MANΟYEΛ BAΘKEΘ MΟNTAΛMΠAN Συνταγές… μυστηρίου

«Πρέπει κανείς να πίνει για να θυμάται και να τρώει για να ξεχνά». Αυτό είναι
το σύνθημα του Πέπε Καρβάλιο, τούτου του αστυνομικού ντετέκτιβ με τις έντονες
γαστριμαργικές ανησυχίες. Ο δημιουργός του, ο Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν, στο
βιβλίο του «Οι συνταγές του Πέπε Καρβάλιο» (Μεταίχμιο), αποσπάσματα του οποίου
θα προδημοσιεύουν αυτήν την εβδομάδα τα «NEA», μας προσφέρει ένα πανόραμα των
γευστικών προτιμήσεων του ήρωά του, πασπαλισμένο με ολίγη από νουάρ
ατμόσφαιρα. Με άλλα λόγια: Εκεί που διαβάζαμε για «μαρλούτσα με μηλίτη» και
δεν ξέραμε περί τίνος πρόκειται, τώρα έχουμε τη συνταγή για να τη
μαγειρέψουμε. Από πάνω, παρατίθεται και το απόσπασμα (αλλά και το βιβλίο) στο
οποίο αναφέρεται το συγκεκριμένο πιάτο, απόσπασμα με μια στοιχειώδη αυτονομία,
ώστε να μπορεί να διαβαστεί ευχάριστα.

Το βιβλίο αυτό έχει τη λειτουργία ενός εγχειριδίου που συμπληρώνει τις
αστυνομικές ιστορίες, ώστε να μη μένουν κενά στον αναγνώστη και να κατανοείται
καλύτερα ο χαρακτήρας του βασικού ήρωα, του Καρβάλιο. Προφανώς όμως παίζει και
τον ρόλο ενός βιβλίου μαγειρικής. Ο καθένας μπορεί να δοκιμάσει να μαγειρέψει
τα φαγητά αυτά, θα πρέπει μόνο να γνωρίζει, σημειώνει η μεταφράστρια του
βιβλίου, ότι στην Ισπανία μαγειρεύουν με γκάζι, κάτι που δικαιολογεί τα πολλά
πήλινα σκεύη αλλά και τους διαφορετικούς χρόνους ψησίματος, σε σχέση με το
μαγείρεμα σε ηλεκτρική κουζίνα.

Κάτι άλλο που θα πρέπει να ξέρουμε είναι ότι οι 118 συνταγές που
περιλαμβάνονται στο βιβλίο βασίζονται στις ιδιοτροπίες του Καρβάλιο: λατρεύει
τη «λαϊκή, φτωχική και ευφάνταστη κουζίνα της Ισπανίας», την κουζίνα της
γιαγιάς του, δηλαδή, αλλά όταν μαγειρεύει «παντρεύει την καταλανική, με την
κουζίνα πολλών εστιατορίων της Ισπανίας». Προτιμά τα «βαθιά πιάτα», ενώ
ασχολείται λιγότερο με τα επιδόρπια. Μπορεί λοιπόν κανείς να βρει συνταγές από
κοτόπουλο με αγκινάρες και απλή φασολάδα μέχρι ψάρι με πορτοκάλι, μπακαλιάρο
με ροκφόρ ή νεφρά με σέρι. Για να μη μιλήσουμε για τα γεμιστά σύκα Συρίας ή
για το καμαμπέρ πανέ με μαρμελάδα ντομάτα!

Ο Μονταλμπάν λέει για τον Πέπε Καρβάλιο, τον ήρωα των αστυνομικών
μυθιστορημάτων του, ότι «δεν δίνει δεκάρα για το λογοτεχνικό σύστημα στο οποίο
εντάσσεται. Τον αφήνει παγερά αδιάφορο το αν το όνομά του θα μείνει στην
Ιστορία της Λογοτεχνίας ή της Παραλογοτεχνίας. Κατά καιρούς, μάλιστα»,
συμπληρώνει ο συγγραφέας, «έχω προσπαθήσει να τον φέρω στον σωστό δρόμο,
προτείνοντάς του μεγαλύτερες δόσεις ψυχολογικής και ιδεολογικής αμφισημίας,
προκειμένου να τον συμφιλιώσω με την κριτική που υποστηρίζει το απαραίτητο της
αδιαφάνειας του μυθιστορήματος ως δείγματος βαθύτερης γνώσης. Αλλά στάθηκε
αδύνατο».

Ο Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν λέει στον πρόλογο του βιβλίου ότι αντιλαμβάνεται
τη μαγειρική ως μια μεταφορά για τον πολιτισμό. «Τρώω, σημαίνει σκοτώνω και
καταβροχθίζω μια ύπαρξη που ήταν ζωντανή, είτε πρόκειται για ζώο, είτε για
φυτό. Εάν καταβροχθίζαμε απευθείας το νεκρό ζώο ή το ξεριζωμένο μαρούλι, θα
θεωρούμασταν άγριοι. Αν όμως μαρινάρουμε το ζώο, για να το μαγειρέψουμε στη
συνέχεια με αρωματικά μυρωδικά από την Προβηγκία και με ένα ποτήρι γλυκό παλιό
κρασί, τότε έχουμε πραγματοποιήσει ένα εξαιρετικό πολιτισμικό εγχείρημα, το
οποίο δεν παύει, βέβαια, να βασίζεται στην αγριότητα και στον θάνατο. H
μαγειρική είναι μια μεταφορά για τον πολιτισμό και για το υποκριτικό
περιεχόμενό του», καταλήγει.

INFO

Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν, «Οι συνταγές του Πέπε Καρβάλιο», μτφ. Κλεοπάτρα
Ελαιοτριβιάρη, Εκδόσεις Μεταίχμιο, σελ. 389.

Οι πρώτες δύο συνταγές… μυστηρίου στη σελίδα 25.