Πρόσωπα Ένας δύσκολος εκσυγχρονισμός

Ο πατέρας του ήλεγχε τους ισλαμιστές με το μαστίγιο. Ακόμη και με τις
καλύτερες προθέσεις, ο Μοχάμεντ Δ’ του Μαρόκου δύσκολα θα μπορέσει τώρα να
αναιρέσει τις συνέπειες δεκαετιών καταπίεσης.

Βασιλιάς Μοχάμεντ. Με τη σύζυγό του, τη Λάλα Σάλμα. Ο γιος τους γεννήθηκε στις 8 Μαΐου

Πριν από είκοσι χρόνια, ο σεΐχης Αμπντεσαλάμ Γιασίν, πνευματικός ηγέτης του
μαροκινού ισλαμικού κόμματος «Δικαιοσύνη και Φιλανθρωπία», είχε το θάρρος να
απευθύνει ανοικτή επιστολή στον βασιλιά Χάσαν Β’, Ηγέτη των Πιστών και 35ο απ’
ευθείας απόγονο του Μωάμεθ. Σ’ αυτήν, όχι μόνο περιέγραφε το Μαρόκο ως
«τζαχίλ», έναν κόσμο που κυβερνάται από την άγνοια και τον εγωισμό, χωρίς
πνευματικές αρχές και σκλάβο της Δύσης, αλλά και προφήτευε πως η οργή του
Αλλάχ θα έπεφτε πάνω στον βασιλιά, αν δεν επέστρεφε στον δρόμο της αρετής. Ο
Χάσαν, που έστελνε χωρίς δεύτερη σκέψη στα γκουλάγκ της Σαχάρας όποιον
τολμούσε να μπει στον δρόμο του, έκανε το ίδιο και με τον Γιασίν, παρά την
ιερή τρέλα που ενέπνεε τον θρησκόληπτο ηγέτη.

Ο Χάσαν πέθανε το 1999. Ο γιος του, που τον διαδέχθηκε στον θρόνο ως Μοχάμεντ
Δ’, ήταν ένας κακομαθημένος και εσωστρεφής νεαρός. Λεγόταν ότι είχε ξοδέψει
584 εκατομμύρια ευρώ σε Φεράρι και πολυτελείς διασκεδάσεις – και τον
αποκαλούσαν περιπαικτικά «ο βασιλιάς του σκι» – ένα άλλο από τα πάθη του. Κι
αυτά σε μια χώρα όπου το ένα τρίτο του πληθυσμού δεν έχει φως και νερό, όπου
οι άνεργοι φθάνουν το 20%, όσο και το ποσοστό του πληθυσμού που ζει κάτω από
το όριο της φτώχειας. Αλλά στον θρόνο, ο Μοχάμεντ «σοβάρεψε». Έβαλε στόχο να
εκσυγχρονίσει τη χώρα πείθοντάς την πως ο δρόμος προς την οικονομική
απελευθέρωση περνά από τον εκδημοκρατισμό στα πρότυπα της Δύσης. Τα μέτρα που
πήρε ήταν όμως συμβολικά μάλλον, παρά ουσίας: απαγόρευσε στους αξιωματούχους
να του φιλούν το χέρι, παντρεύτηκε μια κόρη αστικής οικογενείας που είχε
σπουδάσει μηχανικός κομπιούτερ και την παρουσίασε δημόσια εκεί όπου η μητέρα
του έμενε στο χαρέμι μαζί με τις τριάντα παλλακίδες του συζύγου της, απέλυσε
τη «σκιά από το παρελθόν», τον Ντρις Μπάσρι, δεξί χέρι του πατέρα του. Και τον
περασμένο Σεπτέμβριο, επέτρεψε τις πρώτες πλουραλιστικές εκλογές στην ιστορία
της μαροκινής μοναρχίας. Το κόμμα του Γιασίν ήταν απαγορευμένο, αλλά πήρε
μέρος το «επίσημο» ισλαμικό κόμμα «Μεταρρύθμιση και ενότητα», υπό τον Αμπντάλα
Μπανρικάν. Και οι «καλοί» φονταμενταλιστές τριπλασίασαν τον αριθμό των
βουλευτών τους – στο Ραμπάτ λέγεται μάλιστα πως δεν πήραν την απόλυτη
πλειοψηφία μόνο και μόνο χάρη σε μια συμφωνία που έκανε μαζί τους ο βασιλιάς
στα παρασκήνια. Όσο για τους «κακούς» φονταμενταλιστές, έδωσαν το αιματηρό
«παρών» τους το βράδυ της Παρασκευής στην Καζαμπλάνκα.