Οι δράκοι μας είναι όλοι… ίδιοι!

Κάθε λαός που σέβεται τις παραδόσεις του διαθέτει κι έναν τουλάχιστον μύθο με
έναν τρομερό και φοβερό δράκο σε διάφορες παραλλαγές: ένα τεράστιο ερπετό με
λέπια, συνήθως με φτερά νυχτερίδας ή μεγάλου πτηνού. Με τέσσερα ή δύο πόδια, ή
ακόμα και κανένα. Μερικές φορές με άτρωτο σώμα ή κάποιες άλλες με ένα αδύνατο
σημείο, συνήθως στην κοιλιά. Φυλάει αμύθητους θησαυρούς και τρώει ό,τι βρίσκει
στον δρόμο του, αφού το ψήνει πρώτα με την πύρινη αναπνοή του. Και για να
γίνει αληθινός ήρωας κανείς, πρέπει να έχει εξοντώσει κι ένα δράκο, από τον
Περσέα μέχρι τον Χάρι Πότερ.

Από όλα τα τέρατα στη μυθολογία των λαών, οι δράκοι είναι αυτοί που
συναντώνται παντού και κυριαρχούν ακόμα και σήμερα στις ταινίες, τα βιβλία, τη
φαντασία μας. Πολλοί ακόμα ψάχνουν για τα ίχνη των απογόνων των δράκων, όπως
το τέρας του Λοχ Νες ή ένα άλλο που του μοιάζει στους βάλτους του Κονγκό.

Η εικόνα ενός δράκου είναι ίσως η πιο συνηθισμένη σε όλους τους πολιτισμούς.
Έχει βρεθεί στην Πύλη Ιστάρ της Βαβυλώνας, σε πάπυρους στην Κίνα, σε
αιγυπτιακά ιερογλυφικά και σκίτσα στην Αιθιοπία, σε πλώρη πλοίων των Βίκινγκ,
σε ανάγλυφα ναών των Αζτέκων, σε βράχους στον Μισισιπή, ακόμα και σε γλυπτά
των Εσκιμώων, εκεί όπου το κλίμα κάνει αδύνατη την παρουσία ερπετών.

Όπως οι ερευνητές παλιότερων εποχών, οι σημερινοί εξακολουθούν να γοητεύονται
από τους θρύλους των τεράτων. Εξετάζοντας την πρωτόγονη τέχνη, απολιθωμένα
οστά και αρχαίους μύθους, προσπαθούν να εξηγήσουν πώς πολιτισμοί που δεν είχαν
καμία επαφή μεταξύ τους, διάσπαρτοι στους τέσσερις ανέμους, δημιούργησαν
ιστορίες τόσο όμοιες μεταξύ τους. Αλλά και γιατί οι δράκοι κατάφεραν να
επιβιώσουν χιλιάδες χρόνια και συνεχίζουν να απασχολούν τη σύγχρονη μυθολογία.

Πολλές οι θεωρίες για τη γοητεία που ασκούσαν οι δράκοι στον άνθρωπο, ανάμεσά
τους και μία βιολογική εξήγηση, που συμφωνεί με την αντίληψη περί φόβου στο
υποσυνείδητο. Την αναφέρει ο δρ Ντέιβιντ Τζόουνς, καθηγητής Ανθρωπολογίας στο
Πανεπιστήμιο του Ορλάντο, στο βιβλίο του «Το ένστικτο για τους δράκους» του
2000. Σύμφωνα με την άποψή του, η γέννηση των δράκων οφείλεται στους πρώτους
εφιάλτες του ανθρώπου, τα μεγάλα σαρκοβόρα-πύθωνες, αιλουροειδή, αρπακτικά
πουλιά, που έτρωγαν τους προγόνους του, όταν ζούσαν ακόμα στα δέντρα. Η θεωρία
του, βέβαια, δεν μπορεί να αποδειχθεί, ούτε εξηγεί πώς φτάσαμε από τους
πιθήκους στους Σουμέριους του 5000 π.Χ., τον πρώτο λαό που έχει ζωγραφίσει
δράκους. Ο Ρωμαίος συγγραφέας Πλίνιος διέδωσε την ύπαρξη τεράστιων δράκων στην
Ινδία, οι οποίοι έπεφταν πάνω σε ελέφαντες από τα δέντρα και τους
στραγγάλιζαν. Οι σύγχρονοι νατουραλιστές υποθέτουν ότι τους μπέρδεψε με
πύθωνες. Από στόμα σε στόμα, οι ιστορίες αποκτούσαν νέα χαρακτηριστικά, ώσπου
κατέληξαν σε θαλάσσια τέρατα. Οι ιστορίες του ήταν αποδεκτές ακόμα και το
1608, όταν διαδόθηκαν στην Αγγλία και τη Γερμανία μέσα από βιβλία
νατουραλιστών. Τότε, ξεπήδησαν καινούργιοι δράκοι σε αυτές τις χώρες, τους
οποίους κυνηγούσαν ιππότες και λόρδοι.

Τον Μεσαίωνα οι θεοσεβούμενοι ήταν πεπεισμένοι για την παρουσία δράκων, αφού
το έλεγε η Βίβλος. Μάλιστα, ο Λεβιάθαν με τα 300 μάτια, που έβγαζε ατμό και
κατάπιε τον Ιορδάνη, ήταν αυτός που προκάλεσε το αμάρτημα της Εύας.

Απολιθώματα και αποδείξεις

Τα απολιθώματα άγνωστων πλασμάτων έδιναν στους αρχαίους τις αποδείξεις που
χρειάζονταν για την ύπαρξη των φτερωτών τεράτων. Το 58 μ.Χ., ο Πλίνιος «είδε»
τη σπονδυλική στήλη του θαλάσσιου ερπετού που σκότωσε ο Περσέας σε μουσείο της
Ρώμης. Ο συγγραφέας Καρλ Σούκερ, συγγραφέας του βιβλίου «Δράκοι, η φυσική
ιστορία» εικάζει ότι ο σκελετός μπορεί να ήταν από κάποιο ψάρι, που μοιάζει με
φίδι και έχει μήκος 10 μέτρα με ένα κοραλλένιο λοφίο στο κεφάλι. Ή μία
φάλαινα, που σε κατάσταση αποσύνθεσης θυμίζει δράκο.

Σημαντικό ρόλο έπαιξαν βέβαια τα οστά δεινοσαύρων και εκλιπόντων θηλαστικών,
που στην αρχαιότητα παρέμεναν μυστήριο. Για παράδειγμα, ο μύθος των τεράτων
που έμοιαζαν με λιοντάρια με φτερά και φύλαγαν το χρυσάφι, γεννήθηκε στην
έρημο Γκόμπι, ένα τοπίο γεμάτο κρανία δεινοσαύρων με λοφία.

Αντίστοιχα, τα κρανία αρκούδων που ζούσαν σε σπηλιές μπορεί να γέννησαν τους
μεσαιωνικούς μύθους της Ευρώπης με μάχες ιπποτών και δράκων στις σπηλιές. Στα
βουνά της Ελβετίας, όπου η παράδοση είναι γεμάτη με μάχες μεταξύ ανθρώπων και
μικρών φτερωτών δράκων, βρίσκονται άφθονα απολιθώματα πτεροδάκτυλων. Στην
Αυστρία, το κρανίο ενός δράκου που βρέθηκε το 1335 σε λατομείο αποδείχθηκε ότι
ανήκε σε μαλλιαρό ρινόκερο της Εποχής των Πάγων. Όσο για την πεποίθηση ότι οι
δράκοι είχαν πολύτιμες πέτρες στο μέτωπο, οι παλαιοντολόγοι ανακάλυψαν ότι
οφείλεται στη δημιουργία μεγάλων κρυστάλλων ασβεστίτη σε θαμμένα κρανία.

Στην Ασία πάλι, τα απολιθώματα θηλαστικών από την Πλειστόκαινο και Μεσοζωική
περίοδο έχουν έντονα χαρακτηριστικά δράκων, όπως το μυτερό κρανίο μιας
γιγαντιαίας πρωτόγονης καμηλοπάρδαλης με μήκος ένα μέτρο και τέσσερα λοξά
κέρατα.

Οι δε κινέζικοι δράκοι του Μάρκο Πόλο ήταν τελικά κροκόδειλοι, που έφταναν τα
επτά μέτρα μήκος.

Πιστευτές ιστορίες

Είναι αξιοσημείωτο ότι οι ιστορίες με δράκους ήταν απόλυτα πιστευτές για
αιώνες. Και μάλιστα γι’ αυτό ευθύνονταν και επιστήμονες. Δεν συνέβη κάτι
αντίστοιχο με άλλα μυθολογικά τέρατα, όπως η Σφίγγα, τα λιοντάρια-αετοί με
γαμψά νύχια ή ο ευγενής μονόκερως. Αυτά γρήγορα πέρασαν στη σφαίρα της
φαντασίας. Οι δράκοι όμως, ακόμα και μορφωμένους ακαδημαϊκούς έπεισαν για την
παρουσία τους. Είναι σίγουρο πως οι άνθρωποι πίστευαν ότι υπήρχαν πραγματικοί
δράκοι τουλάχιστον μέχρι και το 1734, όπως γράφει στο βιβλίο του «Δράκοι» ο
Πίτερ Χόγκαρθ το 1979. Εκείνη τη χρονιά, ο Σουηδός νατουραλιστής Λίνιους είπε
ότι μία λερναία ύδρα με επτά κεφάλια, που βρισκόταν σε μουσείο του Αμβούργου,
ήταν μία καλοφτιαγμένη ψεύτικη κατασκευή.

Επιμέλεια: Εύη Ελευθεριάδου