Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Μάλλον λάθος κάνουν όσοι χαρακτηρίζουν ως ετερόφοβους αυτούς που δεν αντέχουν
να δουν την ελληνική σημαία στα χέρια του Οδυσσέα Τσέναϊ. Προ ημερών π.χ. ο
Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων του Λυκείου Νέας Μηχανιώνας επεσήμαινε επίσης
και «την αντίθετη θέση της πλειοψηφίας των αλλοδαπών, οι οποίοι επιθυμούν να
διατηρήσουν την εθνική τους ταυτότητα και καταδικάζουν κάθε προσπάθεια για την
άνευ όρων ελληνοποίησή τους». Επομένως, μάλλον περί ετεροφιλίας πρόκειται. Οι
συγκεκριμένοι γονείς υπερασπίζονται όχι απλώς «το δικαίωμα στην διαφορά» αλλά
και την υποχρέωση να παραμείνει κανείς «διαφορετικός». Άρα ο Τσέναϊ αμαρτάνει
διπλά: είναι συνάμα «παρείσακτος» και «προδότης».

***

Υπάρχει πράγματι μια αντίληψη η οποία προσεγγίζει την ταυτότητα και την
κουλτούρα ως κελιά από όπου το άτομο δεν μπορεί (ενίοτε και απαγορεύεται) να
αποδράσει. Επομένως, είναι αδύνατον να ενταχθεί σε μια νέα ταυτότητα και
κουλτούρα. Διότι Έλληνας ή Αλβανός, Μεξικανός ή Αμερικανός δεν γίνεσαι,
γεννιέσαι. Από εδώ προέρχεται και ο (φολκλορικού τύπου) θαυμασμός για τον
«μετανάστη που παραμένει ο εαυτός του». Ο οποίος δεν ανακατεύεται ή και απωθεί
την «ξένη» κουλτούρα και ταυτότητα, διατηρώντας πεντακάθαρη την εθνική του
ταυτότητα και κουλτούρα. Ταυτόχρονα η «απώλειά» τους βιώνεται ως συμφορά ή
διαστροφή. H μετανάστευση όμως αποτελεί μια συνθήκη διαπραγμάτευσης, όπου τα
πάντα υπόκεινται στη διαδικασία της μείξης, της αλλαγής και του δούναι-λαβείν.
Όπου επιλέγεις κάποια πράγματα και παραιτείσαι από κάποια άλλα. Διότι αυτή η
διαπραγμάτευση – όπως κάθε διαπραγμάτευση – έχει το τίμημά της. Ούτε οι
«αφιχθέντες» ούτε οι «αυτόχθονες» μπορούν να έχουν και τον σκύλο χορτάτο και
την πίτα ολόκληρη. Όποιος υποστηρίζει το αντίθετο είναι είτε αφελής είτε
(ευσυνείδητα) παραμυθάς.

***

Έχει δίκαιο ο Τοντορόφ όταν λέει ότι δεν αποτελεί καμία συμφορά για το άτομο
το να χάσει την κουλτούρα και την ταυτότητά του, αρκεί να αποκτήσει μια νέα
κουλτούρα και ταυτότητα. Δεν είναι δυστυχισμένος όποιος «παραδίνεται» σε μια
νέα κουλτούρα και ταυτότητα: «οι φίλοι δεν αξίζουν λιγότερα από τα αδέλφια».
Δυστυχία είναι όταν οι «φίλοι» σε φωνάζουν «μπάσταρδε» (διότι δεν σε θεωρούν
«ακραιφνή» Έλληνα ή Αλβανό) και τα «αδέλφια» «προδότη». Όταν σου απαγορεύουν
το δικαίωμα να είσαι ελεύθερο άτομο. Όταν ποδοπατούνται οι αρχές της
δικαιοσύνης που είναι η ισότητα και η οικουμενικότητα. Δυστυχία είναι όταν στο
όνομα της διαφοράς σου αρνούνται το δικαίωμα στην ισότητα. Όταν σε
καταδικάζουν και σε κλείνουν με το ζόρι στην φυλακή της «καταγωγής» σου. (Στα
καθεστώτα του υπαρκτού σοσιαλισμού – όπου ο γράφων είχε την ατυχία να ζήσει –
το στίγμα της «αστικής καταγωγής» ακολουθούσε ολόκληρες γενιές ανθρώπων. Το
«στίγμα της καταγωγής» προσδιόριζε και το όριο της κοινωνικής ανόδου. Οι
«στιγματισμένοι» ήταν – χωρίς ημερομηνία λήξεως – πολίτες τρίτης κατηγορίας
και πάντα ύποπτοι)…

***

Δικαίωμα στη διαφορά λοιπόν ή δικαίωμα στην ισότητα; Προσωπικά είμαι από
αυτούς που πιστεύω ότι την διαφορά πολλοί σου την χαρίζουν ευχαρίστως. H
ισότητα είναι το κύριο ζήτημα. Γι’ αυτό, η περίπτωση του Τσέναϊ ας γίνει
αφορμή για να περάσουμε από την συζήτηση με φολκλορικούς όρους σε αυτή με
πολιτικούς όρους. Για να συζητήσουμε ανοιχτά κάποια θέματα που θεωρούνται
ακόμα ταμπού, από τα οποία όμως εξαρτάται η ποιότητα της δημοκρατίας και η
συνοχή της ελληνικής κοινωνίας. Θέματα όπως εκείνο του δικαιώματος ψήφου για
τους μετανάστες – από τη στιγμή που ζουν χρόνια στην Ελλάδα και πληρώνουν
φόρους. Της πρόσβασης στην ιδιότητα του Έλληνα πολίτη – αύριο του Ευρωπαίου
πολίτη – για την δεύτερη γενιά των μεταναστών. H μετανάστευση αποτελεί ένα
πολύ σοβαρό ζήτημα για να αφεθεί στο έλεος των δημοσκοπήσεων.