«Άκαυτα» τραγούδια από τη Σμύρνη

Έξι εκπρόσωποι της σμυρναίικης και πολίτικης σχολής. Από αριστερά; Κώστας Ναύρος, Γιώργος Βιδάλης, Ευάγγελος Σωφρωνίου, Μάριος Μελκόν, Αντώνης Νταλγκάς, Ρόζα Εσκενάζη

Αυθεντικά σμυρναίικα και μικρασιάτικα παραδοσιακά τραγούδια από δίσκους
γραμμοφώνου 78 στροφών, που φωνογραφήθηκαν μεταξύ 1909 – 1945, με ήχο
μοναδικό, κυκλοφορούν για πρώτη φορά σε CD, σε παραγωγή της EPT 3

«Μέσα στα σκονισμένα και φθαρμένα από τον χρόνο και τα “ερωτικά χάδια” τής
σκληρής βελόνας αυλάκια των παλιών δίσκων γραμμοφώνου είναι αποτυπωμένη μια
μεγάλη τέχνη». Ο μουσικός και μελετητής του σμυρναίικου και ρεμπέτικου
τραγουδιού Πάνος Σαββόπουλος μιλάει στα «NEA» για την έκδοση ενός CD με 24
σπάνια παραδοσιακά κομμάτια της Σμύρνης, που επιμελήθηκε ο ίδιος. Τίτλος: «Τα
“άκαυτα” τραγούδια της Σμύρνης» που κυκλοφορούν από την Ano Kato Records και
την EPT 3.

Οι μεταγραφές σε CD από δίσκους γραμμοφώνου είναι από πολύ παλιές
φωνογραφήσεις σε Σμύρνη, Πόλη, Αμερική και Αθήνα, από το 1909 μέχρι το 1945.

Κατά τον Πάνο Σαββόπουλο, φορείς της μακράς σμυρναίικης μουσικής παράδοσης,
ήταν εκτός από τους τραγουδιστές, οι «παιγνιδιατόροι» (μουσικοί) και τα
«παιγνίδια» (ορχήστρες) που αφθονούσαν στη Σμύρνη. Περίφημες ήταν οι
Εστουδιαντίνες, με κορυφαία «Τα Πολιτάκια».

Ορισμένα από τα τραγούδια που περιλαμβάνει το CD επανακυκλοφορούν, τονίζει ο
Πάνος Σαββόπουλος, αλλά για πρώτη φορά βρίσκονται όλα σε τόσο καλή ηχητική
κατάσταση. Για τη χρονολόγηση αυτών των παλιών ηχογραφήσεων αναφέρεται ότι
είναι πολύ δύσκολο να προσδιοριστεί ακριβής ημερομηνία, αφού οι κατάλογοι των
εταιρειών της εποχής εκείνης δεν ήταν πλήρεις, ούτε αξιόπιστοι. Για παράδειγμα
– αναφέρει ο Πάνος Σαββόπουλος – το τραγούδι «Δεν σε θέλω πια» που
ηχογραφήθηκε στην Πόλη σε δίσκο Odeon με αριθμό 46357, δεν εντοπίστηκε σε
κανέναν κατάλογο. Το ίδιο τραγούδι περιλαμβάνεται στο CD, σε δύο διαφορετικές
εκτελέσεις, που η μία έγινε στη Σμύρνη και η άλλη στην Πόλη, την ίδια χρονιά –
το 1910 – και είναι και οι δύο εξ ίσου υπέροχες. Υπάρχουν επίσης δύο μανέδες
το «Μινόρε» και ο «Ταμπαχανιώτικος» ενώ το τραγούδι «Τσακιτζής» χαρακτηρίζεται
από τον Πάνο Σαββόπουλο ως ηχογράφηση μοναδικής ομορφιάς, στα τούρκικα. Το
ερμηνεύει ο Έλληνας Αχιλλέας Πούλος στην Αμερική και παίζει ούτι ο ίδιος.

Ακούγονται επίσης η θρυλική «Μπουρνοβαλιά» από την ελληνική Εστουδιαντίνα
(Σμύρνη – 1909), το «Τικ Τικ Τακ» με τον Γιάγκο Ψαμαθιανό (Πόλη – 1910), το
«Γκελ γκελ αμάν» με τον Μάρκο Μελκών (Αμερική – 1945) και το «Γιατρός» με τον
Γιώργο Κατσαρό (Αμερική – 1930).

INFO

«Τα “άκαυτα” τραγούδια της Σμύρνης». Έκδοση: Ano Kato Records – EPT 3.
Παραγωγή: Πάνος Σαββόπουλος. Τιμή: 12 ευρώ.