Tα «δεσμά» του γάμου

Ολοκλήρωσα πριν από λίγες ημέρες την πρώτη βιογραφία που γράφτηκε ποτέ για τον
Δάντη από έναν ισότιμο ομότεχνό του, τον Βοκκάκιο. Κι εκεί ο βιογράφος
καταφέρεται με σφοδρή δριμύτητα κατά του γάμου, υποστηρίζοντας ότι ένας
ποιητής δεν πρέπει ποτέ να παντρεύεται γυναίκα, αλλά το έργο του – αφού ο
γάμος είναι ένας καταστροφικός περισπασμός: ο Δάντης, μετά τον θάνατο της
αγαπημένης του Βεατρίκης, έπρεπε να μείνει ελεύθερος και ν’ αφοσιωθεί στη
μελέτη της φιλοσοφίας και στη συγγραφή της «Θείας Κωμωδίας».

Πολλοί θα συμφωνούσαν. Ο γάμος σήμερα βρίσκεται σε κρίση – ένας θεσμός υπό
κατάρρευση. Όσο για τον σκοπό του έρωτα, αυτός είναι συνήθως το τέλος του
έρωτα. Είτε μέσω αλλεπάλληλων αποτυχημένων σχέσεων, είτε μέσω ενός
«πετυχημένου» γάμου (που συνήθως υπογραμμίζει αυτή την αποτυχία) σχεδόν
πάντοτε κατορθώνουμε να θάψουμε βαθιά το πρωτόγνωρο πάθος που νιώσαμε για τον
άλλο. H φύση τιμωρεί την οικειότητα και η οικειότητα με τη σειρά της τρέφει
την περιφρόνηση. Μια ερωτική σχέση, όπου άντρας και γυναίκα είναι απόλυτα
συντονισμένοι (πνευματικά και σαρκικά), είναι τόσο σπάνιο φαινόμενο, ώστε
όποτε τύχει να βιώσουμε μια τέτοια ταύτιση, αισθανόμαστε ενοχή και τύψεις, σαν
να έχουμε επιτελέσει ύψιστη ύβρι. Το ερωτικό πάθος μπορεί να διατηρηθεί στην
αρχική του ένταση μόνο μέσω μιας μεγαλύτερης δυστυχίας (ζήλεια, αμφιβολίες,
φαντασιώσεις απιστίας, κ.λπ.).

Δύο φόβοι εναλλάσσονται στον γάμο: φόβος της μοναξιάς και φόβος της δέσμευσης.
Ο φόβος της μοναξιάς είναι μεγαλύτερος – γι’ αυτό και παντρευόμαστε. Ωστόσο, ο
φόβος της μοναξιάς (δηλαδή ο φόβος της ελευθερίας) αφορά μια πραγματική
συνθήκη που ενδέχεται να είναι υπέροχη–κρίμα που οι περισσότεροι δεν θέλουν
ποτέ ν’ αναμετρηθούν με αυτήν, να προσπαθήσουν, δηλαδή, να είναι ελεύθεροι
μέσα στον γάμο. H πρώτη αγάπη, έλεγε ο Τουργκένιεφ, είναι η μόνη που αξίζει να
ζήσει κανείς· δεν είμαι βέβαιος γι’ αυτό, όμως σίγουρα ο καλύτερος γάμος είναι
σχεδόν πάντοτε ο δεύτερος ή ο τρίτος. Οι πιο τραγικοί χωρισμοί συμβαίνουν
ανάμεσα σ’ αυτούς που παντρεύτηκαν νέοι και αφού απόλαυσαν μερικά χρόνια
ευτυχίας, ξαφνικά, και χωρίς να έχουν πάψει ν’ αγαπιούνται, αρχίζουν ένα πρωί
να τρώνε τις σάρκες τους· ή εκείνων που, nel mezzo del camin,
ανακαλύπτουν ότι η ζωή τούς προσφέρει άλλη μια, ίσως την τελευταία, ευκαιρία
να διεκδικήσουν τη χαμένη τους νεότητα και όσα αυτή τους είχε κάποτε υποσχεθεί
ή και χαρίσει. Ξέρουμε βέβαια την έκβαση που έχουν συνήθως αυτά τα
απενενοημένα διαβήματα των ‘εραστών’ που ανήκουν στην δεύτερη ομάδα.

Ζώντας για τον έρωτα… Ζώντας για την ομορφιά: σ’ ένα μαγευτικό τόπο,
αναπολώντας έναν άλλο τόπο ακόμη πιο μαγευτικό, κρατώντας σφιχτά στην αγκαλιά
την ωραιότερη γυναίκα που έχει ποτέ υπάρξει, ποθώντας μιαν άλλη, ακόμη πιο
ωραία – να μια κατάσταση που φαίνεται να ισχύει για όλους, εραστές και
παντρεμένους, ή σπανιότατα παντρεμένους ακόμη εραστές, σε διαφορετικές,
οπωσδήποτε, διαβαθμίσεις. Γιατί έρωτας δεν σημαίνει να κοιτάει ο άντρας τη
γυναίκα στα μάτια, αλλά να βλέπουν και οι δύο μαζί τo ίδιο όνειρο.

Ο Χάρης Βλαβιανός είναι ποιητής και διευθύνει το περιοδικό «Ποίηση».