Σαρκασμός της σοβαροφάνειας

Ο κόσμος των αδελφών Μαρξ δεν συμμορφώνεται με τον κόσμο των ενηλίκων που
καταρρέει κάτω από την καταστροφική τους μανία. Και το «Μια νύχτα στην όπερα»
(«Α Night at the opera»), γυρισμένο το 1935, είναι η έκτη από τις 13 ταινίες
τους. Και η τελευταία καλή τους, καθώς στις υπόλοιπες η κούραση ήταν εμφανής
και η επανάληψη έγινε μανιέρα. Άνετα βέβαια θα μπορούσε να τους χαρακτηρίσει
κανείς τους πιο αναρχικούς κωμικούς στην ιστορία του κινηματογράφου. Στο
πέρασμά τους διαλύουν τα πάντα. Τόσο οι χαρακτήρες τους όσο και η θεματολογία
των καλύτερων ταινιών τους («Horse feathers» και «Dack soup»), δεν χωράνε στα
δεδομένα κοινωνικά πλαίσια του «αμερικανικού ονείρου». Αλλά και σε καμία άλλη
συμβατική κοινωνία!

Οι αδελφοί Μαρξ ήταν τέσσερις, αλλά έμειναν τρεις, οι εξής δύο: ο Γκρούτσο.
Λογοπαίγνιο της εποχής που ταιριάζει γάντι στη περίπτωσή τους, καθώς ο
Γκρούτσο – 1890-1977 – ήταν ο φυσικός ηγέτης και η κορυφαία κωμική
προσωπικότητα της ομάδας. Μια κινούμενη γελοιογραφία που φορά σμόκιν, περπατά
καμπουριαστός, έχει ψεύτικο ζωγραφιστό μουστάκι και το αιώνιο πούρο στα χείλη
του. Ασταμάτητα φλύαρος, φλερτάρει ή ξεφουρνίζει συνεχώς σουρεαλιστικές
φράσεις, λογοπαίγνια, σαρκασμούς, σόκιν ανέκδοτα και χωριάτικα αστεία. Ήταν το
υπέρλαμπρο άστρο της σουρεαλιστικής κωμωδίας και ίνδαλμα των μεγαλύτερων
κωμικών του κινηματογράφου.

Στον αντίποδα του φλύαρου Γκρούτσο βρίσκεται ο μουγκός Χάρπο – 1888-1964 –
ένας επιθετικός μίμος με ξανθιά περούκα που παίζει άρπα και θα έλεγε κανείς
πως ξεφύτρωσε από τις ρωμαϊκές αρένες. Ο Τσίκο – 1887-1961 – είναι ο μποέμ, ο
τυχοδιώκτης, ο τύπος του μικροκομπιναδόρου που κυνηγά το κέρδος στον
ιππόδρομο, αγαπά τα στοιχήματα και τα χαρτοπαίγνια και έλκεται από τη μεγάλη
ζωή χωρίς να είναι διατεθειμένος να κοπιάσει γι’ αυτήν. Και ο Ζέπο – 1901-1985
– ήταν ο άτυχος της οικογενείας, καθώς οι κριτικοί δεν τον πήγαιναν και
γρήγορα εγκατέλειψε την ομάδα.

Οι αδελφοί Μαρξ δεν αφήνουν τίποτα όρθιο «Μια νύχτα στην όπερα»

Στο «Μια νύχτα στην όπερα» – στους ελληνικούς κινηματογράφους, παλιά, είχε
βγει με τον τίτλο «Σκάνδαλα στην όπερα» – οι αδελφοί Μαρξ μπαίνουν στην…
υψηλή κοινωνία! Δύο εραστές που συμμετέχουν στην όπερα δυσκολεύονται να είναι
μαζί, καθώς ο άνδρας δεν έχει καθιερωθεί ως τενόρος… Και οι Μαρξ,
χρησιμοποιώντας τα μοναδικά κόλπα τους, κανονίζουν να λείπει ο τενόρος – σταρ
της παράστασης, ώστε ο νεαρός τενόρος να έχει την ευκαιρία του… Ο Γκρούτσο
κάνει μια ντελιριακή ομιλία απευθυνόμενος στα παιδιά της ορχήστρας και δεν σου
μένει άντερο. Και μαζί με τη σκηνή της καταστροφής της παράστασης του
Τροβατόρε στο τέλος της ταινίας, έχουν μείνει στην ιστορία του σινεμά με τη
μουσική να συνοδεύει τα γκαγκ και τη δράση, χωρίς να υποβαθμίζεται σε
υπόκρουση.

H σκηνοθεσία είναι του Σαμ Γουντ – 1883-1949 – ενός από τους πρώτους
σκηνοθέτες του Χόλιγουντ, που στην καριέρα του γύρισε 35 βουβές ταινίες και
πάνω από 100 ομιλούσες. Για τους αδελφούς Μαρξ σκηνοθέτησε άλλη μία, το ’37
(«Α day at the races» – ελληνικός τίτλος «Ένα σκάνδαλο στις κούρσες»).

Έρωτας «αιχμάλωτος» της μοίρας

Οι υποσχέσεις που δεν καταφέρνουμε να κρατήσουμε στη ζωή. Ο αληθινός έρωτας
που όλοι ψάχνουμε και αυτός μπορεί να είναι… δίπλα μας χωρίς να τού δίνουμε
σημασία. Τα παιχνίδια της μοίρας που αποφασίζουν για τις «καλές» ή τις «κακές»
– τις περισσότερες φορές… – αποφάσεις μας. Αυτά ταλανίζουν την ψυχή της
ταινίας «Ανοιχτές καρδιές» («Open Hearts») της Δανής σκηνοθέτιδος Σούζαν
Μπίερ… Γι’ αυτό κι έχουμε μία εκ βαθέων σκιαγράφηση τεσσάρων
«τακτοποιημένων» ηρώων που η μοίρα χτυπάει τη ζωή τους και φέρνει τα πάνω
κάτω. Γι’ αυτό κι έχουμε την καλύτερη μέχρι τώρα από τις νέες ταινίες του
καλοκαιριού.

Οι «Ανοιχτές καρδιές» από τη Δανία είναι η καλύτερη μέχρι τώρα από τις νέες ταινίες του καλοκαιριού

Όλα ξεκινούν με ένα νεαρό ζευγάρι που ετοιμάζεται να παντρευτεί, όταν ένα
μοιραίο δυστύχημα ανατρέπει τα σχέδιά τους. Ένα απρόβλεπτο γεγονός που θα
οδηγήσει τη ζωή τους σε ένα ιδιόμορφο ερωτικό τρίγωνο… Και η Σούζαν Μπίερ
κάνει ένα φιλμ «πέρα από φύλα». Ανθρώπινο και τρυφερό. Ένα διεισδυτικό
μελοδραματικό φιλμ της σχολής του «Δόγματος».

«Ας τα βλέπουμε εμείς αυτά, οι τάχα φλογεροί Μεσογειακοί! Ένα καυτό φιλμ από
την παγωμένη Δανία. Μια ταινία για θεατές που “τρώγονται” μέσα τους» κάνει
ενθουσιασμένη η Αντιγόνη και συμφωνούμε μαζί της.

Όλα τα ωραία τελειώνουν νωρίς

H επανάσταση – όπως και η νιότη… – κρατάνε λίγο. Αν η ζωή του ανθρώπου
κρατάει όσο η πρωινή δροσιά στα φύλλα των δένδρων, η φλόγα τής επανάστασης
«καίγεται» με το ανοιγοκλείσιμο των ματιών. Και οι ποιητές είναι από τα πρώτα
θύματα τής σύμβασης και της τακτοποίησης που φέρνει το πέρασμα του χρόνου…
Μια τέτοια περίπτωση ήταν και ο Πουερτορικανός Μιγκέλ Πινιέρο. Ένας ποιητής,
θεατρικός συγγραφέας, ηθοποιός, τροβαδούρος. Ένας άνθρωπος – ορχήστρα της
γενιάς τής αμφισβήτησης που «κάηκε» νωρίς – πέθανε το 1988. Γι’ αυτό, όπως και
ο Γκεβάρα, «αγιοποιήθηκε» στις συνειδήσεις. Γιατί αν ζούσε ακόμα, ποιος
ξέρει…

Από τα πρώτα πλάνα της ταινίας του Λέον Αϊτσάσο «Πινιέρο» («Pinero»), σου
μεταδίδεται η λατρεία του σκηνοθέτη προς αυτόν. Και καταφέρνει να μην κάνει
ένα βιντεοκλιπίστικο φιλμ. Ούτε μια απλή βιογραφική ταινία για μια
προσωπικότητα. Αλλά ένα οργισμένο φιξιόν φιλμ για τη ζωή μιας φλογισμένης
συνείδησης και της εποχής της – δεκαετίες ’60, ’70, αλλά και ’80, που αρχίζει
να τρεμοσβήνει η φλόγα….

Ένα «μικρό και τίμιο» φιλμ πάνω στη θυελλώδη προσωπικότητα ενός
Λατινοαμερικάνου – ο Μπέντζαμιν Μπρατ στον ρόλο τα δίνει όλα – ήρωα της γενιάς
της αμφισβήτησης που δεν δέχθηκε – ή δεν πρόλαβε… – να κουραστεί και να
γυρίσει σπίτι του.

Γυάλινος τάφος στη Νέα Υόρκη

Παγιδευμένος στη καρδιά του Μανχάταν. Εγκλωβισμένος σ’ έναν τηλεφωνικό θάλαμο
που μετατρέπεται σε γυάλινο τάφο όταν στην άλλη άκρη της γραμμής η φωνή ενός
ελεύθερου σκοπευτή σίριαλ κίλερ σε απειλεί: «Αν το κλείσεις, θα βρεθείς
νεκρός»! H απόλυτη παγίδα! Και ο 64χρονος Τζόελ Σούμαχερ στον «Τηλεφωνικό
θάλαμο» («Phone booth») ξαναβρίσκει το σωστό τάιμινγκ που είχε σε παλαιότερες
ταινίες του – «Το μπαράκι του Σαν Έλμο», «Ταξιδιώτες στην άλλη ζωή»,
«Ξεχωριστή μέρα», «Ο πελάτης» – και τελευταία το είχε χάσει.

Θρίλερ με τα όλα του ο «Τηλεφ-ο-νικός θάλαμος» του Τζόελ Σούμαχερ

Ένας αρπακολλατζής «σύμβουλος» των MME – πολύ καλός ο Κόλιν Φάρελ – που δεν
έχει πει αλήθεια ποτέ στη ζωή του – ούτε καν στον… εαυτό του! – κάνει
τηλεφωνήματα από έναν θάλαμο της Νέας Υόρκης. Κι όταν ανάμεσα σε αυτά, χτυπάει
η συσκευή, κάνει το λάθος να τη σηκώσει… Και την έβαψε! Μα λες και δεν του
έφτανε αυτό, έχει κι ένα τσούρμο πόρνες έξω από τον θάλαμο να τον σκυλοβρίζουν
για να κλείσει το τηλέφωνο και να κάνουν κι αυτές τη «δουλειά» τους… Μέχρι
που ο ελεύθερος σκοπευτής σίριαλ κίλερ καθαρίζει τον προστάτη τους, αυτές
ουρλιάζουν και καταφθάνουν χιλιάδες αστυνομικοί και τον περικυκλώνουν. Με
αρχηγό τους τον Φόρεστ Γουίτακερ που αποδεικνύει, άλλη μια φορά, ότι είναι από
τους καλύτερους μαύρους ηθοποιούς σήμερα στο Χόλιγουντ! Ένα θρίλερ α λα
Χίτσκοκ στη σαλεμένη εποχή μας.

Γεννημένος απατεώνας

Γίνεσαι ή γεννιέσαι; Σε τι βαθμό παίζει ρόλο το οικογενειακό και κοινωνικό
περιβάλλον στην ουσιαστική διαμόρφωση του χαρακτήρα; Και πόσο το «φαίνεσθαι»
μπορεί να κρύβει το «είναι»; Ερωτήματα που δεν είναι ξεκάρφωτα.«Κρύβονται»
πίσω από το στόρι της ταινίας «H λέσχη των αυτοκρατόρων» («Emperor’s club»)
του Μάικλ Χόφμαν. Κι ας θυμίζει τον «Κύκλο των χαμένων ποιητών»…

Ύστερα από 30 χρόνια διδασκαλίας στη «Λέσχη των αυτοκρατόρων», ο Κέβιν Κλάιν απογοητεύεται …

Έχουμε κι εδώ έναν καθηγητή των κλασικών σπουδών – Κέβιν Κλάιν – που διδάσκει
σε ένα σχολείο εκατομμυριούχων την ιστορία των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων.
Πιστεύει, μάλιστα, ότι ο ρόλος του δεν είναι μόνο να μορφώσει τον μαθητή, αλλά
και να διαμορφώσει τον χαρακτήρα του… Στη φουρνιά του 1972 που απασχολεί την
ιστορία του φιλμ, υπάρχουν κάθε καρυδιάς πλουσιόπαιδα. Ανάμεσά τους και ο
«ατίθασος» γιος ενός γερουσιαστή, με τον οποίο θα συγκρουστεί… Κι όταν
ύστερα από 25 χρόνια θα κάνουν στον καθηγητή τους μια τιμητική εκδήλωση
συνοδευόμενη από μια δωρεά προς το κολέγιο του «ατίθασου» που έχει γίνει
«καθώς πρέπει» κύριος τής καλής κοινωνίας κι έχει ξεκινήσει καριέρα πολιτικού,
θα απογοητευθεί. Γιατί θα διαπιστώσει ότι πίσω από τον καθωσπρεπισμό του
δωρητή κρύβεται ένας απατεώνας. Ένα άτομο χαλασμένο από την αρχή. Ένα αυριανό
«γεράκι» του Λευκού Οίκου!

Μικρές σφαγές, μεγάλες φλυαρίες

Για πρώτη ταινία μεγάλου μήκους μιας 28χρονης, ναι, είναι άκρως επαγγελματικό
το αποτέλεσμα των «Μικρών σφαγών» («Carnages») της Γαλλίδας Ντελφίν Γκλεζ.
Αλλά μέχρι εδώ. Κι ας καταφέρνει το σενάριο – γραμμένο από την ίδια τη
σκηνοθέτιδα – να σκιαγραφεί τον χαρακτήρα και την ψυχοσύνθεση πολλών ηρώων.
Τότε τι εμποδίζει το φιλμ να απογειωθεί; H ωραιοπάθεια που καταντάει φλύαρος
ναρκισσισμός με έκδηλες τις δόσεις μιας «κρυμμένης» εμμονής και υστερίας…

Το δελτίο Τύπου αναφέρει στη σύνοψη της ταινίας ότι έχουμε «την ιστορία ενός
μικρού κοριτσιού – είναι χάρμα η πιτσιρίκα που την ερμηνεύει – που πιστεύει
ότι όλα τα ζώα είναι μεγαλύτερα από εκείνη». Και παράλληλα με τη δική της,
έχουμε και τις ιστορίες μιας Ανδαλουσιανής εργαζόμενης σε σούπερ μάρκετ, ενός
πληγωμένου ταυρομάχου, του ταύρου που σκοτώνεται στην αρένα, του… ταριχευτή
του, τη μοιχεία ενός δασκάλου, μία απόπειρα πατροκτονίας, έναν γερμανικό
σκύλο, μία γέννα με… πεντάδυμα και πολλές, πολλές μικρές και κουραστικές
κρίσεις υστερίας. Από ποιον; Από τη σκηνοθέτιδα και τον τρόπο που «κοιτάζει»
την πραγματικότητα γύρω της…

H ζωή δεν αντιγράφεται

Δεν λέω, έχει τη χάρη του να βλέπεις τον θρυλικό και απόλυτα… ρυτιδωμένο Μικ
Τζάγκερ διευθυντή γραφείου συνοδών πλούσιων κυριών. Τον Άντι Γκαρσία
διανοούμενο ζιγκολό. Την Αντζέλικα Χιούστον πλούσια και… αχόρταγη στο σεξ.
Και τον Τζέιμς Κόμπερν – στο τελευταίο ρόλο του – ετοιμοθάνατο πλούσιο
συγγραφέα που «συμπονάει» τη νεαρά σύζυγό του η οποία αναζητεί παρηγοριά στην
αγκαλιά πληρωμένων επιβητόρων! Πρώτης τάξεως «υλικό» για να βγει μια
«κολασμένη» ταινία. Και ναι, στον «Συνοδό κυριών» («The man from the Elysian
Fields») υπάρχει καλό σενάριο – Φίλιπ Τζέισον Λάσκερ – αλλά η ακαδημαϊκή και
επίπεδη σκηνοθεσία του Τζορτζ Χίκενλουπερ ξεπλένει και κάνει αόρατη όλη την…
αμαρτία.

Περιπέτεια δρόμου με σταρ δεκάδες… μάρκες «βελτιωμένων» γρήγορων
αυτοκινήτων. Και να σκεφτεί κανείς ότι σκηνοθέτης αυτής της αδιάφορης
περιπέτειας «Μαχητές των δρόμων» («2 fast 2 furious»), είναι ο Τζον Σίνγκλετον
που πριν από χρόνια μάς είχε δώσει «Τα παιδιά της γειτονιάς»!

Τουλάχιστον οι Τσάκι Τσαν – Όουεν Γουίλσον προσπαθούν οι καημένοι να έχουν
χιούμορ στους «Ιππότες της Σαγκάης» («Shanghai knights») – έστω και χοντροκομμένο.

Τα Oscar της εβδομάδας

Διαχρονικότητας: «Μια νύχτα στην όπερα» με τους αδελφούς Μαρξ

Ευαισθησίας: «Καρδιές» της Σούζαν Μπίερ

Σάτιρας: Στην «Όπερα…» και στο χιούμορ των αδελφών Μαρξ

Σκηνοθεσίας: Στους Λέον Αϊτσάσο, Τζόελ Σούμαχερ

Ερμηνείας σε όλο το καστ: «Ανοιχτές καρδιές»

Ανδρικής ερμηνείας: Μπέντζαμιν Μπρατ («Πινιέρο»)

Ασφυξίας: «Τηλεφ-ο-νικός θάλαμος»

Υστερίας: «Μικρές σφαγές» της Ντελφίν Γκλεζ

Ειρωνείας: Μικ Τζάγκερ – Αντζέλικα Χιούστον στον «Συνοδό κυριών»

Καράτε στη βικτωριανή εποχή με τους «Ιππότες της Σαγκάης» Τσάκι Τσαν – Όουεν Γουίλσον

Χοντράδας: «Οι ιππότες της Σαγκάης»