Ένα μυθιστόρημα δίχως «έψιλον»!

Ο… αστυνομικός κρατά την πινακίδα «απαγορεύεται το έψιλον» (e). Από την εικονογράφηση του ίδιου του Έρνεστ Βίνσεντ Ράιτ για την πρώτη έκδοση του «Γκάτσμπι» του, τον Φεβρουάριο του 1939. Κάπου 50.100 λέξεις δίχως ούτε ένα e!

Το ξέρετε πως το γράμμα E είναι αυτό που χρησιμοποιείται συχνότερα από
οποιοδήποτε άλλο στην αγγλική αλφάβητο; Μερικοί υποστηρίζουν ότι εμφανίζεται
τέσσερις ή και πέντε φορές περισσότερο από τα υπόλοιπα γράμματα.

Προσπαθήστε, λοιπόν, να συντάξετε μια παράγραφο χωρίς αυτό το γράμμα. Σύντομα
θα διαπιστώσετε ότι είναι πολύ δύσκολο. Στην πραγματικότητα, η παράγραφος που
διαβάζετε στερείται από αυτό το γράμμα σε όλες τις λέξεις της.

Μου φάνηκε αρκετά δύσκολο να γράψω έστω και τις λίγες παραπάνω προτάσεις χωρίς
το γράμμα E. Αν θέλετε, προσπαθήστε κι εσείς να γράψετε μερικές σελίδες χωρίς
αυτόν τον χαρακτήρα. Όταν ζεσταθείτε για τα καλά, δοκιμάστε να γράψετε και
ολόκληρο βιβλίο. (Αυτοί οι περιορισμοί είναι γνωστοί στους φιλολόγους ως
«λιπογράμματα»).

Σίγουρα κάτι τέτοιο ακούγεται εντελώς αδύνατον. Ακόμη κι αν μπορούσαμε να
αποφύγουμε το γράμμα E στον γραπτό λόγο, το κείμενό μας δεν θα διαβαζόταν
εύκολα. Σκεφθείτε πόσες λέξεις πρέπει να αποφύγουμε. Θα ήμασταν αναγκασμένοι
να παραλείψουμε σχεδόν κάθε λέξη στον αόριστο χρόνο. Σχεδόν όλα τα ρήματα
τελειώνουν σε -ed. Επίσης θα πρέπει να ξεχάσετε όλους τους αριθμούς ανάμεσα
στο έξι και στο τριάντα. (Απαγορεύεται να “κλέψετε” βάζοντας τον αραβικό
αριθμό αντί να τον γράψετε ολογράφως).

Καλή τύχη στη συγγραφική σας προσπάθεια.

Σταθείτε όμως! Αφήστε κάτω το μολύβι!

Δυστυχώς για σας, υπάρχει κάποιος που έχει ήδη πετύχει αυτόν τον στόχο και
μάλιστα από το 1937. Το όνομά του είναι Έρνεστ Βίνσεντ Ράιτ και έγραψε ένα
μυθιστόρημα 50.110 λέξεων με τον τίτλο «Γκάτσμπι», που δεν έχει μέσα ούτε ένα
E.

Ο «Γκάτσμπι» δεν ήταν η πρώτη συγγραφική απόπειρα του Ράιτ. Από τον ίδιο
Αμερικανό συγγραφέα είχαν προηγηθεί «Τα Υπέροχα Ξωτικά του Ήλιου» (1896), «Τα
Ξωτικά που Κυβερνάνε τον Κόσμο και Πώς να τα Φτιάξετε» (1903) και οι «Σκέψεις
και Ρεμβασμοί ενός Αμερικανού Ναύτη» (1918).

Ιδού ένα απόσπασμα από την πρώτη πρόταση του «Γκάτσμπι»:

If Youth, throughout all history, had had a champion to stand up for it; to
show a doubting world that a child can think; and possibly, do it practically;
you would constantly run across folks today who claim that «a child don’t know
anything» (σελ. 10).

[Αχ, και να ‘χε η Νιότη, στο διάβα της ιστορίας, έναν ιππότη να την
υπερασπιστεί. Να δείξει στον καχύποπτο κόσμο πώς ένα παιδί είναι σε θέση να
σκέφτεται. Και μάλιστα να σκέφτεται πρακτικά. Σήμερα όλο συναντάς ανθρώπους
που λένε πως «τα παιδιά δεν ξέρουν τίποτα»]

Ιδού ένα άλλο απόσπασμα:

«Why, good gracious!» said Frank Morgan, «if anybody should sit in that
Mayor’s chair in City Hall, it’s you! Just look at what you did to boost
Branton Hills! Until you got it a-going it had two thousand inhabitants; now
it has sixty thousand!» (σελ. 45).

[«Γιατί, καλέ μου!» είπε ο Φρανκ Μόργκαν, «αν κάποιος θα έπρεπε να κάθεται
στην καρέκλα του Δημάρχου, αυτός είσαι εσύ! Κοίταξε μόνο τι έκανες για την
ανάπτυξη του Μπράντον Χιλς! Μέχρι να έλθεις στα πράγματα είχε δύο χιλιάδες
κατοίκους. Σήμερα έχει εξήντα χιλιάδες!»]

Κι ακόμη ένα: «Gadsby was walking back from a visit down in Branton Hills
manufacturing district on a Saturday night. Α busy day’s traffic had had its
noisy run; and with not many folks in sight, His Honor got along without
having to stop to grasp a hand, or talk; for a Mayor out of City Hall is a
shining mark for any politician» (σελ. 201).

[Ο Γκάτσμπι επέστρεφε με τα πόδια από μια επίσκεψη στη βιομηχανική περιοχή του
Μπράντον Χιλς, ένα Σαββατόβραδο. H κίνηση και ο θόρυβος μιας ακόμη πολύβουης
μέρας είχαν καταλαγιάσει. Καθώς δεν κυκλοφορούσαν πολλοί στον δρόμο, η
Εξοχότης του προχωρούσε χωρίς να είναι αναγκασμένος να σταματήσει κάθε τόσο
για χαιρετούρες και συζητήσεις στο πόδι. Κι αυτό, επειδή ένας Δήμαρχος έξω από
το Δημαρχείο του ξεχωρίζει και γίνεται αντικείμενο θαυμασμού, όπως κάθε
πολιτικός].

Πόσοι από εμάς μπορούν να ισχυριστούν ότι μεγάλωσαν στα πούπουλα;…

Εύκολα διαπιστώνει κανείς την αφύσικη γλώσσα σε αυτές τις περικοπές, αν και σε
γενικές γραμμές το βιβλίο είναι απρόσμενα ευκολοδιάβαστο. (Βέβαια ο Ράιτ το
παράκανε λίγο στις άνω τελείες).

Τι τον έπιασε τον συγγραφέα και μπήκε εθελοντικά σε τέτοιο λούκι; Ο Ράιτ
υποστηρίζει πως η αφορμή ήταν ένα ποίημα τεσσάρων στροφών χωρίς κανένα E, που
είχε διαβάσει παλαιότερα, το οποίο συνοδευόταν από τον ισχυρισμό ότι το
συγκεκριμένο γράμμα της αλφαβήτου απαντάται πέντε φορές συχνότερα από
οποιοδήποτε άλλο.

Για να πετύχει ευκολότερα τον… «αν-έψιλον» στόχο του, ο Ράιτ αχρήστευσε το
αντίστοιχο πλήκτρο της γραφομηχανής του, δένοντάς το γερά. Με κείνα και με τ’
άλλα, κατάφερε να τελειώσει το μυθιστόρημά του μόλις σε 165 μέρες. Είναι
συνολικά 267 σελίδων, αν και στις πρώτες εννέα ο Ράιτ περιγράφει αποκλειστικά
την τρέλα του γι’ αυτό το εγχείρημα. H εισαγωγή του βιβλίου, όπως και το
εξώφυλλο, δεν αποτελούν μέρος της ιστορίας κι έτσι εκεί χρησιμοποιεί το γράμμα
E κατά βούληση. Όπως ήταν αναμενόμενο, η τελευταία αράδα του βιβλίου λέει τα
εξής: «Σημείωση: Ούτε μια λέξη που να περιέχει το γράμμα “E” δεν εμφανίστηκε
σε αυτή την ιστορία των 50.000 και πλέον λέξεων».

Πρόκειται για απίστευτο κατόρθωμα. Δικαιούμαστε όμως κι εμείς να αναρωτηθούμε:
Για ποιο λόγο άραγε αξίζει να καταπιάνεται κανείς με τέτοιες δουλειές;

H ζωή έδειξε πως το συγκεκριμένο έργο ήταν υπεράνω των δυνάμεων, ακόμη και του
ίδιου του Ράιτ. Πέθανε σε ηλικία 66 ετών, την ημέρα που ο «Γκάτσμπι»
κυκλοφόρησε.

INFO

Στιβ Σίλβερμαν, «Το ψυγείο του Αϊνστάιν και άλλα παράδοξα από την αθέατη
πλευρά της ιστορίας», μτφ Γιάννης Παπαδάτος, Εκδόσεις «Νάρκισσος» 2003, σελ.
205.

Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής