«Aρχαίες» φωτογραφίες της Aθήνας

H Αθήνα το 1870 όπως την κατέγραψε ο άγνωστος φωτογράφος από τον Λόφο του Αρδηττού, με τον φακό στραμμένο προς την Ακρόπολη και τους Στύλους του Ολυμπίου Διός

Τα πλουσιότερα αρχεία ελληνικών φωτογραφιών, ελληνικά και ξένα, ανθολογούνται
στο πληρέστερο φωτογραφικό πανόραμα της Αθήνας που επανακυκλοφορεί ύστερα από
20 χρόνια από το Μουσείο Μπενάκη με χορηγία της ABB Ελλάς.

Λευκώματα με παλιές φωτογραφίες της Αθήνας κυκλοφορούν πολλά. Όμως το «Αθήνα
1839-1900 – φωτογραφικές μαρτυρίες» του Μουσείου Μπενάκη διεκδικεί τα πρωτεία.
Συνδυάζει τις πιο παλιές και σπάνιες φωτογραφικές μαρτυρίες της Αθήνας, με
μαρτυρίες για την εξέλιξη της ίδιας τής τεχνικής της φωτογραφίας και τη
δειγματοληπτική εκπροσώπηση των φωτογράφων κάθε περιόδου. Πολλά από τα κείμενα
υπογράφουν άλλωστε ο ιστορικός της φωτογραφίας Άλκης Ξανθάκης και άλλοι
επιμέρους ειδικοί.

Είναι αξιοσημείωτο ότι οι πρώτες φωτογραφίες των μνημείων της Αθήνας
χρονολογούνται αμέσως μετά την ανακάλυψη της φωτογραφίας. Είναι δαγγεροτυπίες
και καλοτυπίες που αποτυπώνουν πραγματικές εικόνες ενός κόσμου που εκτείνεται
από τα μνημεία της Ακρόπολης στην παλιά και τη σύγχρονη Αθήνα, τους ανθρώπους
της – γέρους φουστανελάδες και νέους με φραγκική ενδυμασία κ.ά. Μέσα από 328
φωτογραφίες βλέπουμε ν’ αλλάζει η πόλη, βλέπουμε τα αληθινά πρόσωπα του Όθωνα
και της Αυλής, των Ηρώων του 1821, των πολιτικών, των διανοουμένων, αλλά και
των ληστών και των περίτεχνων φορεσιών.

Το φωτογραφικό πανόραμα του 19ου αιώνα ολοκληρώνεται με στιγμιότυπα από
δημόσιες και κοινωνικές εκδηλώσεις – από ιστορικά στιγμιότυπα, όπως λ.χ. η
πάνδημη κηδεία του Χαριλάου Τρικούπη, μέχρι τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896,
τους ηθοποιούς, τα θέατρα και τα καρναβάλια.

Κάτω από τη μεγάλη σκιά της Αρχαίας Σπάρτης, η Νέα Σπάρτη οφείλει την ίδρυσή
της στον ρομαντικό βασιλιά Όθωνα και μετρά περίπου 170 χρόνια από τότε. Το
λεύκωμα για τη Σπάρτη ξεκινά από το ρυμοτομικό σχέδιό της. H πρωτοβουλία
ανήκει στον Δήμο της Σπάρτης, με συνεισφορά στοιχείων και κειμένων από πολλούς
Σπαρτιάτες. Το ανθρώπινο στοιχείο, το ποιος είναι κάποιος παίζει σπουδαίο ρόλο
σ’ αυτό το βιβλίο-καθρέφτη.

Εντύπωση προκαλεί ότι παρ’ όλο που τα ερείπια της Αρχαίας Σπάρτης
συνεχώς αναδύονται μέσα από ανασκαφές στους δρόμους και στα οικόπεδα της
σύγχρονης πόλης, δεν υπάρχει καμία τέτοια αναφορά στο βιβλίο, ενώ
καταγράφονται επιμελώς λογοτεχνικές, περιηγητικές κ.ά. αναφορές στην ιδεατή
Σπάρτη των Ηρώων, το Δημαρχείο, το Δικαστήριο, τη Μητρόπολη, το Αρχαιολογικό
Μουσείο, με μια μαγιά 140 κατοίκων. Σήμερα αριθμεί 15.000 κατοίκους και
προσδοκά στην ανέγερση του τρίτου Μεγάρου Μουσικής της χώρας μας, χάρη στη
χορηγία του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Σ’ αυτή την πρώτη συγκέντρωση και
καταγραφή φωτογραφιών, εγγράφων και άλλων ντοκουμέντων που συνθέτουν την
ιστορία της πόλης.

Λευκό, το ελληνικόν

H θέα προς την Καλντέρα της Σαντορίνης από τις λευκές ταράτσες απηχεί ένα σύγχρονο ελληνικό λάιφ στάιλ με ουσία και διεθνή απήχηση (από το λεύκωμα «Greek White»)

Το ελληνικό λευκό είναι διαχρονικό. Δεν είναι πλέον το χρώμα του ασβέστη, αλλά
είναι η βάση πάνω στην οποία η Ελλάδα προβάλλει τη νέα μυθολογία της, το
ελληνικό σικ, το ελληνικό καλοκαιρινό στυλ, τον αστικό κοσμοπολιτισμό της, την
επιθυμία για ωραία και άνετη ζωή, όπου όμως το ωραίο είναι στο βάθος του λιτό
και απλό. Τη νέα περηφάνια της. «Το νέο λευκό» είναι μια μίξη αστικής
εκλέπτυνσης και αρχέγονης δύναμης, ικανής να μετεξελίξει την παλιά ταβέρνα σ’
ένα μεταμοντέρνο υβρίδιο με στοιχεία από το Σόχο και τα λευκά σπίτια του
Αιγαίου», υποστηρίζει ο συγγραφέας Νίκος Βατόπουλος, σ’ αυτό το λεύκωμα που
φωτογραφίζει το νέο ελληνικό λευκό, ανάμεικτο με τη λάμψη του διάφανου
γυαλιού, του γαλάζιου της πισίνας, στην Αθήνα, τη Μύκονο, την Πάτμο, τη
Σαντορίνη.

Οι φωτογραφίες σπιτιών, επαύλεων, χώρων εστίασης και ακτινοβολίας του νέου
ελληνικού λευκού έχουν πολύ από λάιφ στάιλ. Όμως τα κείμενα διαγράφουν τη νέα
περηφάνια του ελληνικού τρόπου ζωής.

Αν στο παρελθόν το ελληνικό λευκό ήταν ένα καμπαναριό που διαγράφεται στο
πέλαγος, σήμερα μπορεί να είναι απλώς ένα παγωτό βανίλια, ένα λινό πουκάμισο
που ανεμίζει στη θάλασσα, ένα άσπρο τραπεζομάντιλο με ποτήρια με λευκό κρασί,
ένας πάγκος εργασίας στον «Βάρσο» (το παλιό ζαχαροπλαστείο στην Κηφισιά), ένα
κοκτέιλ στο «Αστιβί», ένα old time classic μπαρ στην παλιά Χώρα της Πάτμου,
λαξεμένο σε ένα σπίτι του 17ου αιώνα. Είναι μια μετα-μοντέρνα υβριδική,
νεοαστική ερμηνεία του λευκού που περισσότερο βασίζεται σε μια αντίληψη για
την καλή ζωή παρά στην ίδια την καθαρότητα του χρώματος.

INFO

«Αθήνα 1839-1900 – Φωτογραφικές Μαρτυρίες». Επιμέλεια: Φανή Κωνσταντίνου,
Αλίκη Τσίργιαλου. Σελ. 324, Τιμή (πανόδετο): 80 ευρώ.

«H Σπάρτη ανάμεσα σε τρεις αιώνες, 1834-2002». Επιμέλεια: Φώντας Λάδης. Έκδοση
Δήμος Σπαρτιατών (πληρ. στο τηλ. 210-9334.248). Σελ. 320.

«Greek White, Achitecture, lifestyle, interiors»: Φωτογραφίες: Γιώργος
Κορδάκης. Κείμενα: Νίκος Βατόπουλος. Έκδοση Imagenation. Σελ. 226. Τιμή: 64 ευρώ.