H πισίνα βάφτηκε κόκκινη

H Ταμίλα Κουλίεβα ως Μήδεια για το Εθνικό Θέατρο, στη δραματική σκηνή του διπλού φονικού των παιδιών της, βουτηγμένη στα νερά της πισίνας, κρατάει δίκοπο μαχαίρι

H πρώτη σκηνοθεσία του Στάθη Λιβαθινού στο αρχαίο δράμα, με τη «Μήδεια» του
Ευριπίδη, υποστηριγμένη από τη δυναμική μιας παραγωγής του Εθνικού Θεάτρου,
αναμενόταν από τη θεατρική κοινότητα με αδημονία, καθώς με την «κάθοδό» του
στην Επίδαυρο είχε καλλιεργηθεί η αίσθηση πως προετοιμαζόταν μια σκηνική
«πρόταση» αναβίωσης της αρχαίας τραγωδίας.

H παράσταση της «Μήδειας» μέσα από την καινούργια μετάφραση του Στρατή
Πασχάλη, τη μοντέρνα όψη, το ειρωνικό στήσιμο των ρόλων και του χορού, τη
ζωντανή μουσική με τα μπλουζ, τα βαλς και τα τραγούδια στο ύφος του μιούζικαλ,
ήταν μια σύγχρονη «ανάγνωση», που αναζητούσε τις αρθρώσεις της στο σήμερα, και
που δανειζόταν τα δομικά της στοιχεία από τις καθημερινές συμπεριφορές. Πόσο
όμως η καθημερινότητα μπορεί να σφυρηλατήσει το ύφος μιας τραγωδίας όπου
ανατρέπονται όλο το θεϊκό και ανθρώπινο κατεστημένο;

H τραγωδία της παιδοκτονίας, με το βάρος να πέφτει στο σύγχρονο
κομμάτι, στον σαρκασμό, και σε ερμηνείες παραγεμισμένες με ασήμαντες
λεπτομέρειες όσον αφορά τις χειρονομίες, εύκολα μεταβλήθηκε σε κοινωνικό
ψυχολογικό δράμα. Το δράμα μιας ξένης, προδομένης γυναίκας, που αντί να πάρει
διαζύγιο και «γενναία» διατροφή από τον άπιστο και αχάριστο άνδρα της,
σκοτώνει τα παιδιά της για να τον εκδικηθεί και να τον πονέσει.

H Ταμίλα Κουλίεβα ως Μήδεια, μέσα από τον ρεαλισμό της εκφοράς του
λόγου – οι μεγάλοι μονόλογοι στο ανοιχτό θέατρο μεγέθυναν το φυσικό αξάν της
Ρωσίδας ηθοποιού που πολιτογραφήθηκε Ελληνίδα – τόνισε την ξένη καταγωγή της
ηρωίδας, την οποία η σκηνοθετική πρόθεση αντιμετώπισε κυκλικά, βάζοντάς την
στις σκηνές του σπαραγμού της να σιγοτραγουδά γεωργιανά τραγούδια.

Γέμισε το θέατρο και τις δύο ημέρες (περίπου 17.000 θεατές).
Μουδιασμένο το κοινό, ανάμεσα σε χάχανα, δυσαρέσκειες και λιγοστές επευφημίες
παρακολούθησε μια παράσταση δύο ωρών και ενός τετάρτου, που κινήθηκε σχεδόν
μονοθεματικά, γύρω από την προδοσία. Έτσι, που ο σπαραγμός της Μήδειας έγινε
ειρωνεία, η τυφλή οργή θυμός, και ο ρόλος του χορού μια κοινωνική σύναξη σε
δεξίωση δίπλα στην πισίνα.

H πισίνα εξάλλου ήταν το σήμα της παράστασης. Κυριαρχούσε (8Χ8μ.) στο
κέντρο της αρχαίας ορχήστρας, με ένα πατάρι στενόμακρο πίσω, το οποίο είχε
καλύψει τα ερείπια της σκηνής, και πάνω σε αυτό είχε τοποθετηθεί ένα λευκό
πιάνο με ουρά. H μνήμη του Ιάσονα (Γιάννης Μαυριτσάκης), με τον οποίο ξεκίνησε
η παράσταση, καθισμένο στην άκρη της ορχήστρας, σκέπασε με λευκό φως τους
λευκοντυμένους ήρωες και τα μέλη του χορού.

Λευκά βραδινά φορέματα – σαν νυφικά – για τις γυναίκες, λευκό σμόκιν –
σαν γαμπριάτικο κοστούμι – για τους άνδρες (η όψη που πρότεινε η Ελένη
Μανωλοπούλου στην πρώτη της σκηνογραφία στο αρχαίο δράμα και στην Επίδαυρο).

Ο χορός των γυναικών της Κορίνθου είχε υποκατασταθεί από μεικτό χορό,
άνδρες και γυναίκες που παρακολουθούσαν και επενέβαιναν στα δρώμενα, μια παρέα
κοσμικών δίπλα στην πισίνα. Μέσα σε αυτήν έριξαν τα κολονάτα ποτήρια τους ο
φοβισμένος Κρέων (Δημήτρης Ήμελλος) και η θυμωμένη Μήδεια. Στα νερά της
πισίνας έριξε τα χρήματα ο Ιάσων και σ’ αυτήν έπλευσε ο Αιγέας (Βασίλης
Ανδρέου). Στα νερά της πισίνας έκλαψε, θύμωσε, ειρωνεύτηκε, παραπλάνησε,
αποφάσισε και εκτέλεσε την παιδοκτονία η Μήδεια, καρφώνοντας το δίκοπο μαχαίρι
στο περιμετρικό πλαίσιο, ενώ τα δυο της αγόρια παρακολουθούσαν σιωπηλά το
διπλό φονικό.

Στα ρηχά νερά της πισίνας που βάφτηκε κόκκινη από το φως, θρήνησε ο
Ιάσων, ενώ η Μήδεια αποχωρούσε «λυτρωμένη», και ο αντρικός χορός τραγουδούσε
και χόρευε στο ύφος του μιούζικαλ «A, Κολχίδα», κλείνοντας το δράμα.

Αποδοκιμασίες και επευφημίες

Είναι προς ψυχανάλυση αυτή η επιμονή να πλατσουρίζει η Μήδεια στα νερά.
Ίσως η καταγωγή της από τη Μαύρη Θάλασσα να είναι η μία εξήγηση, μια άλλη η
αναζήτηση της μαγείας μέσα από το νερό. Όπως και να ‘χει ήταν ένα εφέ, που αν
και δεν πιστώνεται με πρωτοτυπία (έχουμε δει τη «Μήδεια» του Παπαϊωάννου μέσα
σε νερά, και είναι γνωστή η «Μήδεια» της Φιόνας Σο στην πισίνα, πριν δύο
χρόνια στο Λονδίνο), ωστόσο κυριάρχησε στα πάσης φύσεως σχόλια, τα οποία ως
έναν βαθμό αντανακλούσαν τις αντιδράσεις του κοινού, με τα διάσπαρτα «ου»,
αλλά και τα «μπράβο».