Δρόμοι

Το φαγητό μας…

… είναι νόημα, δεν είναι απλώς διατροφή, είναι τελετουργικό, δεν είναι απλώς
κατανάλωση, είναι οικογενειακή και κοινωνική σχέση, δεν είναι απλώς πέψη. Όλα
αυτά τα έχουμε ξεχάσει, έτσι όπως άλλαξε βαθιά ο τρόπος που τρώμε. Γι’ αυτό
έρχεται να μας τα θυμίσει ο Ρότζερ Σκράτον με ένα προκλητικό δοκίμιο και να
μας πει πόσο επικίνδυνη είναι η απώλειά τους.

Το φαγητό…

… είναι ο «τόπος» όπου συναντιούνται οι ανάγκες του σώματος με τις ανάγκες
της ψυχής. Τα τρέφει και τα δύο και τους δίνει νόημα στο ίδιο μέτρο. Κάτι,
δηλαδή, που είναι τελείως αντίθετο με την κουλτούρα του φαστ φουντ –
απελπιστικά ομοιόμορφη ως παράσταση, περιεχόμενο και αισθητική, χωρίς τόπο,
κοινότητα και τελετουργικό. Αυτή η κουλτούρα είναι αφοσιωμένη στην παραγωγή
ενός νέου τύπου ανθρώπου, λέει ο Σκράτον στο περιοδικό «Σπεκτέιτορ», για τον
οποίο ο τόπος, ο χρόνος και η κοινότητα χάνουν την παραδοσιακή σημασία τους.
«Man ist was Man isst», («Είμαστε ό,τι τρώμε») έλεγε ο φιλόσοφος Φόιερμπαχ,
μια φράση που για προφανείς λόγους αντηχεί καλύτερα στα γερμανικά. Δεν ήταν ο
μόνος που έκανε τέτοιες σκέψεις. Λίγο πολύ, όλοι οι φιλόσοφοι επιχείρησαν να
περάσουν την ουσία της σκέψης τους μέσα από το στομάχι, σαν να ήθελαν ας πούμε
να διαμορφώσουν τις ιδέες μας από κάτω προς τα πάνω.

Ο Πλάτων…

… κατέχει εδώ εξέχουσα θέση με το «Συμπόσιο» και τη διπλή χρήση του στόματος
– για να χωνεύει το υλικό και να εκφράζει το πνευματικό – σε πλήρη αρμονία,
όπως σε ένα ερωτικό φιλί. Όσο για το πλατωνικό περί «οίνου και αληθείας», ο
Ιμάνουελ Καντ φαίνεται να το παίρνει κατά γράμμα, υποκύπτοντας σε μια ισόβια
ερωτική σχέση με το κρασί που, μολονότι ήταν η μοναδική παρεκτροπή στον κατά
τα άλλα ενάρετο βίο του, οι κακές γλώσσες της εποχής του φρόντισαν να μας
πληροφορήσουν ότι επηρέασε τόσο τη σκέψη του όσο και την κοινωνική ζωή του. Να
έχουν άραγε αυτό υπόψη τους τόσοι επίσημοι φορείς που μας προτρέπουν να
απέχουμε από τις υπερβολές στο φαΐ και το πιοτί;

Πολλοί άνθρωποι…

… αφιερώνουν ολόκληρη τη ζωή τους στη δίαιτά τους. Οι υπόλοιποι δεν μοιάζουν
να τους εκτιμούν ιδιαίτερα γι’ αυτό. Αντίθετα, τους θεωρούν μάλλον «κλινικές»
περιπτώσεις. Άλλοι πάλι αφιερώνουν όλη τους τη ζωή στη γυμναστική, πού τους
χάνεις πού τους βρίσκεις, πρωί βράδυ στο γυμναστήριο. Το μυστικό, όμως, λέει ο
Σκράτον, είναι αλλού: να μάθεις να νιώθεις τόσο άνετα με το κορμί σου, που να
το ξεχνάς, απλώς να ζεις μαζί του. Τέλος πάντων. Στον ανταγωνισμό ανάμεσα στις
υλικές απολαύσεις και την αστυνόμευση της υγείας, πρέπει να υπάρχει κάτι
βαθύτερο που έχει να κάνει με τον προβληματισμό για τη φύση και τον προορισμό
του ανθρώπου. Ύστερα από τόσες περιστροφές, δηλαδή, ξαναγυρίζουμε στο «οίνος
και αλήθεια».