|
|
|
|
H μέτρηση της απόστασης στο Διάστημα είναι μία μπερδεμένη ιστορία,
κατανοητή στους επιστήμονες βέβαια αλλά όχι στον πολύ κόσμο. Τώρα που ο Άρης
ήρθε κοντά στη Γη και όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα πάνω του, κάποιοι
ειδικοί το βλέπουν ως καλή ευκαιρία να ξεκαθαρίσει η υπόθεση και προτείνουν
νέα δεδομένα.
|
|
Οι αστρονόμοι χρησιμοποιούν από παλιά διαφορετικά μέτρα για να μετρήσουν τις
αποστάσεις, ανάλογα με τα ουράνια σώματα. Για παράδειγμα, η απόσταση από τον
Ήλιο μέχρι τον πλανήτη μας, που είναι σχεδόν 145 εκατομμύρια χιλιόμετρα, έχει
καθοριστεί ως μία αστρονομική μονάδα (AM). H απόσταση μεταξύ Γης και Άρη αυτή
την περίοδο πλησιάζει τα 55 εκατομμύρια χιλιόμετρα, τα οποία αντιστοιχούν σε
0,4 αστρονομικές μονάδες.
Αλλάζουν μονάδα. Έτσι, όσον αφορά τους πλανήτες, τα πράγματα δεν είναι
ιδιαίτερα δύσκολα. H μέση απόσταση ανάμεσα στη Γη και τους υπόλοιπους πλανήτες
του ηλιακού μας συστήματος μετριέται με αστρονομικές μονάδες – 5 για τον Δία,
9 για τον Κρόνο, 39 για τον πιο μακρινό Πλούτωνα. H κατάσταση όμως
περιπλέκεται όταν φτάνουμε στον κοντινότερο αστέρα. Για κάποιο μυστηριώδη
λόγο, οι αστρονόμοι ξαφνικά αλλάζουν μονάδα μέτρησης και χρησιμοποιούν το έτος
φωτός για όλα τα αστέρια. Ένα έτος φωτός είναι η απόσταση την οποία διανύει το
φως σε ένα χρόνο, δηλαδή περίπου 9,6 τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα.
Ο πολλαπλασιασμός. Βέβαια, ο περισσότερος κόσμος δεν συνειδητοποιεί
πόση ακριβώς απόσταση μπορεί να είναι ένα έτος φωτός. Απλά ξέρει ότι είναι
πολύ πολύ μεγάλη. Μία ακτίνα φωτός ταξιδεύει με ταχύτητα 300.000 χιλιόμετρα το
δευτερόλεπτο. Με αυτή την ταχύτητα, η ακτίνα θα γυρίσει γύρω από τον κόσμο
επτά φορές σε ένα δευτερόλεπτο. Μέχρι εδώ καλά. Αλλά για να υπολογίσει κανείς
την απόσταση που θα ταξιδέψει το φως σε ένα χρόνο, πρέπει να πολλαπλασιάσει
αυτό το νούμερο με 60 δευτερόλεπτα σε ένα λεπτό, 60 λεπτά σε μία ώρα, 24 ώρες
την ημέρα και 365 ημέρες το χρόνο. Το κοντινότερο αστέρι, ο Άλφα Κένταυρος,
είναι 4,2 έτη φωτός μακριά, δηλαδή 40 τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα. Αν πάμε
ακόμα μακρύτερα, οι αστρονόμοι φυσικά αλλάζουν και πάλι τη μονάδα μέτρησης.
Τώρα μιλούν για ένα παρσέκ (περίπου 3,26 έτη φωτός) και το μεγαπαρσέκ, το
οποίο είναι ένα εκατομμύριο φορές μεγαλύτερο, δηλαδή 3,26 εκατομμύρια έτη
φωτός.
«Έτη αεροπλάνου». Έπειτα από όλα αυτά, δύσκολα μπορεί κανείς να
παρακολουθήσει τις αστρονομικές αποστάσεις, όση καλή θέληση και να ‘χει. Γι’
αυτό προτείνεται μία νέα ενιαία μονάδα μέτρησης, την οποία ας ονομάσουμε έτη
αεροπλάνου. Ένα έτος αεροπλάνου είναι αυτό ακριβώς που λένε οι λέξεις: H
απόσταση που ταξιδεύει ένα μεγάλο αεροσκάφος τον χρόνο χωρίς διακοπή. Όσοι
πετούν συχνά, καταλαβαίνουν την έννοια της απόστασης. Πετώντας με 966 χλμ. την
ώρα, ένα τζετ διανύει 8,45 εκατομμύρια χλμ. το χρόνο. Έτσι, η απόσταση μέχρι
τον Άρη γίνεται έξι έτη αεροπλάνου. Ένας πιλότος που έχει δουλέψει σε
αεροπορική εταιρεία για 15 χρόνια έχει ήδη διανύσει την απόσταση μέχρι τον
Άρη. Ενώ μία αεροσυνοδός που έχει εργαστεί για 40 χρόνια, έχει ήδη φτάσει στον
Ήλιο, μία απόσταση που ισοδυναμεί με 17 έτη αεροπλάνου.
Μια πτήση… εκατομμυρίων ετών
Εφαρμόζοντας ως μονάδα μέτρησης στα αστέρια τα «έτη αεροπλάνου», ο Άλφα
Κένταυρος, ο κοντινότερος γείτονάς μας, απέχει 4,7 εκατομμύρια έτη αεροπλάνου.
Με άλλα λόγια, για να φτάσει κανείς στο πιο κοντινό αστέρι, θα πρέπει να μπει
σε ένα αεροπλάνο και να πετά ασταμάτητα για πέντε εκατομμύρια χρόνια.
Με τον ίδιο τρόπο, ο Σείριος βρίσκεται 9,5 έτη αεροπλάνου μακριά, ενώ το
κέντρο του Γαλαξία μας είναι μάλλον απλησίαστο. Απέχει 30 δισεκατομμύρια έτη
αεροπλάνου από τη Γη. Ο κοντινότερος Γαλαξίας, ο Μεγάλος Γαλαξίας στην
Ανδρομέδα απέχει 2,2 εκατομμύρια έτη φωτός ή 2,5 τρισεκατομμύρια έτη
αεροπλάνου. Το Φεγγάρι πάλι, είναι πολύ κοντά: Μόλις δύο εβδομάδες μέσα στο
αεροπλάνο ή 0,04 έτη. Όσο για τον Κόκκινο Πλανήτη, έξι χρόνια πτήσης θα σας
προσεδαφίσουν στην επιφάνειά του.
Επιμέλεια: Εύη Ελευθεριάδου, Στέφανος Κρίκκης
