H σκηνογραφία έχει… ραντεβού

Το σκηνικό του Γιώργου Πάτσα από τους «Πέρσες» του Αισχύλου, που ανέβασε το Εθνικό Θέατρο, σε σκηνοθεσία Λευτέρη Βογιατζή, συγκέντρωσε το ενδιαφέρον και των δέκα μελών της επιτροπής βραβείων της Κουατρενάλε της Πράγας

Ποτέ καμία ομαδική έκθεση δεν υποστήριξε την υπόθεση του θεάτρου και
του εκφραστικού δυναμισμού των σκηνογραφικών και ενδυματολογικών προτάσεων όσο
η θεσμοθετημένη από το 1967 Κουατρενάλε της Πράγας. Όπως όλες οι μεγάλες
διεθνείς διοργανώσεις, διαθέτει τίτλους, πρωταγωνιστές, διαγωνιστικό πάθος και
ουσιαστικό περιεχόμενο.

Σ’ έναν τεράστιο εκθεσιακό χώρο, κάθε τέσσερα χρόνια, πραγματοποιείται
μια έκθεση – γιορτή, όπου σκηνογράφοι από όλο τον κόσμο δείχνουν μέσα από
μακέτες, αντικείμενα, φωτογραφίες και βίντεο τα υλικά, την έμπνευση και τον
τρόπο δουλειάς τους.

Στην εξωτερική όψη του μπαρόκ κτιρίου του 18ου αιώνα είναι ορατή η
αίγλη του παρελθόντος, ενώ στο εσωτερικό του φιλοξενείται το παρόν και το
μέλλον του σύγχρονου θεάτρου. Περισσότερες από 40 χώρες συμμετέχουν με
περίπτερα, στο καθένα οργανώνεται ένα σκηνικό σύμπαν, που αποτελείται από τη
δουλειά δύο έως και δέκα σκηνογράφων – ενδυματολόγων. Μέσα από τα εκατοντάδες
εκθέματα μπορείς να διακρίνεις τις τάσεις, τη διάθεση, πόσο μοντέρνα,
αφηρημένη ή ακαδημαϊκή είναι, το ύφος απέναντι στη θεατρική πρακτική, την
έμπνευση, την επινοητικότητα και την ευρηματικότητα καθιερωμένων στη χώρα τους
σκηνογράφων – βετεράνων και νεώτερων.

Με συμμάχους τους καλλιτέχνες, τις σχολές, τη νεολαία, την ανάλαφρη
διάθεση μιας γιορτής, τα ευρηματικά χάπενινγκ, την ομορφιά μιας πόλης –
σκηνικού και τις παράλληλες εκδηλώσεις, η διοργάνωση έχει καταφέρει να
δημιουργήσει ένα ιδιαίτερο, χαρούμενο κλίμα απέναντι στη γενική κατήφεια και
μελαγχολία του κόσμου.

Σαν ένα εξαιρετικά σύνθετο παιχνίδι πάνω στην πραγματικότητα της τέχνης
και των ψευδαισθήσεών της, στην ομορφιά και την πρωτοτυπία, στην
ευρηματικότητα και την ακρίβεια, κυριαρχεί η έκθεση στη ζωή της τσεχικής
πρωτεύουσας. Αυτή την ευρηματικότητα την έβλεπες στη συνολική παρουσίαση της
κάθε χώρας. Κάποιες με στόχο την πρωτοτυπία για την πρωτοτυπία, άλλες με
κλιμάκωση τα διάφορα ινσταλέισον, άλλες την καθαρή σκηνογραφία, την
ατμοσφαιρική αισθητική κ.λπ.

Τα 40 περίπτερα των συμμετεχόντων κρατών, παρατεταγμένα σε μια μεγάλη
αίθουσα, διαγωνίζονται για τη θέαση και το ενδιαφέρον των επισκεπτών.

Το ελληνικό περίπτερο ψηλότερο από τα άλλα, με τα εκθέματα των έξι
σκηνογράφων (Γιώργου Πάτσα, Απόστολου Βέτα, Λίλης Πεζανού, Ιωάννας Μανωλεδάκη,
Αντώνη Δαγκλίδη και Ιωάννας Παπαντωνίου) τοποθετημένα πάνω – κάτω και πλαγίως
ενός συμπλέγματος από σκάλες, έδειχνε ένα σφριγηλό ανήσυχο θέατρο. Δίπλα του
το κυπριακό περίπτερο, όπου κυριαρχεί το αρχαίο δράμα. Στο αμερικανικό
περίπτερο, ανάμεσα σε όπερες, κλασικά και σύγχρονα έργα, σκηνικά αντικείμενα
από τον «Τάνταλο» του Διονύση Φωτόπουλου.

Οι άλλοι: Ο στραβωμένος κύβος της Ουγγαρίας, μια εγκατάσταση που
λειτουργούσε σαν ζαλιστικό δωμάτιο. H Ολλανδία με πλήθος προβολών video art.
Το μαύρο δωμάτιο της Σουηδίας με γοητευτικό φωτισμό, σκηνικά αντικείμενα και
μακέτες. Μια γεωμετρική σύνθεση με συρτάρια όπου στο εσωτερικό τους κρύβονταν
σκηνικά αντικείμενα, μακέτες από τη Δανία. Αυστηρό και πλούσιο με μακέτες από
όπερες – ανάμεσά τους και μακέτα του βετεράνου Κουλτάι – και κοστούμια από την
Αγγλία. Σ’ ένα σύμπαν με υδρόγειο, μαντόνες, κεριά, προβολές από την καθολική
Πολωνία. Τεράστια κεφάλια βρέφους από την Εσθονία. Ένα γιγάντιο ομοίωμα άνδρα
και εξαρτήματα – μέλη σώματος από τη Λετονία. Ένα γυναικείο φόρεμα – σκηνή από
την Ουκρανία. Κεριά, μπουκάλια, λάμπες, ανεμόμυλοι και φθορά από τη Ρωσία.
Έθνικ κοστούμια της Ταϊβάν. Περίτεχνες κατασκευές με καλαμάκια από την
Ιαπωνία. H περιπλάνηση σε βαλίτσες από το Ισραήλ. Ένας κύκλος σαν βαρέλι με
φωτογραφίες σκηνικών και μέσα προβολές με ήχο παραστάσεων από τον Καναδά.
Έμφαση στο έθνικ στοιχείο από τη Βραζιλία, το Μεξικό, τη Νότια Αφρική, την
Κίνα, την Κορέα. Αφέλεια από τη Σλοβενία με το τεράστιο διαστημόπλοιο, αλλά
και την Αίγυπτο, την Τουρκία, την Αυστραλία, την Ινδία.

H έκθεση των αρχιτεκτονικών σχεδίων για θέατρα, καθώς και χάρτες με τα
θέατρα κάθε χώρας φιλοξενούνται στη διπλανή αίθουσα Εκεί και η αίθουσα
διαλέξεων, πάντα γεμάτη από νεαρόκοσμο. Πιο κάτω η έκθεση των διαφόρων σχολών
σκηνογραφίας, ανάμεσά τους και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Ανάμεσα στους δύο
μεγάλους αυτούς εκθεσιακούς χώρους, μια άλλη τεράστια αίθουσα όπου κυριαρχούσε
ένα πολυεπίπεδο σκηνικό. Σ’ αυτό πάνω γίνονταν διαρκώς χάπενινγκ, ενώ γύρω
ομάδες νέων έκαναν ασκήσεις, με ζεστάματα, αναπνοές, χορευτικά. Από τις 10 το
πρωί ώς τις 7 το βράδυ.

Στις παράλληλες εκδηλώσεις και η έκθεση σκηνικών του Διονύση
Φωτόπουλου, ο οποίος τιμήθηκε και με το μετάλλιο της πόλης. Μιας πόλης που
ξέρει να προβάλλει όχι μόνο την αξιοθέατη αρχιτεκτονική της αλλά και την
ιστορία της, που ξέρει να δημιουργεί παράδοση. Απέναντι στον θαυμασμό και η
ζήλεια για τη δική μας εθνική αδράνεια. Ας είναι, αφού μεμονωμένα τουλάχιστον
αισθανόμαστε περήφανοι για το επίπεδο των δικών μας σκηνογράφων και
περιμένουμε κάποιο από τα βραβεία να τους δοθεί.

INFO

10η Διεθνής Κουατρενάλε Σκηνογραφίας, έως τα τέλη Ιουνίου, στην Πράγα.