Pαντεβού με την… τηλεόραση

Το ξέρουμε πως στις μέρες μας κάθε πολιτική ενέργεια και έργο χρειάζεται την διαφήμιση και την σκηνοθεσία του θεάματος για να προβληθεί

«Καλημέρα. Σημίτης. Ο πρωθυπουργός…». Ο κύριος με τα ακουστικά στο αυτί στη
θέση του τηλεφωνητή της νεοσύστατης υπηρεσίας του IKA για τηλεφωνικά ραντεβού
ήταν ο Πρωθυπουργός της χώρας. Μπροστά του παρατεταγμένες οι τηλεοπτικές
κάμερες. Ήταν μια παράσταση γι’ αυτές. Συνηθισμένη τακτική στην εποχή που η
πραγματικότητα της πολιτικής συναντιέται με το «ριάλιτι» της τηλεόρασης. Οι
όροι που επιβάλλει το τελευταίο στην πολιτική δημοσιότητα, το ξέρουμε πλέον,
καθορίζουν και τη γλώσσα των εικόνων-πολιτικών μηνυμάτων.

Ολόκληρο το σύστημα παραγωγής πολιτικών ειδήσεων για μιντιακή
κατανάλωση είναι μια σκηνοθεσία, από το μπρίφινγκ του εκάστοτε κυβερνητικού
εκπροσώπου μέχρι τις ομιλίες των πολιτικών με τη μουσική υπόκρουση και τις
μαντινάδες, οι οποίες κάνουν δυναμικά την εμφάνισή τους κατά την υποδοχή
πολιτικών σε προεκλογικές συγκεντρώσεις (π.χ. Κώστα Καραμανλή), τα σόου στις
λαϊκές αγορές, έως και οι εμφανίσεις πολιτικών σε μπαράκια όπου σερβίρουν ποτά
ή απλώς επιδίδονται σε χορευτικές φιγούρες.

Ο Μπους φωτογραφήθηκε με γαλοπούλα φο-μπιζού στη γιορτή των Ευχαριστιών
σ’ ένα τάγμα Αμερικανών στη Βαγδάτη, για να ενισχύσει το ίματζ του.

Βρισκόμαστε διαρκώς στην γκρίζα ζώνη μεταξύ εικονικής και ρεαλιστικής
πραγματικότητας. Έχουμε επίγνωση των σκηνοθεσιών, αλλά κάθε φορά παρασυρόμαστε
στη συζήτηση της ποιότητας του θεάματος και όχι της ουσίας του γεγονότος που
αναπαριστά. Μας απορροφά η τεχνική τής σκηνοθεσίας και καταναλώνουμε με το
ίδιο υπνωτικό πάθος τόσο την παράσταση όσο και τη διάψευσή της μέσω μιας άλλης
παράστασης. Γιατί όλα διαδραματίζονται εντός του θεάματος.

Είναι επόμενο όμως όταν η σκηνοθεσία της πολιτικής συναντά δυναμικά τη
σκηνοθεσία της τηλεόρασης η προσοχή να επικεντρώνεται στον σκηνοθέτη και την
πειστικότητα της παράστασης και όχι στην ουσία, στο ίδιο το γεγονός, που
χρειάστηκε τέτοια σκηνοθεσία για να προβληθεί.

Και ακριβώς αυτό πάθαμε ένα ολόκληρο Σαββατοκύριακο. Βρέθηκε το έθνος
να συζητά διά των εκλεγμένων εκπροσώπων του την ποιότητα της σκηνοθεσίας. Να
αλληλοσφάζεται για το αυτονόητο, γι’ αυτό που όλοι γνωρίζουμε πως συμβαίνει με
χίλιους διαφορετικούς τρόπους στον χώρο της πολιτικής όταν χρειάζεται τις
κάμερες για να διαφημίσει ενέργειες και θέσεις.

Από τη στιγμή που ο κ. Σημίτης παίρνει τη θέση τού τηλεφωνητή για να
καταγράψουν τη σκηνή οι κάμερες, ήδη συζητάμε για θέαμα, για σκηνοθεσία, για
διαφημιστικές εικόνες, στις οποίες το ισχυρό μήνυμα είναι το πρόσωπο του ίδιου
του Πρωθυπουργού που δι’ αυτού προβάλλεται η νεοσύστατη υπηρεσία και η
πολιτική της κυβέρνησης στο θέμα του IKA.

Είναι σαν να συζητάμε αν και κατά πόσον είναι ειλικρινείς οι διαφημίσεις
αλυσίδας προϊόντων κινητής τηλεφωνίας και μπαταριών που διαφημίζει ο γνωστός
ηθοποιός Αντώνης Καφετζόπουλος.

Οι καταναλωτές είναι σε θέση να διαπιστώσουν την ειλικρίνειά τους και
μόνον. H περίπτωση βεβαίως των υπηρεσιών του IKA που αφορά τον τομέα της
υγείας και την πολιτική των κυβερνήσεων γι’ αυτόν, αν και είναι γεγονός ότι
επί δεκαετίες δεν είχε τη φροντίδα την οποία αξίζουν οι πολίτες, δεν είναι
ίδια με εκείνη των καταναλωτικών προϊόντων. Όμως η μέθοδος προβολής κάθε
πολιτικής ενέργειας που αφορά αυτόν ή οποιονδήποτε άλλο τομέα είναι πανομοιότυπη.

Μια παλιά ιστορία

Είναι γνωστός ο προβληματισμός από την εποχή που ο Νίξον πρωτοχρησιμοποίησε
την πολιτική διαφήμιση, ότι οι πολιτικοί δεν είναι απορρυπαντικά για να
προβάλλουν τις θέσεις ή το πρόσωπό τους με την ίδια μέθοδο. Έκτοτε κύλησαν
ποτάμια σκέψης στα πεδία της πολιτικής και επικοινωνιακής θεωρίας, αλλά η
διαφήμιση παρέμεινε κορυφαίο όπλο της πολιτικής δημοσιότητας, τελειοποιήθηκε
σε σημείο που στρατιές επικοινωνιολόγων χαράζουν πλέον την πορεία πολιτικών
και κομμάτων.

Ποια ήταν η «διάψευση» της παράστασης των τηλεφωνικών ραντεβού; Ότι πιθανόν
δεν επρόκειτο για κανονικούς ασθενείς. Επίσης συμπλήρωναν, συνδικαλιστές του
αντίπαλου κόμματος, ότι στην πραγματικότητα τα ραντεβού δεν κλείνονται τόσο
γρήγορα. Καμία από τις δύο «παραστάσεις» δεν έχει νόημα αν δεν ανταποκρίνεται
στην πραγματικότητα του κόσμου τον οποίο αφορά το έργο. Είναι μόνο θέαμα,
προσποίηση δημοκρατικού διαλόγου, πολιτική αντιπαράθεση τηλεοπτικών προδιαγραφών.