Kλείνουμε τα μάτια;

Πέτρα του σκανδάλου ένα σίριαλ; Όχι δα. Στο κάτω κάτω τα σκάνδαλα τα λατρεύει η τηλεθέαση

Θεώρησε το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης ότι ένα τηλεοπτικό ερωτικό φιλί
μεταξύ δύο ανδρών σε σίριαλ υψηλής τηλεθέασης υπερβαίνει τις αντοχές και τις
ανοχές του εγχώριου πολιτισμού. A, όλα κι όλα, υπάρχουν όρια, είπε και έβαλε
πρόστιμο στο Mega για την επίμαχη σκηνή στο σίριαλ του Χριστόφορου
Παπακαλιάτη, όπου ζεύγος ομοφυλόφιλων εραστών δίνει ένα φιλί στο στόμα.

Είναι αλήθεια πως το θέμα αποτελεί ταμπού στο εγχώριο θέαμα. Μόνο που τα
ταμπού ακριβώς αυτό το θέαμα θρέφουν, το θέαμα που προβάλλει τις αρχές ενός
νεοπουριτανισμού, ο οποίος ηδονίζεται με τις σκιές του περιθωρίου, χρειάζεται
τους αποκλεισμούς και τις σκιερές γωνίες για να εξασφαλίζει σόου πρόκλησης και
καταγγελίας. Όσο υπάρχουν αποκλεισμοί, όσο θρέφεται το περιθώριο τόσο αφθονούν
και οι τρόποι εκμετάλλευσής του.

Σε πολλά μπορεί να διαφωνούμε με το σίριαλ του κ. Παπακαλιάτη, περισσότερο με
τη σαπουνοπερική του μέθοδο, που αναπαράγει στερεότυπα συμπεριφορών μέσα από
τη σκηνοθεσία ακραίων καταστάσεων.

Αυτή ακριβώς όμως είναι η τηλεόραση που αναπτύχθηκε στον δυτικό πολιτισμό. Το
θέαμα που προσφέρει από τη μια ενισχύει τον κοινωνικό – πολιτικό και
οικονομικό – συντηρητισμό και από την άλλη συμφιλιώνει ειρηνικά το κοινό με
τις κοινωνικές ακρότητες και ανισότητες.

Για παράδειγμα οι σαπουνόπερες του Φώσκολου προσφέρουν εκείνη την
παραδοσιακή εκτόνωση των λαϊκών καημών μέσω του στερεότυπου “πλούσιοι,
διεφθαρμένοι, κακοί, με εχθρούς” και “φτωχοί, καλοί, βασανισμένοι”. Με βάση
αυτό τον καμβά, εμπλέκονται και πλήθος άλλοι “κοινωνικοί ρόλοι”, από τον
μοχθηρό και φθονερό φτωχό που με ίντριγκες προσπαθεί να μπει στον κόσμο των
πλουσίων μέχρι τον τρομοκράτη που κατά βάθος είναι καλό παιδί, τον μπάτσο, το
πρεζόνι κ.λπ., κ.λπ. Με λίγα λόγια, οι σαπουνόπερες είναι ο ειρηνικός
συμβιβασμός με το υπάρχον οικονομικοκοινωνικό σύστημα, που διαμορφώνει τους
συγκεκριμένους ρόλους.

Αυτή την τηλεόραση υπηρετεί και ο Παπακαλιάτης, αυτήν πλήρωσε όμως. Κυνήγησε
την πρόκληση με τρόπο αφελή, απλοϊκό, μέσα από ένα προϊόν που αναπαράγει
σχηματικούς ρόλους και τρόπους ζωής, χωρίς να δίνει τις διαστάσεις, τις
πτυχές, τους χρωματισμούς των ιδιαίτερων συμπεριφορών.

Γιατί παρόλο που όσοι ζουν στ’ αλήθεια τη ζωή γνωρίζουν πως οι
ομοφυλοφιλικοί έρωτες αποτελούν μια σημαντική πτυχή της – και το φαινόμενο δεν
είναι διόλου σύγχρονο -, παραμένει μια υπόθεση του περιθωρίου ενός πολιτισμού
που αγωνίζεται να κρατήσει τα προσχήματα, τις κουρτίνες, τα περιθώρια,
προκειμένου να συντηρήσει τα υπερθεάματα του κουτσομπολιού και της
κλειδαρότρυπας.

Είναι γεγονός ότι το σίριαλ χαρακτηρίζεται από την προσπάθεια να προωθήσει τις
ιδέες της ανοχής του διαφορετικού. Αυτό εξυπηρέτησε ο ρόλος του τυφλού φίλου
(Άρης Σερβετάλης), που όμως προσπαθεί να ζήσει μια κανονική ζωή και ως
κανονικό τον δέχονται και οι φίλοι του. Αυτό το κομμάτι του σίριαλ έγινε
αποδεκτό. Άρεσε. Ανακούφισε.

Ωστόσο το θέμα του “παραμορφωμένου” ή “μη άρτιου” σώματος εντάσσεται στην ίδια
κατηγορία με εκείνο που έχει μη συμβατική σεξουαλική συμπεριφορά. Πρόκειται
για “σώματα” που αντιτίθενται σημειολογικά και πολιτικά προς το κυρίαρχο
κοινωνικό μοντέλο – που ανταποκρίνεται σε ένα σύστημα οικονομίας.

Με λίγα λόγια, εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της υποκρισίας. Αποδεχόμαστε ένα
είδος ανοχής με όρια. Τα όρια της συγκίνησης, ότι ένας τυφλός ή ανάπηρος έχει
κι αυτός δικαίωμα στη ζωή. Πέραν αυτών, ο αρτιμελής οφείλει να υπακούει στο
συμβατικό μοντέλο παραγωγής – και αναπαραγωγής της ζωής -, αυτό ήταν άλλωστε
και το επιχείρημα του προέδρου του ΕΣΡ κ. Λασκαρίδη. Ειδάλλως
περιθωριοποιείται. Που σημαίνει ότι υπόκειται σε ένα σκοτεινό σύστημα
εκμετάλλευσης της ιδιαιτερότητάς του – ένα από αυτά είναι και το κυνήγι της
τηλεθέασης.

Μπροστά στην πραγματικότητα

Ας αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα. Θέμα ηθικής, θέμα αισθητικής; Όλα
αποτελούν κουρτίνες ωραίων “σεπαρέ”, όπου τρυπώνουν οι φακοί των διαφόρων
κυριών του τηλεοπτικού κουτσομπολιού (Τατιάνα και Λαμπίρη έσπευσαν να
αναφερθούν στο επίμαχο φιλί φυσικά) και δίνουν αφορμή για ηθικολαγνικές
οπερέτες σε κακόγουστα τηλεπαράθυρα.

Το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης οφείλει να τηρεί τους νόμους και να
προστατεύει τον πολιτισμό. Ωστόσο παρεμβάσεις του όπως αυτή δεν κάνουν άλλο
από το να ρίχνουν λίπασμα στη φωτογενή πουριτανολαγνεία των τηλεσκουπιδιών και
να κρατούν την κοινωνία μακριά νυχτωμένη από την πραγματικότητα της ζωής.