Iστορίες βασανιστηρίων και πόνου

H… βασανιστική «κόρη του Scavenger», ένα μεταλλικό έλασμα που συσπείρωνε τον κρατούμενο, ακινητοποιώντας με μεταλλικό περιλαίμιο τον αυχένα σε κάμψη, ενώ περικάρπια και περικνήμια συσπείρωναν τα χέρια προς το στήθος και τα πόδια προς την κοιλιά, εκτίθεται στον Πύργο του Λονδίνου

Ο Πύργος του Λονδίνου είναι ένα τειχισμένο συγκρότημα πολλών κτιρίων,
κτισμένων σε διάφορες εποχές (τα παλαιότερα ανάγονται στον 11ο αιώνα).

Αν και αποτελούσε ένα από τα ισχυρότερα ανάκτορα των Άγγλων μοναρχών,
ελάχιστα χρησιμοποιήθηκε για τον σκοπό αυτό και λειτούργησε κυρίως ως
στρατώνας, εκθετήριο οπλισμού και φυλακή. H τελευταία χρήση ήταν ίσως η πιο
σταθερή στους αιώνες ύπαρξής του και διατηρήθηκε έως το 1820, ενώ
χρησιμοποιήθηκε και πάλι ως φυλακή κατά τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Πύργος διέθετε χώρους απομόνωσης για ένα άτομο σε μόνιμη καθιστή
θέση, καθώς και σκοτεινούς, υγρούς, σπηλαιώδεις και γεμάτους ποντίκια χώρους
προς τη μεριά του Τάμεση για πειθαρχικές ποινές. Στους τοίχους των κρατητηρίων
(White Tower, Beauchamp Tower, Salt Tower, Bloody Tower) υπάρχουν ακόμα
εμφανείς εγχάρακτες επιγραφές με αρχικά ονομάτων και χρονολογίες, φράσεις ή
μεγαλύτερες καταχωρήσεις στο παλαιό αγγλικό ιδίωμα και στα λατινικά.

Εκτός από φυλακίσεις για πολιτικούς, ποινικούς ή θρησκευτικούς λόγους,
γίνονταν και βασανιστήρια και εκτελέσεις. Ασφαλείς πληροφορίες σχετικά με αυτά
υπάρχουν από τον 16ο αιώνα, αλλά είναι βέβαιο ότι χρησιμοποιούνταν και
παλαιότερα. Τα βασανιστήρια γίνονταν με εντολή του Μυστικοσυμβουλίου και
επιβλέπονταν από αξιωματικό ή από τον διοικητή του Πύργου, αλλά υπάρχουν
αναφορές και για αυτοσχέδια βασανιστήρια μέσα στα κρατητήρια ή σε ειδικό
σκοτεινό υπόγειο που πιθανολογείται ότι βρισκόταν στη βάση του Λευκού Πύργου
(White Tower).

Σήμερα, σε ειδικό χώρο υπάρχει μόνιμη έκθεση από αυθεντικά όργανα και
μηχανήματα βασανιστηρίων καθώς και αντίγραφά τους.

Το πιο γνωστό από αυτά είναι η κόρη του Δούκα του Έξετερ, που
πήρε την ονομασία της από τον εφευρέτη της, έναν αξιωματούχο της αστυνομίας
του Πύργου, την εποχή του Ερρίκου του VI. Γνωστή και με το αγγλικό όνομα rack,
η συσκευή αποτελείτο από ένα μεταλλικό πλαίσιο με τρεις οδοντωτούς κυλίνδρους.
Τα χέρια και τα πόδια του κρατουμένου δένονταν με σκοινιά που τυλίγονταν στους
κυλίνδρους. H στροφή των κυλίνδρων με έναν μοχλό τραβούσε τα άκρα μέχρι την
πλήρη εξάρθρωσή τους.

Μια άλλη γνωστή «κόρη» ήταν η κόρη του Scavenger – ένα μεταλλικό
έλασμα που συσπείρωνε τον κρατούμενο, ακινητοποιώντας με μεταλλικό περιλαίμιο
τον αυχένα σε κάμψη, ενώ περικάρπια και περικνήμια συσπείρωναν τα χέρια προς
το στήθος και τα πόδια προς την κοιλιά. Οι βλάβες ήταν πολύ σοβαρές:
προβλήματα στους μυς και τη σπονδυλική στήλη, διαταραχές της αιμάτωσης,
αιμορραγίες των άκρων κ.λπ.

H επιμήκης, μεταλλική ράβδος καθήλωσης έφερε δύο θηλιές για την
ακινητοποίηση των ποδιών του κρατουμένου, ενώ η ίδια στερεωνόταν με ειδικό
εξάρτημα στο δάπεδο ή στον τοίχο, με αποτέλεσμα την πλήρη ακινητοποίηση.
Υπήρχαν επίσης φορητές ποδοπέδες, που εμπόδιζαν τη βάδιση, αφενός λόγω
του περιορισμού της κίνησης των ποδιών, αφετέρου λόγω του βάρους τους.

Άλλες συσκευές, με ένα χειροκίνητο βίδωμα (thumbscrew) μπορούσαν να
κατεβάζουν κατά βούληση την κάτω γνάθο. Ο πόνος και η βλάβη ήταν ανάλογα με το
πόσο κατέβαζαν τη γνάθο – και αυτό ήταν ανάλογο με τον βαθμό περιστροφής του
χειροκίνητου «φτερωτού» παξιμαδιού της βίδας. Παραλλαγή αυτής της συσκευής
ήταν το μεταλλικό γλωσσοπίεστρο, το οποίο προσαρμοζόταν σε
μεταλλικό σκελετό που έμπαινε γύρω από το κεφάλι. H μηχανική πίεση στη γλώσσα
ωθούσε προς τα κάτω τη γνάθο.

Το σιδερένιο περιλαίμιο ήταν κατασκευασμένο από δύο ημικυκλικά κομμάτια
που ενώνονταν μπροστά και πίσω με βίδα, ώστε να σφίγγουν λιγότερο ή
περισσότερο. Εσωτερικά το «κολάρο» αυτό είχε καρφιά που τρυπούσαν τον λαιμό
και ανάλογα με το σφίξιμο μπήγονταν λιγότερο ή περισσότερο βαθιά. Το βάρος του
(5 κιλά) έκανε το βασανιστήριο ακόμα πιο φρικτό.

Στον χώρο της έκθεσης υπάρχει ακόμα ειδικό ξύλο, με κοιλότητα για την
υποδοχή της κεφαλής, που χρησιμοποιήθηκε για τους αποκεφαλισμούς, καθώς και το
τσεκούρι του δήμιου, διάφοροι τύποι σπαθιών που χρησιμοποιούνταν στις
εκτελέσεις και η μεταλλική προσωπίδα που φορούσε ο δήμιος στου δημόσιους
αποκεφαλισμούς προκειμένου να μην αναγνωρίζεται.

Σε ορισμένες περιπτώσεις τα σώματα των εκτελεσθέντων τοποθετούνταν σε
ειδικές θήκες (gibbets), κατασκευασμένες από μεταλλικά ελάσματα, και παρέμεναν
εκτεθειμένα επί ημέρες για εκφοβισμό ή «παραδειγματισμό» του κόσμου. H
εξουσία, για την ασφάλειά της, έπρεπε να δείχνει το ανελέητο πρόσωπό της, το
πιο τρομακτικό και από αυτή τη μάσκα του δημίου…

INFO

Ο Πύργος του Λονδίνου είναι ανοικτός καθημερινά 10.00-18.00 (τον χειμώνα έως
τις 17.00). Είσοδος: 13,5 λίρες. Φυλλάδια με πληροφορίες δωρεάν.
Μαγνητοφωνημένος οδηγός: 5 λίρες. Έντυπο «Torture and Punishment»: 4,95 λίρες.

Ο Γεράσιμος Ρηγάτος είναι γιατρός ογκολόγος και συγγραφέας.