Γουλιά, γουλιά την ποίηση

«Πολύ γελάσαν στην Επιτροπή/καθώς διαβάζαν/το βιογραφικό της Ιφιγένειας/με τα
σημαδιακά ελληνικά/που παραπέμπουν άκαιρα/σε λέξεις ξεχασμένες όπως θάλασσα»

ΤΑΣΟΥΛΑ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

Όταν παρουσιάζεις κάθε έξι μήνες ένα περιοδικό σαν την «Ποίηση», έχοντας κατά
νου βεβαίως ότι δεν γράφεις από τη σκοπιά του κριτικού λογοτεχνίας, διαλέγεις
έναν από δύο δρόμους: Ή επικεντρώνεις την παρουσίαση σε ένα δύο τρανταχτά
κείμενα ή γνωστοποιείς το σύνολο των θεμάτων. Προτίμησα τον δεύτερο δρόμο,
καλοκαίρι, ανοιχτές θάλασσες και καρδιές, όσοι προμηθευτούν τον τόμο ας πιουν
γουλιά γουλιά την ποίηση και την ποιητική.

– Ο Γιώργος Κοροπούλης εισάγει, μεταφράζει και γράφει αναλυτικό επίμετρο για
τον «Παράδεισο» του Δάντη, άσματα 10 και 33. Πολύς μόχθος.

– Ο Νίκος Φωκάς συνεισφέρει με δύο πεζοποιήματα – διαμάντια κατά τη γνώμη: «Οι
ηθοποιοί» και «Ο Γαβρίλης κι η Μαριάννα».

– Ο Γιώργος Μπλάνας μεταφράζει Dylan Thomas. Τα ποιήματα ανήκουν στο βιβλίο
«Το χρώμα της λαλιάς», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις «Ερατώ».

– Στη γνώση των μεγάλων σύγχρονων ποιητών συμβάλλει η Ελεάνα Πανάγου
μεταφράζοντας John Berryman (1914-1972) – ποιήματα από τα «Dream Songs».

Στο τελευταίο μέρος της εισαγωγής της η Πανάγου σημειώνει:

«Ο Berryman χαρακτηρίστηκε «εξομολογητικός» ποιητής· όμως τα Dream Songs δεν
είναι εξομολογητικά, εφόσον δεν εξομολογείται καμία αμαρτία, δεν μπορεί να
επανορθώσει για τίποτα, δεν υπάρχει κανείς για να του δώσει άφεση αμαρτιών.

H ποίησή του καταγράφει τη μετάβαση, την αλληλοδιαδοχή θανάτου και
αναγέννησης, τις εναλλαγές του χρόνου».

«Αυτό που χρειάζεται», θα γράψει τον Ιανουάριο του 1940, «είναι να αυτοκτονείς
κάθε χρόνο, για να ξαναγεννηθείς σαν τον φοίνικα από την αλλαγή». Ο John
Berryman αυτοκτόνησε στις 7 Ιανουαρίου του 1972, πέφτοντας στον ποταμό
Μισισιπή».

– Στον χώρο της ξένης ποίησης ακόμα, ο Γιώργος Τσακνιάς μεταφράζει από τα
ρωσικά ποιήματα της Άννας Αχμάτοβα (μέρος της επιλογής από το έργο της που θα
κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις «Στιγμή»). Μερικοί στίχοι από το «Στον θάνατο»
που έγραψε η Αχμάτοβα το 1940:

«… Όποτε κάποιος άνθρωπος πεθαίνει αλλάζει η μορφή του στα πορτρέτα. Αλλιώς
κοιτούν τα μάτια του, στα χείλη διαγράφεται ένα χαμόγελο άλλο. Αυτό το
παρατήρησα γυρνώντας απ’ την κηδεία κάποιου ποιητή μας. Έκτοτε το βεβαίωσα
πολλάκις κι επαληθεύτηκε η θεωρία πλήρως».

Να σημειώσουμε τέλος (παραλείποντας αρκετά άλλα ενδιαφέροντα θέματα) τις
ποιήτριες και τους ποιητές που καταθέτουν στίχους: Αγαθή Δημητρούκα, Αναστάσης
Βιστωνίτης, Αθηνά Παπαδάκη, Ανθή Μαρωνίτη, Ευαγγελία Ανδριτσάνου, Τασούλα
Καραγεωργίου, Αγγελική Σίδηρα, Λεωνίδας Κεφαλάς, Βασίλης Ρούβαλης, Βασίλης Ντόκος.

«NEA ΕΣΤΙΑ»

Το ιερό στους αρχαίους Έλληνες

Πολλά τα λογοτεχνικά, θεωρητικά και κριτικά κείμενα του περιοδικού, ως
συνήθως. Ας σταθούμε σ’ ένα του Παναγιώτη Κανελλόπουλου, που δημοσιεύεται για
πρώτη φορά στα ελληνικά. Το 1970 κυκλοφορεί στην Κολωνία ο τόμος «Tempel und
Statten der Gotter Griechenlands. Ein Begleiter zu den antiken Kulturzentren
der Griechen» (Ναοί και ιερά των θεών στην Ελλάδα. Ένας οδηγός για τα αρχαία
λατρευτικά κέντρα των Ελλήνων), σε μετάφραση και επιμέλεια της Έφης Μελά. Στο
κείμενό του ο Κανελλόπουλος (δημοσιεύτηκε ως Επιλεγόμενα στον τόμο, με τίτλο
«Das Heilige bei den Hellenen» (Το ιερό στους αρχαίους Έλληνες) διατυπώνει την
έντονη αμφιβολία αν έχουμε συλλάβει «ποιο ήταν το βίωμα των Ελλήνων σε σχέση
με το ιερό». Ένας από τους λόγους που μας εμποδίζουν σήμερα να συλλάβουμε την
έννοια του ιερού στους αρχαίους Έλληνες είναι «ο μονοθεϊσμός που μας έκανε
“δούλους” του θεού, συνέδεσε το ιερό με την υποταγή της αμαρτωλής ψυχής, με
την ανθρώπινη αναξιότητα, με την συναίσθηση του πλάσματος…».

Ένας άλλος «σοβαρός λόγος» κατά τον Κανελλόπουλο είναι ότι «ο (αρχαίος)
Έλληνας μίλησε για τη θρησκεία του μόνο με τη φωνή των ποιητών, των φιλοσόφων,
των ιστορικών και των ρητόρων του, ποτέ με τη φωνή προφητών και ιερέων…».
Στην αρχή κιόλας του κειμένου ο Κανελλόπουλος θα σημειώσει: «Γνωρίζουμε τι
ήταν για τον αρχαίο Έλληνα ιερό, αλλά δεν γνωρίζουμε τι ήταν γι’ αυτόν το ιερό
και ποια σημασία είχε για την εσωτερική του ύπαρξη».

Στη συνέχεια ο συγγραφέας αναλύει, με την απλότητα της κατακτημένης γνώσης,
την αδυναμία της σύλληψης του ιερού των αρχαίων Ελλήνων από τους σύγχρονους,
καταλήγοντας: «Αν μπορούσαμε να υποθέσουμε – και όλες οι προσπάθειες, που
έχουν γίνει ως σήμερα για να το προσεγγίσουμε, απέτυχαν – τι ήταν το Μέγα
Μυστήριον στην Ελευσίνα, θα μπορούσαμε τότε να γνωρίσουμε και το τι ήταν το
ιερό για τους Έλληνες».

«NATIONAL GEOGRAPHIC»

H μυστηριώδης δυναστεία των Σανγκ

Τη δεκαετία του 1930, κατά τη διάρκεια της γιαπωνέζικης κατοχής στην περιοχή
της Ανγιάνγκ, σε μια πεδιάδα του Κίτρινου Ποταμού της Κίνας κατασκευάστηκε
ένας διάδρομος προσγείωσης. Ακριβώς κάτω από αυτόν τον διάδρομο μια ολόκληρη
πόλη περίμενε 3.000 χρόνια για να την ανακαλύψουν…

Το συναρπαστικό κείμενο και οι, παγκοσμίως αναγνωρισμένες, ομιλούσες
φωτογραφίες του «National Geographic» μάς αποκαλύπτουν νέα στοιχεία για τη
μυθική δυναστεία των Σανγκ, ενός πολιτισμού που άνθησε στην πεδιάδα του
Κίτρινου Ποταμού από το 1600 μέχρι 1045 π.X.

Στη διάρκεια του 20ού αιώνα οι μύθοι για τους Σανγκ έδιναν τη θέση τους σε
ευρήματα: «Τεράστια χάλκινα αντικείμενα, χρησμοδοτικά οστά – που χρησίμευαν
για την πρόβλεψη του μέλλοντος -, ταφικά συγκροτήματα που περιείχαν ίχνη
χιλιάδων ανθρωποθυσιών. Τα πρώτα γραπτά μνημεία της Κίνας ανάγονται στους
Σανγκ: H γραφή τους είναι η αρχαιότερη γνωστή γραφή της Ανατολικής Ασίας»,
γράφει ο συνεργάτης του περιοδικού Πίτερ Χέσλερ, ο οποίος παρακολούθησε τις
ανασκαφές. Ο τελευταίος – 29ος – βασιλιάς των Σανγκ οργάνωνε οργιαστικά
συμπόσια σε μια πισίνα γεμάτη κρασί. Όσοι, για όποιο λόγο, τον δυσαρεστούσαν
εκεί θανατώνονταν. Οι κατοπινοί είπαν ότι η πτώση των Σανγκ ήταν αναπόφευκτο
τίμημα του εκτραχηλισμού τους…

«ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ»

Ρώσοι

Αφιερωματικό τεύχος σε 14 Ρώσους συγγραφείς που «οριοθέτησαν» την εποχή τους.
Και μόνο τα ονόματα δίνουν το μέγεθός του εγχειρήματος: Πούσκιν, Τολστόι,
Λέρμοντοφ, Γκόγκολ, Ντοστογιέφσκι, Γκόρκι, Τσέχοφ, Μαγιακόφσκι, Σολόχοφ,
Εσένιν, Αντρέγιεφ, Τουργκένιεφ, Πάστερνακ, Έρεμπουργκ. Στο εισαγωγικό σημείωμα
ο διευθυντής του περιοδικού και επιμελητής του αφιερώματος Μιχάλης Σταφυλάς
σημειώνει:

«H ρωσική λογοτεχνία είναι σχεδόν χιλίων χρόνων. Εξελίχθηκε βαθμιαία ίσαμε να
τελειοποιηθούν τα εκφραστικά της μέσα και ν’ αντικατοπτρίζει τη ζωή, τις
ανθρώπινες ευαισθησίες και τους κοινωνικούς οραματισμούς.

Το μεγάλο της άλμα μπορούμε να το εντοπίσουμε στον 17ο αιώνα, που παρουσιάζει
μια αξιόλογη ανάπτυξη και μια χαρακτηριστική ιδιομορφία καθώς οι συγγραφείς
άρχισαν να καταπιάνονται με τα προβλήματα του τόπου και του λαού. Έτσι
εξελίσσεται σε μια κοινωνική δύναμη».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «ΠΟΙΗΣΗ»: Ασκληπιού 6, Αθήνα – 106 80, τηλ.: 210-3607.744.

* «NEA ΕΣΤΙΑ»: Ευριπίδου 84, Αθήνα – 105 53, τηλ.: 210-3213.030.

* «NATIONAL GEOGRAPHIC»: Χρ. Λαδά 3, Αθήνα – 102 37, τηλ.: 210-3333.555.

* «ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ»: Χατζοπούλου 49, Καλλιθέα – 176 71, τηλ.: 210-9588.333.

Ο Κώστας Ρεσβάνης παίρνει την καλοκαιρινή του άδεια. H στήλη του θα
επανέλθει ύστερα από ένα μήνα.