θα
στείλει τα… στρατά της για να σκοτώσουν τον θρασύτατο αυτό φαντάρο, ο
πιτσιρικάς μέσα από το καπέλο θα του ψιθυρίζει τη θέση καθενός και ο θείος θα
τους ξεκάνει. Αποτέλεσμα; H μάγισσα εκλαμβάνει το καπέλο ως όπλο καταραμένο
και μαγικό!

H επαγωγική επέλαση των νοημάτων είναι καταιγιστική. H σκέψη είναι το πιο
ακατανίκητο ατού του ανθρώπινου γένους. Το μπόι μετριέται με το βάρος τού
μυαλού και ουχί με τον όγκο των «ποντικιών» του Σβαρτσενέγκερ. Οι έσχατοι
έσονται πρώτοι. Το μεταφυσικό (η μάγισσα) είναι εξηγήσιμο και απλό. Και η
γενναιότητα σε συνδυασμό με τον ορθολογισμό μπορούν να εκτοξεύσουν αυτόν τον
δυστυχισμένο πλανήτη σε διαστημικά ύψη!

Όμως το δέκα το καλό ανασύρεται από την εικόνα. H… σκιτσογραφία σε συνδυασμό
με την πηγαία, μαύρη μουσική ρυθμολογία (ευθύνης και υπογραφής Γιούσου
Ντούρου) αποτελούν τον πιο εκρηκτικό συνδυασμό αυτής της απολαυστικής και
σκεπτόμενης… καρικατούρας! Όποιος ξεπεράσει τις προκαταλήψεις του για κάθε
μη αγγλόφωνη παραγωγή και συναντηθεί με αυτήν τη δαιμόνια… δακτυλήθρα, θα
προσφέρει θείο δώρο στα παιδιά του!