ΓIΩPΓOΣ ΠATΣAΣ Ο κύριος 400 παραστάσεις

«Δεν μ’ ενδιαφέρει η σκηνοθεσία. H φιλοδοξία μου είναι να παραμείνω σκηνογράφος. Ανήκω στους τυχερούς που αντλούν ενθουσιασμό από τη δουλειά τους», λέει ο Γιώργος Πάτσας

Από την Αθήνα στην Πράγα κι από εκεί στο Ηρώδειο και μετά στην Πάτρα και στην
Επίδαυρο, ο Γιώργος Πάτσας σχεδιάζει, βραβεύεται, στήνει τα σκηνικά του και
οργανώνει τη δουλειά της επόμενης περιόδου.

Αν η σκηνογραφία παρουσιαζόταν συχνότερα σε εκθέσεις, όπως αυτή της Διεθνούς
Κουατερνάλε, η Ελλάδα θα μπορούσε να αισθάνεται και ισχυρή και περήφανη. Τρεις
μόνο φορές συμμετείχε – τις δύο με μεμονωμένους καλλιτέχνες, τους Μάνο
Περράκη, Διονύση Φωτόπουλο και Γιώργο Πάτσα και οι τρεις βραβεύτηκαν. Ειδικά
φέτος, που για πρώτη φορά παρουσιάστηκε οργανωμένα, ως χώρα, με περίπτερο όπου
παρουσιαζόταν δείγματα δουλειάς έξι σκηνογράφων, πήρε και ειδική διάκριση γιά
το σύνολο.

Όσο για τον Γιώργο Πάτσα, ο οποίος συμμετείχε για δεύτερη φορά, βραβεύτηκε και
πάλι προσθέτοντας το φετινό αργυρό μετάλλιο στην ασημένια τρίγκα του 1995. Αν
μάλιστα αθροίσει κανείς τα βραβεία που έχει συγκεντρώσει στη 35χρονη καριέρα
του, συμπληρώνει τα δέκα και μπορεί να πανηγυρίζει για την επιτυχία του. Αλλά,
ευτυχώς, δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο με τον Γιώργο Πάτσα. Άνθρωπος χαμηλών
τόνων, που απεχθάνεται παντός είδους μονοπώλια, προσπερνάει σχόλια που αφορούν
στην προσωπική του βράβευση λέγοντας απλώς «ήμουν τυχερός για δεύτερη φορά»
και ρίχνει φως στην ευρύτερη ελληνική διάκριση.

«Θεωρώ πολύ σημαντικό το ότι διακρίθηκε στο σύνολό του το ελληνικό
περίπτερο. Όταν σε μια έκθεση διεθνή, τη σημαντικότερη στο είδος της, στην
οποία συμμετέχουν 56 χώρες και η δική σου χώρα πηγαίνει για πρώτη φορά
οργανωμένα με μια ομάδα σκηνογράφων και αυτή η παρουσία κάνει εντύπωση,
συζητιέται, παίρνει ειδική μνεία, νομίζω πως είναι ένα γεγονός σημαντικό.
Γιατί στην Ελλάδα ξέρουμε τι κάνει ο καθένας μας και ποιο είναι το εικαστικό
μας επίπεδο στο θέατρο. Καθώς όμως προς τα έξω δεν έχουμε επαφές – εκτός από
τον Διονύση Φωτόπουλο – έχει ιδιαίτερη σημασία αυτή η παρουσία και η
διάκριση».

Στην Πράγα βρέθηκε ως επισκέπτης της έκθεσης με τη γυναίκα του, τη σκηνοθέτιδα
Νικαίτη Κοντούρη. Δεν περίμενε τη βράβευση, ίσως και γι’ αυτό τη χάρηκε και
πιο πολύ. Με την ασημένια τρίγκα υπό μάλης επέστρεψε στην Αθήνα. Πρεμιέρα στο
Ηρώδειο με την όπερα του Καμίλ Σεν Σανς «Σαμψών και Δαλιδά» από τη Λυρική και
αμέσως μετά στην Πάτρα για την προετοιμασία της «Ηλέκτρας» του Ευριπίδη, μια
παραγωγή του Δημοτικού Περιφερειακού Θεάτρου της πόλης, που θα κάνει πρεμιέρα
στην Επίδαυρο (18 και 19 Ιουλίου). Επί τριάντα χρόνια, από το 1972, δεν έλειψε
από το Φεστιβάλ Επιδαύρου. Από τις σπάνιες περιπτώσεις σκηνογράφων που
ασχολούνται συστηματικά με το αρχαίο δράμα, και ιδιαίτερα με την τραγωδία,
έχει κάνει σκηνικά και κοστούμια δύο και τρεις φορές στο ίδιο έργο, σε
διαφορετικούς χρόνους και με διαφορετικούς θιάσους. Ποια είναι η σφραγίδα της
δουλειάς του;

«Δεν θα μπορούσα να μιλήσω με τίποτα για σφραγίδα. M’ ενδιαφέρει μια γεωμετρία
στον χώρο, η αφαίρεση και προσέχω την επιλογή των υλικών. Από εκεί και μετά,
τα άλλα είναι θέμα συνεργασίας και συγκυριών».

Περισσότερες από 400 σκηνογραφικές δουλειές του καλύπτουν έως σήμερα όλο το
φάσμα έργων του κλασικού και σύγχρονου ρεπερτορίου, όπερα, μιούζικαλ και
κινηματογράφο. Ποια ξεχωρίζει;

«Ξεχωρίζω μόνο τα λάθη μου. Είναι ορισμένα και θα έλεγα πως ντρέπομαι γι’
αυτά. Λάθη γίνονται. Ο κίνδυνος σ’ έναν καλλιτέχνη είναι όταν δεν τα
ανακαλύπτει».

Επί 35 συναπτά έτη, από το 1968, εργάζεται ως σκηνογράφος – ενδυματολόγος σε
όλα σχεδόν τα θέατρα, συμμετέχοντας κάθε χρόνο σε περισσότερες από πέντε
παραγωγές. Ένας όγκος δουλειάς και φαντάζομαι κι ένα μεγάλο φορτίο κούρασης.
Καταφέρνει όμως να διατηρεί ενθουσιασμό για τη δουλειά του.

«Είναι αλήθεια ότι δεν έχει πέσει ο ενθουσιασμός μου. Αντίθετα. Κάποιες
στιγμές λέω, αυτό το έργο θα το αντιμετωπίσω απλά. Και μόλις ξεκινήσω αρχίζει
να με προβληματίζει. Τελικά, είμαι τυχερός. Κάνω μια δουλειά που λατρεύω και
σ’ έναν βαθμό αυτή είναι η ζωή μου».

Γνωρίζοντας από μέσα και πολύ καλά το σύγχρονο ελληνικό θέατρο, κρίνει
ψύχραιμα τη στάθμη του. «Υπάρχουν πολλά καλά στοιχεία. Καλοί συντελεστές και
ηθοποιοί. Αυτό που με προβληματίζει είναι ο μεγάλος αριθμός θιάσων που
ξεπέρασαν τα όρια. Θα μου πεις ποιος βάζει τα όρια; Ωστόσο μ’ έχει φοβίσει το
σκόρπισμα των δυνάμεων. Ελάχιστοι θίασοι είναι ολοκληρωμένοι, το κοινό
δυσκολεύεται, το οικονομικό πρόβλημα μεγαλώνει. Από την άλλη βέβαια μπορεί
αυτή η διάσπαση να βγάλει καινούργιους καλλιτέχνες. Όπως και να έχει, όλο αυτό
το φαινόμενο το βλέπω με σκεπτικισμό».

Στόχος η ποίηση στο εικαστικό μέρος

H συζήτηση γίνεται σ’ ένα διάλειμμα της πρόβας κοστουμιών της «Ηλέκτρας» του
Ευριπίδη, που θα παρουσιάσει το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, σε μετάφραση K.X. Μύρη,
σκηνοθεσία Θέμη Μουμουλιδη, με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, τη Μάγια
Λυμπεροπούλου, τον Δημήτρη Αλεξανδρή, τον Χάρη Σώζο, τον Αρτό Απαρτιάν, τον
Γιάννη Νταλιάνη, τον Παναγιώτη Τσεβά κ.ά. Κοστούμια αφαιρετικά, τα οποία δεν
οριοθετεί συγκεκριμένη εποχή ή χώρος. «Όλο το εικαστικό μέρος προσπαθώ να έχει
ποίηση. Τίποτα το βαρύγδουπο. Ένα πατάρι στρογγυλό με τρεις διαδρόμους
ακτινωτά. Έξω από το πατάρι, ξερά κλαδιά έχουν μια τάση να σημαδεύουν τους
ήρωες. M’ ενδιαφέρει να υπάρχει η αίσθηση της υπαίθρου, αλλά δεν ήθελα να την
περιγράφει». Αμέσως μετά, αρχίζει η δουλειά του χειμώνα. Τέσσερις παραγωγές
στην έναρξη της σεζόν δεν είναι και λίγες. «Σχεδιάζω το καλοκαίρι και εκτελώ
το φθινόπωρο». Είναι τα έργα «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ;» του Έντουαρντ
Άλμπι με τον Γρηγόρη Βαλτινό και την Πέμη Ζούνη, «Άμλετ» του Σαίξπηρ σε
σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη, «Ο τελευταίος πειρασμός», θεατρική διασκευή του
μυθιστορήματος του Νίκου Καζαντζάκη από τον Σωτήρη Χατζάκη (δύο παραγωγές του
Εθνικού Θεάτρου) και την όπερα του Όφενμπαχ «Παρισινή ζωή» στη Λυρική Σκηνή.