Mε λίγη τύχη διάβαινε

Ένα ακόμη τηλε-εργαστήρι μικρο-ονείρων, αρκεί να παίξει κανείς με την τύχη

Περάστε από το στούντιο να παίξουμε. Στην καλύτερη περίπτωση θα κερδίσετε
χρήματα λίγα ή περισσότερα, στη χειρότερη θα διασκεδάσουμε και θα σας μείνει η
εμπειρία. Άλλωστε, ποια δουλειά σάς υπόσχεται μέσα σε λίγα λεπτά κέρδη
τουλάχιστον 1.000 ευρώ, όπως στο «Σόου των εκατομμυρίων», ή αν έχετε γνώσεις
και λίγη τύχη μέσα σε 20 λεπτά μέχρι 150.000 ευρώ, όπως στο «Ποιος θέλει να
γίνει εκατομμυριούχος»; Υπάρχουν και άλλες ευκαιρίες: «Θησαυροφυλάκιο»,
«Μονομάχος», ό,τι θέλετε, με όποιον τρόπο θέλετε, αρκεί να έχετε μερικές
γενικές γνώσεις και όρεξη να βγείτε στην τηλεόραση. Τζόγος; Όοοχι.
Τηλεπαιχνίδια τα λένε και προσφέρουν θέαμα και όνειρα. Όχι μεγάλα. Τα μικρά,
τα καθημερινά. Ένα ταξίδι μακρινό, που πάντα το επιθυμούσε το ζευγάρι αλλά δεν
περίσσευαν χρήματα, εκείνο το εξοχικό, ένα διαμέρισμα ιδιόκτητο, ένα
αυτοκίνητο χωρίς δόσεις ή, έστω, λίγα χρήματα για να κλείσουν «τρύπες» του
οικογενειακού προϋπολογισμού.

Όσο η ζωή γίνεται πιο σκληρή, όσο λιγοστεύουν οι ευκαιρίες, όσο η «τσέπη»
στερεύει, όσο ο πλούτος συγκεντρώνεται σε όλο και λιγότερους και οι
περισσότεροι βλέπουν το όνειρο της προόδου να σβήνει μπροστά στο καθημερινό
άγχος της επιβίωσης, όσο εκείνες οι ελπίδες μιας δημοκρατικής κοινωνίας, όπου
τα προσόντα, τα ταλέντα και η γνώση θα διασφαλίζουν τη βελτίωση της ποιότητας
ζωής σβήνουν μαζί με τις αποτυχημένες πολιτικές, τόσο πληθαίνουν και οι
ευκαιρίες για ένα χαρτζιλικάκι, λουκουμάκι της παρηγοριάς.

Μακρά η ιστορία των τηλεπαιχνιδιών. Αποτέλεσαν προγράμματα με την
υψηλότερη τηλεθέαση τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 στην αμερικανική
τηλεόραση. Κάτι σαν την ορατή, on camera απόδειξη του αμερικανικού ονείρου.
Οποιοσδήποτε μπορεί να γίνει πλούσιος και διάσημος, αρκεί να έχει γνώσεις. Σε
ορισμένα τηλεπαιχνίδια εγκυκλοπαιδικές, σχολικές (εφόσον αναπαριστούν την
ατμόσφαιρα των σχολικών εξετάσεων), σε άλλα γνώσεις της αγοράς, των
μικροπροϊόντων του νοικοκυριού, σε άλλα της σοουμπίζνες, των κουτσομπολιών που
δημοσιεύουν λαϊκά περιοδικά, γνώσεις αθλητικές. «Γνώσεις» που δεν έχουν
απαραιτήτως χρησιμότητα στην αγορά εργασίας, γνώσεις που μπορούν να τις
αποκτήσουν οποιοιδήποτε και κυρίως ανέξοδα οι λαϊκές τάξεις. Και επειδή η
«γνώση» υποτίθεται ότι τιμάται από τον δημοκρατικό πολιτισμό. Απλώς κονταίνουν
τα όριά της μέχρι τη σχολική εγκυκλοπαίδεια, τα περιοδικά, ίσως και λίγη
λογοτεχνία ή μουσική. Και εκεί, στη μικρή τηλεοπτική οθόνη, οι «τυχεροί»
αποδεικνύουν πως η απόκτηση του χρήματος μπορεί να είναι μια υπόθεση της
μοίρας. Και, σε αυτήν απέναντι, είμαστε όλοι ίσοι.

Εκτονώνονται οι εντάσεις που προκαλούν οι κοινωνικές ανισότητες, οι
απογοητεύσεις από τη σκληρή πραγματικότητα, όπου τα καταναλωτικά όνειρα
διαψεύδονται από τους μικρούς μισθούς. Άλλωστε, τα τηλεπαιχνίδια αυτά τα μικρά
καταναλωτικά όνειρα ικανοποιούν. Τι λαχταράει η ψυχή του μικροαστού τηλεθεατή
στον οποίο απευθύνονται; Έναν καναπέ, ένα αυτοκίνητο, ένα σπίτι από εκείνα που
φωτογραφίζουν τα γκλόσι περιοδικά; Δεν χρειάζεται να διεκδικήσει αλλαγή τρόπου
ζωής, καλύτερες συνθήκες, ανακατανομή του πλούτου. Αυτά θέλουν χρόνο, αλλαγή
πολιτικής, προκαλούν δυσαρέσκειες…

Αντικαταθλιπτικά ζαχαρόπηκτα

Στα τηλεπαιχνίδια απλοί, καθημερινοί άνθρωποι μπορούν να γίνουν για λίγο οι
ήρωες των ομοίων τους. Στην αμερικανική εκδοχή του, μάλιστα, είχε μεγάλη
σημασία και ο παρουσιαστής. Έπρεπε και αυτός να ενσαρκώνει το αμερικανικό
όνειρο. Ο απλός, καθημερινός, με τη μικροαστική καταγωγή, που κέρδισε μια θέση
στο πάνθεον του σταρ σύστεμ και αποτελεί τον ιδανικό συνδετικό κρίκο με το
κοινό και τους παίκτες. Είναι ένας από αυτούς. Μερικά είναι διασκεδαστικά.
Ιδίως εκείνα τα οποία προκαλούν τη συμμετοχή του θεατή, ο οποίος αγωνίζεται να
απαντήσει από την ασφάλεια του καναπέ πριν από τον παίκτη και ικανοποιείται
όταν «ξέρει». Σαν το σταυρόλεξο που λύνει στην πολυθρόνα. Ωστόσο, δεν παύουν
τα τηλεπαιχνίδια να είναι θέαμα, ένα θέαμα που προβάλλει τα μικρά μέτρα, όπως
όλα τα υπόλοιπα τηλεοπτικά θεάματα, που προσφέρει την ψευδο-ικανοποίηση των
μικρών ονείρων, που επιβραβεύει τους μικρούς καημούς, ίσα με ένα σπιτάκι και
ένα αυτοκίνητο, αντικαταθλιπτικά ζαχαρόπηκτα για να αντιμετωπιστεί ένας κόσμος
που στενεύει όλο και πιο θλιβερά.