H κάμερα απονέμει δικαιοσύνη

Και η σύλληψη του Σαντάμ ένα ακόμη επεισόδιο στο τρομακτικό παγκόσμιο πολεμικό υπερθέαμα που έχει κατακλύσει τις οθόνες τα τελευταία χρόνια

Το πολεμικό υπερ-δράμα πρόσθεσε ένα ακόμη εντυπωσιακό επεισόδιο στη μακρά,
δυστυχώς, τηλεοπτική του εξέλιξη. H σύλληψη του Σαντάμ Χουσεΐν ήταν το απόλυτο
σόου της υπερδύναμης που πέτυχε τον στόχο της. Ακριβώς όπως και με τη σύλληψη
του Οτζαλάν, το παγκόσμιο κοινό έπρεπε να δει την τιμωρία του μισητού εχθρού,
τη σύλληψη και κυρίως τον εξευτελισμό του. Έτσι κι αλλιώς, με αυτούς τους
τηλεοπτικούς πολέμους έχουν επιβληθεί τα ήθη της αρένας. Ο χαμένος
ταπεινώνεται μπροστά στα πλήθη, εξευτελίζεται για να ικανοποιηθεί το κοινό
αίσθημα, που οφείλει να είναι με τους καλούς. H τηλεόραση θέλει πλάνο κοντινό,
της εξουσίας αλλά και της θεαματικής της νίκης επί του μισητού τέρατος.

Σε δύο μεγάλα βίντεο γουόλ προβαλλόταν το πρόσωπο του Σαντάμ, κοντινό,
πολύ κοντινό, τη στιγμή που ο γιατρός τού ανοίγει το στόμα για να το εξετάσει.
Ακριβώς όπως κάνουν με τα ζώα που τα κοιτούν στα δόντια. Ο πολιτισμός φορούσε
γάντια και κρατούσε ειδική μπατονέτα για την εξέταση. Πριν από τη δίκη η
ταπείνωση. Τα τηλεοπτικά δίκτυα που έχουν ακόμη κάμερες στη Βαγδάτη
καταγράφουν πανηγυρισμούς. Ακόμη μία φορά η εικόνα παραπλανητική. Οι
ανταποκρίσεις στο δελτίο της NET λένε πως δεν ήταν μαζικοί.

Μουδιασμένος ο κόσμος, ίσως δεν πιστεύει πως η είδηση είναι αληθινή,
λένε οι ρεπόρτερ. Έχει μπερδευτεί, από την προπαγάνδα του Σαντάμ που ήθελε να
έχει σωσίες και να εμφανίζεται πανίσχυρος διαρκώς και έτοιμος να καταπνίξει
κάθε αντίδραση, από την αμερικανική που όλο του υπόσχεται ειρήνη, ελευθερία,
δικαιοσύνη και μόνο πόλεμο και καταστροφή βλέπει; Πάντως δεν συμμετέχει
αυθορμήτως στο θέαμα για τις κάμερες. Ο φακός κάνει ζουμ σε ένα ηλικιωμένο
ζευγάρι που χαιρετά με παγωμένο χαμόγελο. Το σόου για τα παγκόσμια δίκτυα
πρέπει να είναι ολόκληρο. H επικοινωνιακή θεότητα της σύγχρονης γεωπολιτικής
ανακατωσούρας ορίζει τα πλάνα.

Ο Αμερικανός στρατηγός κάνει συγκινημένος την αναγγελία. Μια ομάδα
επιτετραμμένων Ιρακινών δημοσιογράφων στη θέα του γενειοφόρου Σαντάμ σηκώνεται
και κραυγάζει συνθήματα εναντίον του και υπέρ του Ιράκ. Ιδού και ο
ενθουσιασμός. H τηλεόραση τα ‘χει όλα, ακόμη και την κινηματογραφημένη
επιχείρηση της σύλληψης, όχι με λεπτομέρειες, αλλά την ειδική ομάδα σε πλήρη
ανάπτυξη μόλις έχει πετύχει τον ιδανικό στόχο της, βγάζει αναμνηστικές
φωτογραφίες. Σαν σαπουνόπερα μοιάζει αυτό το έγκλημα και τιμωρία, με ισχυρό
ηθικό δίδαγμα όπως απαιτούν τα τηλεθεάματα του είδους και δυστυχώς με μέση που
πλατειάζει, χωρίς τέλος. Γιατί η σύλληψη του μισητού προσώπου δεν σβήνει τη
φωτιά που έχει ανάψει, σύμφωνα με τις αναλύσεις όσων ασχολούνται με την
υπόθεση του Ιράκ και τα παρακλάδια της τρομοκρατίας που ενισχύθηκαν από αυτή.
Άλλωστε πριν ολοκληρωθούν οι 24 ώρες από τη σύλληψη ανακοινώθηκαν και νέες
τρομοκρατικές επιθέσεις στη Βαγδάτη. Ο τύραννος συνελήφθη, ο λαός εξακολουθεί
να πληρώνει.

Ωστόσο είναι φανερό πως η επικοινωνιακή σκηνοθεσία, που επικεντρώνεται
στα πρόσωπα, αποδίδει. Το «πρόσωπο» του Μπους ενισχύεται. Μετά την
επικοινωνιακή γαλοπούλα με την οποία φωτογραφήθηκε σε στρατόπεδο της Βαγδάτης,
τα πλάνα με το αδυνατισμένο πρόσωπο του Σαντάμ συμπληρώνουν την εικόνα του
σουξέ. Όσο για τα τηλεοπτικά θεάματα, ακολουθούν τους γνωστούς σκηνοθετικούς
κανόνες. Στα εγχώρια σόου έκανε την εμφάνισή του ο υπεύθυνος της αεροπορικής
φρουράς του Σαντάμ (Alpha, «Καλημέρα σας»), ο οποίος ζει στη χώρα μας και με
ωραία ελληνικά εξήγησε άγνωστες λεπτομέρειες της προσωπικότητας του δικτάτορα:
οικογενειάρχης, δεν είχε φιλενάδες, μόνο τη σύζυγο – τι ειρωνεία, λένε αυτή
τον κάρφωσε, να που στη ζωή πληρώνεις τα καλά αισθήματα, όταν τα ‘χεις – αλλά
και σκληρός με όσους είχαν διαφορετική άποψη από τη δική του, αδίστακτος.

Το Κακό έχει μάτια, μύτη, χείλια

Έκανε την εμφάνισή του και ο προσωπολόγος κ. Έβαν, απαραίτητος στα σόου
«αποκρυπτογράφησης» των ειδικών χαρακτηριστικών της τρομοκρατίας: η μύτη
δείχνει ετούτο και το σαγόνι τ’ άλλο. Ξέρουμε για τα πρόσωπα των κακών του
παγκόσμιου πολεμικού σίριαλ περισσότερα από όσα γνωρίζει η μάνα τους. Αυτό
είναι τηλεόραση. Οι ιδέες, οι αποφάσεις, τα συμφέροντα, οι ίντριγκες στο
παγκόσμιο σκηνικό που ανακατώνεται δεν αφορούν το μεγάλο τηλεοπτικό κοινό, δεν
χρειάζονται στο παγκόσμιο θέαμα που θέλει σαφή και απλοϊκά νοήματα να
καταναλώσει.