«Mατωμένο» φεγγάρι

Φωτογραφία έκλειψης Σελήνης, λίγο πριν από την ολική φάση της, ορατής από την Ελλάδα, τον Ιανουάριο του 1991. Εδώ, άποψη από το Πανεπιστήμιο Αθηνών

Το φεγγάρι αύριο θα «ματώσει»… Αν στρέψετε το βλέμμα προς τον ουρανό,
τριάντα πέντε λεπτά μετά τη μία τη νύχτα (ξημερώματα Σαββάτου προς Κυριακή)
και αν, φυσικά, δεν υπάρχουν σύννεφα, θα δείτε ένα εντυπωσιακό κοσμικό…
σόου, με πρωταγωνιστές τον Ήλιο, τη Σελήνη και τη Γη. Όπως εξηγεί στα «NEA» ο
κ. Διονύσης Σιμόπουλος, διευθυντής του Πλανηταρίου, «η ολική φάση της έκλειψης
ξεκινά στις 03.06 και θα διαρκέσει έως τις 03.30, με μέγιστη κάλυψη της
Σελήνης στις 03.18. Το όλο φαινόμενο θα ολοκληρωθεί το πρωί στις 06.21».

Στη διάρκεια μίας σεληνιακής έκλειψης, η Σελήνη βρίσκεται πλήρως στη
σκιά τής Γης. «H αντανάκλαση του ηλιακού φωτός από την ατμόσφαιρα του πλανήτη
φθάνει μέχρι το φεγγάρι, γι’ αυτό και χρωματίζεται με μία παράξενη κεραμιδί
απόχρωση, που κάνει τον δορυφόρο μας να φαίνεται σαν ματωμένος», σημειώνει ο
κ. Σιμόπουλος. «Στις σεληνιακές εκλείψεις διακρίνει κανείς εύκολα το σχήμα της
σκιάς της Γης πάνω στη Σελήνη, γεγονός που φανέρωσε στους αρχαίους Έλληνες
φιλοσόφους το σφαιρικό σχήμα του πλανήτη μας».

Μία έκλειψη Σελήνης συμβαίνει μόνο κατά τη διάρκεια της Πανσελήνου και μόνο
όταν η Σελήνη τύχει να περάσει μέσα από τη σκιά που ρίχνει η Γη στο Διάστημα.
«Οι σεληνιακές εκλείψεις συμβαίνουν όταν ο δορυφόρος μας, στην τροχιά του γύρω
από τη Γη, μπαίνει στην περιοχή της γήινης σκιάς. Για να διασχίσει αυτή την
σκοτεινή περιοχή χρειάζεται σχεδόν δύο ώρες, αφού διανύσει 10.000 χλμ.
Αντίθετα, στις ηλιακές εκλείψεις η Σελήνη καλύπτει τον φωτεινό δίσκο του Ηλίου
ρίχνοντας τη σκιά της πάνω σε έναν μικρό διάδρομο της Γης», εξηγεί ο κ. Σιμόπουλος.

Έως επτά εκλείψεις τον χρόνο

Ο μεγαλύτερος αριθμός σεληνιακών και ηλιακών εκλείψεων που μπορεί να
παρατηρηθούν στη διάρκεια ενός χρόνου είναι επτά (όπως το 1935 και το 1982),
ενώ ο μικρότερος δύο, οπότε και οι δύο θα είναι οπωσδήποτε ηλιακές, όπως
συνέβη το 1984. Οι ηλιακές εκλείψεις είναι πολύ συχνότερες από τις σεληνιακές.
«Ο υπολογισμός των λεπτομερειών μιας έκλειψης γίνεται σήμερα με μεγάλη
ακρίβεια, αν και η βασική τους πρόβλεψη ανάγεται στην αρχαιότητα, όταν
ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά η περιοδικότητά τους (ονομάστηκε Σάρος, είναι
περίοδος 6.585,321 ημερών ή 18 ετών και 11 ημερών και βοηθά εύκολα στην
πρόβλεψη των σεληνιακών εκλείψεων όχι όμως και στην ακριβή πρόβλεψη των ηλιακών)».