Aπό τη Σχολή στην καριέρα

Εκατοντάδες εκθέματα σε χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα, από τις πρώτες προσπάθειες των φοιτητών έως τις πιο ολοκληρωμένες. Πρώτη φορά είδαμε νεοσσούς της τέχνης ακομπλεξάριστους και ανεξίθρησκους ως προς τα κινήματα της μόδας και ως προς τους καθηγητές τους. Καθένας κοντά στο προσωπικό του όραμα και στα αντίστοιχα εργαλεία εικαστικής διατύπωσης. Όλα καλά λοιπόν; Στη φωτογραφία έργο της Ελισάβετ Δημοπούλου από την έκθεση των αποφοίτων της ΑΣΚΤ

Το θέαμα ήταν γοητευτικό. Εκατοντάδες επισκέπτες (συγγενείς, συλλέκτες,
γκαλερίστες, τεχνοκριτικοί κ.ά.) να κυκλοφορούν ανάμεσα σ’ άλλους τόσους
φοιτητές της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας, στις ατέλειωτες αίθουσες
της οδού Πειραιώς, με τα έργα όλων των ετών και όλων των εργαστηρίων τριγύρω.
Ψυχική διάθεση ευφορίας, δικαιολογημένη χωρίς αμφιβολία, ένα πανηγύρι των
εικαστικών τεχνών, μια ατμόσφαιρα δημιουργίας, αλληλογνωριμίας, ένα πάρτι που
αξίζει να το ζει κανείς κάθε χρόνο, κι εφέτος είναι το καλύτερο από κάθε άλλη
χρονιά. Κι ένα μάθημα ήθους, επίσης, άξιο για μίμηση από κάθε κρατικό ίδρυμα:
«Φορολογούμενοι, ελάτε να ελέγξετε τους καρπούς της επιδότησής σας».

Γενική εντύπωση: H πρώτη αυτή όμορφη εικόνα διατηρήθηκε και μέχρι το
τέλος, μολονότι το κριτικό βλέμμα μας έψαχνε τυχόν στραβά ώστε να συνεισφέρει
στο αναπτυξιακό έργο αυτής της ιστορικής Σχολής που, ως γνωστόν, ξεκίνησε μαζί
με το ελληνικό κράτος, με πρωτοβουλία της Δούκισσας της Πλακεντίας και με
στόχο να γίνουν οι εικαστικές τέχνες δυναμικό μέρος του νέου ελληνικού
πολιτισμού. Χάρη στους παλιότερους πρυτάνεις, Π. Τέτση, N. Κεσσανλή, Γ.
Παππαδάκι, η ΑΣΚΤ απλώθηκε σ’ αυτό το μεγάλο παλιό εργοστάσιο, πέτυχε
αναπτυξιακά κονδύλια, έχει καλές βιβλιοθήκες και εκθετήριο, υλικά, καθηγητές,
υποτροφίες για το εξωτερικό. Ο τωρινός επικεφαλής Χρ. Μπότσογλου προχωρεί τα
πράγματα ακόμη περισσότερο, η Σχολή γίνεται μέρος της δημόσιας ζωής.

Εργαστήρια και τεχνοτροπίες: Τα εργαστήρια έχουν ποικίλες τεχνοτροπικές
κατευθύνσεις και σχεδόν καλύπτουν όλες τις ανάγκες μαθητείας, παλιές και
σύγχρονες. Είδαμε συναρμολογήσεις υλικών, αλλά και παραδοσιακή γλυπτική,
τελάρα με ρεαλιστική ή εξπρεσιονιστική ζωγραφική αλλά και αγιογραφία και
ψηφιδωτό και σκηνογραφία. Βιντεοτέχνη και πολυμέσα, αλλά και χαρακτική και
γραφικές τέχνες.

Εκατοντάδες εκθέματα σε χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα, με τις πρώτες προσπάθειες
των φοιτητών έως τις πιο ολοκληρωμένες, με φόντο πάγκους εργασίας, υλικά
δημιουργίας, κομπιούτερ, και – ευχαριστούμε! – κεράσματα. Πρώτη φορά που είδα
τους φοιτητές ακομπλεξάριστους, ανεξίθρησκους ως προς τα κινήματα της μόδας
και ως προς το δεδομένο ύφος των καθηγητών τους. Επιτέλους, κάθε φοιτητής
κοντά στο προσωπικό του όραμα και στα αντίστοιχα εργαλεία εικαστικής
διατύπωσης.

Γύρω από τους πίνακες: «Όλα καλά λοιπόν; H τέχνη μας θα αναπτυχθεί
ακόμη περισσότερο;» αναρωτηθήκαμε, αλλά οι απαντήσεις δεν ήταν το ίδιο
καταφατικές όσο τα εκθέματα. «Ναι, αφού στα επόμενα χρόνια 3.500.000 ελληνικά
σπιτικά θα χρειαστούν 10.000.000 πίνακες, ζήτηση θα υπάρχει» συλλογιστήκαμε
και θυμηθήκαμε την προπερυσινή έρευνα στα «NEA» για τη θέση των νέων ζωγράφων
στην αγορά. Όμως η αλήθεια είναι δυσκολότερη. Μπορεί οι νεοσσοί της τέχνης μας
να βρίσκουν τον δημιουργικό εαυτό τους έγκαιρα, αλλά στις σημερινές ανοιχτές
κοινωνίες, ο ανταγωνισμός είναι τεράστιος. Ποιος θα τους διδάξει ότι η «πρώτη
ύλη» που αποτελούν τώρα χρειάζεται «τοποθέτηση στην αγορά», ανταγωνιστική
εικόνα ως προς τους άλλους, αυτοδιαχείριση καριέρας, διοργάνωση και έλεγχο
εκθεσιακών πρότζεκτ, και όσα άλλα απαραίτητα διδάσκονται ήδη σε ξένες Σχολές
τέχνης, κι αύριο θα κάνουν τα δικά τους καλλιτεχνήματα πιο «έξυπνα» (expert)
απ’ τα δικά μας;

Εργάτες ή επιχειρηματίες; Το διδασκόμενο ιδεολογικό μοντέλο καλλιτέχνη,
κατάγεται από τον 19ο αιώνα, όταν η βιομηχανική επανάσταση έκανε τους
διανοούμενους να θεοποιήσουν τις δουλειές του χεριού. Σήμερα – μετά τον A.
Γουόρχολ πάντως – γνωρίζουμε ότι πετυχημένος καλλιτέχνης σημαίνει επίσης και
άριστος επιχειρηματίας του εαυτού του, μάνατζερ, ερευνητής αγοράς, εξπέρ στις
δημόσιες σχέσεις, διαχειριστής αυτοχρηματοδότησης, και όσα άλλα απαιτεί η
μοναχική καριέρα ενός δημιουργού ώστε να κάνει πραγματικότητα τα όνειρά του.

Το μέγιστο ποσοστό των πτυχιούχων της ΑΣΚΤ καταλήγει καθηγητές στη Μέση
Εκπαίδευση, ίσως γιατί τέτοια μαθήματα απουσιάζουν εντελώς από την ΑΣΚΤ. Αν
συνυπολογίσουμε και την επιχειρηματική ανεπάρκεια των ελληνικών γκαλερί, τότε
γίνεται ακόμη σαφέστερο το γιατί ελάχιστοι καλλιτέχνες από τους πολλούς που
γεννά ο τόπος μας τους καμαρώνουμε στο ύψος που τους αξίζει.

INFO

Τα εργαστήρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών ανοίγουν στο κοινό. Τα έργα
όλων των σπουδαστών της Σχολής (ΑΣΚΤ, Πειραιώς 256, τηλ. 210.3817643), μπορεί
να δει κανείς έως και Παρασκευή 6 Ιουνίου.