Στα άδυτα ενός «γαστριμαργικού θρύλου»

«H μοναδικότητα του “Όλυμπος – Νάουσα” οφειλόταν τόσο στην αρχοντιά του χώρου, ποικιλία των φαγητών όσο και στην εγκαρδιότητα των έμπειρων σερβιτόρων, πάντα άψογων, με μαύρο παντελόνι, γιλέκο, άσπρο σακάκι και φυσικά παπιγιόν». Στη φωτογραφία του Άρι Γεωργίου, σερβιτόρος έτοιμος να δώσει την καθαρή πετσέτα στον πελάτη

Το «Όλυμπος – Νάουσα» στην παλιά παραλία της Θεσσαλονίκης έκλεισε οριστικά
στις 21 Ιουνίου 1994, όπως διευκρινίζει και ο υπότιτλος του λευκώματος για το
ιστορικό εστιατόριο.

Ένα λεύκωμα που ξεπερνά τη νοσταλγική φωτογραφική καταγραφή από τον φωτογράφο
– εμπνευστή και πρώτο διοργανωτή του διεθνούς φεστιβάλ φωτογραφίας
«Φωτογραφική Συγκυρία» και μέχρι πρότινος διευθυντή του Μουσείου Φωτογραφίας
Θεσσαλονίκης Άρι Γεωργίου. Το λεύκωμα διανθίζεται από το επίσης νοσταλγικό
κείμενο αναδίφησης στις θολές αναμνήσεις της παιδικής ηλικίας, με το «Όλυμπος
– Νάουσα» ως βασικό σκηνικό (από τη δημοσιογράφο Βάνα Χαραλαμπίδου και τον Άρι
Γεωργίου), και με ένα αφήγημα για «τα τελευταία πέντε λεπτά» από τον Σάκη
Σερέφα.

«Σχεδιασμένο από τον γνωστό αρχιτέκτονα της Θεσσαλονίκης Ζακ Μοσσέ, ο
οποίος διαφοροποίησε τα αρχικά σχέδια του Μαξ Ρούμπενς που προέβλεπαν τη
δημιουργία λέσχης και καφενείου με πατάρι, αρχικά εβραϊκής ιδιοκτησίας Λεών
Γιούδα, με οικοδομική άδεια που χρονολογείται στα 1925, το κτίριο του «Όλυμπος
– Νάουσα» χτίστηκε στο οικόπεδο 622 τ.μ. της Λεωφόρου Νίκης 5, στην παλιά
παραλία (όπου παλαιότερα από το 1902 βρισκόταν το θέατρο ποικιλιών «Ολύμπια»),
για να στεγάσει στους δύο ορόφους του (275 τ.μ. ο καθένας) τα γραφεία των
«Ηνωμένων Ζυθοποιείων» και στο ισόγειό του (300 τ.μ.), με τις δύο ξεχωριστές
αίθουσες «Όλυμπος» και «Νάουσα», το ζυθοπωλείο – δοκιμαστήριο, τη μπιραρία
δηλαδή, όπου σερβίρονταν σε ειδικά ποτήρια και μάλιστα καθ’ όλη τη διάρκεια
της ημέρας η μπίρα της εταιρείας, «άριστος, κρύος και αφρώδης ζύθος», και
φυσικά διάφοροι μεζέδες, συνήθως κρύα πιάτα. Στις μπιραρίες της εποχής
συχνάζει μια παράξενη μείξη θαμώνων που εκφράζει τον ιδιότυπο κοσμοπολιτισμό
της Θεσσαλονίκης: επαγγελματίες και χρηματιστές, αξιωματικοί, στρατιώτες και
καλλιτέχνες, διανοούμενοι και αργόσχολοι νεολαίοι “αλλοπρόσαλλα ντυμένοι”,
“δανδήδες και λιμοκοντόροι”, “γραφικοί σαματατζήδες ντόπιοι με χτυπητές
φορεσιές” της “μέσης και ανώτερης” εισοδηματικά τάξης. Σε κάποιες συχνάζουν
γυναίκες κι ανάμεσά τους ξεχωρίζουν οι “μουντές φιγούρες” Αγγλίδων νοσοκόμων,
αλλά και “πανάκριβα ντυμένες Λεβαντίνες κυρίες”.

Το «Όλυμπος – Νάουσα» υπήρξε όχι απλώς ένας χώρος εστιάσεως, αλλά χώρος
ευωχίας, δικαιώνοντας τον ορισμό που δίνουν στη λέξη εστιατόριο τα παλιά
λεξικά. Χαρακτηριστικό του κτιρίου δεν ήταν μόνο η πλούσια διακόσμηση της
όψης, αλλά και η αρχοντική ατμόσφαιρα στο εσωτερικό του – πιστή αντιγραφή
ευρωπαϊκής κομψότητας – με τις ψηλοτάβανες αίθουσες, τις “υπέροχες”
φατνωματικές οροφές, τις ευρωπαϊκές ταπετσαρίες, τις ψάθινες βιεννέζικες
καρέκλες, τη συλλογή αντιγράφων έργων ελληνικής ζωγραφικής του 19ου αιώνα, τα
κομψά φωτιστικά, τα λευκά λινά τραπεζομάντιλα, τα σερβίτσια με το μονόγραμμα
του εστιατορίου – ειδική παραγγελία του 1951 από τη Βαυαρία -, τα ασημένια
μαχαιροπίρουνα και σκεύη, τα δάπεδα με πλακάκια σε σχέδιο ψάθας…».

Χουνκιάρ και μπουγιαμπέσα

«Ανάμεσα στα εδέσματα, τα μαγειρεμένα με αγνά υλικά και παραδοσιακές
συνταγές που προτιμούσε η πολυπληθής πελατεία του “Όλυμπος – Νάουσα”,
περιλαμβάνονταν πολλές σπεσιαλιτέ, όπως το περίφημο χουνκιάρ μπεϊγεντί
(κοκκινιστό μοσχάρι με πουρέ μελιτζάνας), η μπουγιαμπέσα (ψαρόσουπα με
όστρακα), το μυδοπίλαφο ή το ρύζι με θαλασσινά (ο Μισέλ Μπιτόρ περιγράφει
“τσουβάλια με στρείδια που τα έβαζαν να δροσίζονται μπροστά στην είσοδο”), οι
πίτες όλων των ειδών, ο πουρές σπανάκι, η ρεβιθάδα, οι ντολμάδες, ο
μουσακάς…».

INFO

«Όλυμπος – Νάουσα, 21 Ιουνίου 1994». Κείμενα: Άρις Γεωργίου, Σάκης Σερέφας,
Βάνα Χαραλαμπίδου. Εκδόσεις Κέδρος, σελ. 104, τιμή 23 ευρώ.