Nα ονειρεύεσαι όρθιος!

Πραγματικότητα – όνειρο. Αλήθεια – ψέμα. Ρεαλισμός – υπερρεαλισμός. Συνειδητό
– υποσυνείδητο. Κατά συνθήκην ψεύδη – διαφυγή. Και επειδή «ένας άνδρας είναι
αδύνατον να μιλήσει για τη γυναίκα, γιατί η γυναίκα αρχίζει εκεί που τελειώνει
ο άνδρας» – κατά Καρλ Γιούνγκ – μόνο η γυναίκα μπορεί να σπάσει τα όρια στα
παραπάνω αντίθετα και να κάνει την υπέρβαση. Και ο μεγάλος τσιρκολάνος
Φεντερίκο Φελίνι διεισδύει με την «Ιουλιέτα των πνευμάτων» (Juliet degli
spiriti), παραγωγής ’65, στη γυναικεία ψυχική άβυσσο – όπως, βέβαια, την
βλέπει ένας… άνδρας!

Πλούσια κυρία του καλού κόσμου, η Ιουλιέτα περνά το καλοκαίρι της στην
όμορφη βίλα της και στη γιορτή τής επετείου του γάμου της πραγματοποιείται μια
πνευματιστική συγκέντρωση… Μα τα πνεύματα-φαντάσματα που καλούνται…
προσβάλλονται και μαζί με την αμφιβολία ότι ο σύζυγός της την απατά, την
οδηγούν σε μια κρίση ταυτότητας… Είναι ολομόναχη και ο ανεμοστρόβιλος του
θαμμένου υποσυνειδήτου της θα την παρασύρει, θα επιχειρήσει να την διαλύσει,
αλλά θα καταφέρει να σωθεί… Γιατί; «Επειδή η γυναίκα έχει το χάρισμα να
ονειρεύεται όρθια! Να απελευθερώνεται από την ενοχλητική πραγματικότητα ενός
περιβάλλοντος περισσότερο τρελού κι απ’ το πιο εξωφρενικό όνειρο», όπως έγραφε
για την ταινία και ο δάσκαλος Βασίλης Ραφαηλίδης.

«Μόνο ένα είδος γυναικείας ευαισθησίας μπορεί να μας σώσει από τον
γενικό παραλογισμό του κυνηγητού της επιτυχίας που καλύπτει την ανδρική
ματαιοδοξία μας. Με τις φαντασιώσεις της, η γυναίκα αντιδρά “φυσιολογικά” στον
παρανοϊκό κόσμο που μας περιβάλλει – έναν κόσμο σε βαθύ λήθαρμο συναισθημάτων.
Και μέσα από την «Ιουλιέτα των πνευμάτων», ο Φελίνι προσπαθεί να δώσει την
ευκαιρία στον άνδρα να “σωθεί” ταξιδεύοντας προς την όχθη της γυναικείας
ψυχοσύνθεσης. Έτσι που να μη μείνουμε ολόγυμνοι και χωρίς κανένα άλλοθι για να
σκεπάσουμε τη γύμνια μας.

H Τζουλιέτα Μασίνα είναι «H Ιουλιέτα των πνευμάτων» που έρχεται αντιμέτωπη με τα φαντάσματά της στο ποιητικό, σουρεαλιστό φιλμ του «μαέστρο» Φεντερίκο Φελίνι

Αν στο “Οκτώμισι” έκανε βουτιά στα δικά του φαντάσματα, εδώ αναζητεί τη
σωτηρία διεισδύοντας στη γυναικεία ψυχοσύνθεση.

Γι’ αυτό, άλλωστε, χρησιμοποιεί για τον ρόλο την Τζουλιέτα Μασίνα, τη σύντροφό
του, που άλλη μια φορά είναι μοναδική», διαπιστώνει ο φίλος ο Δημήτρης μετά
την προβολή της ταινίας. Αλλά η Αντιγόνη δεν κολακεύεται και μας
επαναφέρει:«Αφήστε τις δικαιολογίες κι εσείς που είστε το φύλο εξουσίας
κοιτάξτε σε τι χάλια είναι ο κόσμος στη Γη, πέρα από τη… μύτη μας, τη Δύση –
αν κι εδώ, ακόμα, δεν θα βρεις και πολλούς ευτυχισμένους»…

Και, βέβαια, αν προσέξουμε, θα δούμε πως σήμερα όλο και λιγότερα φιλμ
επιχειρούν βαθιά ή ποιητική ψυχανάλυση της ανθρώπινης αγωνίας… Θαρρείς και
έγινε βιβλική καταστροφή και το σινεμά επέστρεψε στην εποχή των… σπηλαίων,
πλασάροντας μεταλλαγμένο ίματζ.

Οι άγγελοι κατέβηκαν στη Γη

Ως γνωστόν, «δεύτερη ζωή δεν έχει»… Αλλά τι να την κάνεις τη δεύτερη ζωή,
όταν δεν σέβεσαι ούτε την πρώτη; Και «Τα φτερά του έρωτα» (Wings of desire),
λίγοι αντέχουν να πληρώσουν το αντίτιμο και να τα φορέσουν εν ζωή… Ίσως γι’
αυτό και ο Βιμ Βέντερς – γεννημένος το ’45 στο Ντίσελντορφ – να μην κατάφερε
να κάνει από τότε άλλη τόσο σπουδαία ταινία σαν αυτή – βραβείο σκηνοθεσίας στο
Φεστιβάλ του Βερολίνου το ‘ 87 – ή τις προηγούμενές του («H αγωνία του
τερματοφύλακα στα πέναλτι» – ’72, «H Αλίκη στις πόλεις» – ’74, «Λάθος κίνηση»
– ’75, «Στο πέρασμα του χρόνου» – ’76, «H κατάσταση των πραγμάτων» – ’82, η
καλύτερη του, «Παρίσι, Τέξας» – ’84 )…

Σπουδή πάνω στην ανθρώπινη φύση που η μεταφυσική αγωνία είναι μία από τις
διαστάσεις της επιχειρεί εδώ – 1987 – ο διανοούμενος Γερμανός σκηνοθέτης. Και
μαζί με τους συμπατριώτες του – Φασμπίντερ, Χέρτζοκ, Φον Τρότα, Σλέντορφ κ.ά.
– έκαναν τη «γενιά του ’70» και έφεραν τον κινηματογράφο της πατρίδας τους
στην κορυφή του ευρωπαϊκού σινεμά…

«Τα φτερά του έρωτα» φοράει ο Βιμ Βέντερς στους ήρωές του και κάνει την τελευταία μεγάλη του ταινία το ’87…

Στους δρόμους ενός ταλαιπωρημένου και ασπρόμαυρου – με μικρές «πινελιές»
έγχρωμου – μεταπολεμικού Βερολίνου τριγυρίζουν ευγενικοί άγγελοι ντυμένοι με
καμπαρτίνες… Αόρατοι από τους ανθρώπους, προσπαθούν να βοηθήσουν και να
ανακουφίσουν κάθε μοναχική και βασανισμένη ψυχή που συναντούν… Μέχρι εδώ
καλά, αλλά ένας απ’ αυτούς πλήττει αφόρητα από την αιώνια ύπαρξή του! Και
εύχεται να μπορούσε να γίνει και πάλι θνητός, για να απολαύσει τις χαρές της
καθημερινής ζωής – και πάνω απ’ όλες, φυσικά, αυτές του έρωτα! Ώσπου συναντά
μια ακροβάτισσα τσίρκου και την ερωτεύεται σφόδρα…

«Μοναδικό… μελανό σημείο της ταινίας, το γεγονός ότι την ωραία ακροβάτισσα
την ερμηνεύει η ατάλαντη και με “παγωμένη ομορφιά” Σολβάιγκ Ντομάρτιν, μούσα
του σκηνοθέτη εκείνη την εποχή… Κατά τ’ άλλα, έχουμε ένα στυλάτο και
εγκεφαλικό ποιητικό φιλμ με τη “ματιά” ενός διανοούμενου πάνω στο μεταφυσικό
σαράκι που σιγοτρώει τον άνθρωπο για το “τέλος”. Και για να ξορκίσει το
δεδομένο κακό, ο σκηνοθέτης απογειώνει την ομορφιά της ζωής που κανένας
παράδεισος δεν συγκρίνεται μαζί της. Και το χωρισμένο, ακόμα, από το Τείχος
Βερολίνο, είναι η ιδανική πόλη για τύψεις, ενοχές και απολογισμούς ζωής. Με
την ανάσα του Πίτερ Χάντκε στο σενάριο να σε απογειώνει με την ποιητική της
ορμή », διαπιστώνει η φίλη η Αντιγόνη… Και συμφωνούμε και οι τρεις μας ότι
σήμερα μας άρεσε περισσότερο από την εποχή της η ταινία… Αλλά βγαίνοντας από
τη μεσημβρινή προβολή στον «Απόλλωνα», μας έρχεται κατάμουτρα ο καύσωνας των
40°C. Και συνεχίζουμε τις διαφωνίες μας για τις διακοπές που, μάλλον, θα τις
κάνουμε ξεχωριστά, καθώς ο ένας θέλει Δονούσα, ο άλλος Χίο και ο τρίτος
Κάρπαθο…

Ο έρωτας φύλα δεν κοιτά

Ο αληθινός έρωτας, εκτός από χρόνια, δεν κοιτά και φύλα. Και στο «Fucking
Amal», που ελληνικώς παραφράστηκε «Δείξε μου αγάπη», δύο 16χρονες κάνουν τη
δική τους επανάσταση… Ζουν στο Amal – του τίτλου – που είναι μια πληκτική
σουηδική επαρχιακή πόλη. Είναι μαθήτριες και ερωτεύεται σφόδρα η μία την άλλη.
Και να το… σκάνδαλο που είναι ό,τι πρέπει για να γεμίσει την πλήξη των
κατοίκων και να ταλαιπωρήσει τα δύο κορίτσια που τόλμησαν να ζητήσουν δικαίωμα
στη διαφορετικότητα…

Ο 35χρονος Λούκας Μούντισον σκηνοθετεί με χιούμορ και ντοκιμαντερίστικη
αμεσότητα τα μπερδεμένα ερωτικά κελεύσματα της πρώτης εφηβείας. Κι αν σκεφτείς
ότι πρόκειται για το πρώτο του φιλμ – ακολούθησε το εξαιρετικό «Λίλια για
πάντα» που είδαμε τον χειμώνα – δεν είναι απίθανο να υποθέσεις ότι ένας
σημαντικός σκηνοθέτης γεννιέται… Ίσως γι’ αυτό και ο ίδιος ο Μπέργκμαν, όπως
λέγεται, ήταν ενθουσιασμένος με το πρώτο φιλμ του Μούντισον που ως «ανάσα»
θυμίζει το δικό του φιλμ «Καλοκαίρι με τη Μόνικα»….

«Δείξε μου αγάπη» και δύο 16χρονες βρίσκουν παρηγοριά η μία κοντά στην άλλη, στην παγωμένη Σουηδία

H σκηνοθεσία του Μούντισον είναι μια καλογραμμένη άσκηση ντοκιμαντερίστικου
ύφους. H μηχανή στον ώμο, ο φακός στο σχολείο και τα κορίτσια στον δρόμο.
Εξαιρετική επαγγελματική δουλειά. Σαν να είσαι εκεί. Ανάμεσά τους. Σαν να
βλέπεις την αναπαράσταση ενός… εγκλήματος. Αυτοσχέδια, αλλά και ελεγχόμενα.
Αλλά… Το σενάριο δεν αναπτύσσεται και – κυρίως – δεν «δένεται» η ιστορία με
το κοινωνικό περιβάλλον. Όπως, για παράδειγμα, στο «Γλυκά δεκάξι» του Κεν
Λόουτς…

Μαϊμούδες… καμπύλες

Μία από τις… μαϊμούδες τού «Γάμος α λα ελληνικά», που ξεφυτρώνουν στο
χολιγουντιανό σινεμά, είναι και η κωμωδία «Οι αληθινές γυναίκες έχουν
καμπύλες» (Real women have curves). Μεξικανική, κατ’ επίφαση, φάρσα που είναι
100%, αμερικανική παραγωγή με Μεξικανούς ηθοποιούς, οι οποίοι σατιρίζουν τα
ήθη και τα έθιμα της πατρίδας τους…

«Οι αληθινές γυναίκες έχουν καμπύλες» αλλά και αισθήματα, που λείπουν από το φιλμ της Πατρίτσια Καρντόσο

Νεαρή Μεξικανή, έφηβη και στρουμπουλή, ζει με την οικογένειά της στο Ανατολικό
Λος Άντζελες. Τελειώνει το σχολείο και η καπάτσα μάνα της προσπαθεί να την
στρώσει στη δουλειά, ενώ αυτή θέλει να συνεχίσει τις σπουδές της… Με
σκηνοθεσία από την Πατρίτσια Καρντόσο, και σενάριο από την Τζοσεφίνα Λόπεζ,
καθαρά τηλεοπτικής αντίληψης. Άσε που δεν καταφέρνουν να σε κάνουν να
χαμογελάσεις ούτε μία φορά…

Τρία πλαστικά «θηλυκά»

Το είδος των βιντεογκέιμ «κινηματογραφικών» ταινιών δεν είναι απλώς της μόδας,
αλλά κυριαρχεί στη σημερινή χολιγουντιανή παραγωγή. Σε σημείο που να προκαλεί
εθισμό – σαν τα ναρκωτικά! – στους νεαρούς σινεφίλ στους οποίους απευθύνονται
αυτά τα φιλμ. Με αποτέλεσμα να μην μπορούν να απολαύσουν μια «νορμάλ» ταινία.
Και το πρώτο σίκουελ της γνωστής ταινίας «ΟΙ Άγγελοι του Τσάρλι, δράση πέρα
από τα όρια» (Charlie’s Angels: Full throttle) – εμπνευσμένης από την
τηλεοπτική σειρά του ’70 – είναι 100% ένα ψηφιακό κατασκεύασμα. Τόσο που
νομίζεις ότι και οι ηθοποιοί του – Κάμερον Ντίαζ, Ντρου Μπάριμορ, Λούσι Λιού
και η Ντεμί Μουρ ως αμαρτωλός και έκπτωτος Άγγελος – είναι εικονικοί!

Μεταλλαγμένοι «Άγγελοι του Τσάρλι» συνεχίζουν το ψηφιακό ταξίδι τους με μπανάλ χιούμορ

Τρία πλαστικά «θηλυκά», οι Άγγελοι του Τσάρλι, ψάχνουν να βρουν δύο ασημένια
δαχτυλίδια που περιέχουν κρυπτογραφημένες πληροφορίες για την αμερικανική…
αυτοκρατορία. Αν μη τι άλλο, η τεχνολογία του ψηφιακού έχει βελτιωθεί
εντυπωσιακά και η «σκηνοθεσία» του Μακ Τζι με τα αεροπλανικά κόλπα σε πείθει
και δεν είναι χοντροκομμένη, σαν του «Μονομάχου» για παράδειγμα…

Παιδικοί εφιάλτες

Οι παιδικοί μας φόβοι, όταν επανεμφανίζονται στην ενήλικη ζωή μας, μπορεί να
γίνουν εφιάλτες… Σωστά. Αλλά η «Πύλη της Κολάσεως» (They) του Ρόμπερτ Χάρμον
δεν είναι ούτε ψυχολογικό θρίλερ, ούτε ταινία τρόμου. Είναι… τίποτα. Ή,
μάλλον, η αποθέωση του δήθεν σε όλα τα επίπεδα. Δήθεν προβληματισμός, δήθεν
τρόμος, δήθεν σκηνοθεσία, δήθεν ερμηνείες.

Για να διαβείς την «Πύλη της Κολάσεως» πρέπει να έχεις ψυχή, που το φιλμ του Ρόμπερτ Χάρμον την στερείται παντελώς

Όλα αρχίζουν με μια φοιτήτρια ψυχολογίας που στη ζωή της επανεμφανίζεται ένας
προβληματικός παιδικός της φίλος και αυτοκτονεί. Με αποτέλεσμα να ζωντανέψει
και τους δικούς της παιδικούς εφιάλτες που τους είχε θάψει βαθιά μέσα της…

Τα Oscar της εβδομάδας

Σουρεαλισμού: «H Ιουλιέτα των πνευμάτων» του Φεντερίκο Φελίνι

Σκηνοθεσίας: «Τα φτερά του έρωτα» του Βιμ Βέντερς

Αγάπης: «Δείξε μου αγάπη» του Λούκας Μούντισον

Νέου σκηνοθέτη: Στον Σουηδό Λούκας Μούντισον

Γυναικείου ρόλου: Τζουλιέτα Μασίνα των «Πνευμάτων»

Ερωτευμένου άγγελου: Μπρούνο Γκαντς στα «Φτερά του έρωτα»

Κινηματογραφικής μαγείας: «H Ιουλιέτα των πνευμάτων», «Τα φτερά του
ερώτα»

Ψηφιακής απάτης: «Οι Άγγελοι του Τσάρλι»

Ιδρωμένου… πάχους: «Οι αληθινές γυναίκες έχουν καμπύλες»

Δήθεν ψυχανάλυσης: «H πύλη της Κολάσεως»