Μια νέα φωνή

Τεύχος πρώτο για το περιοδικό κριτικής λογοτεχνίας και τεχνών, που έχει για
τίτλο ένα γράμμα: το «Κ». Πριν δούμε την αιτιολογία του μονογράμματου τίτλου
και τα περιεχόμενα, να κάνουμε τις συστάσεις: Το τετραμηνιαίο «Κ» εκδίδει η
«Αλεξάνδρεια», διευθύνεται από τον Αλέξη Ζήρα και τον Κώστα Παπαγεωργίου, με
συντακτική ομάδα τον Αλέξανδρο Αργυρίου, τον Γιάννη Βαρβέρη, την Ελισάβετ
Κοτζιά, την Αικατερίνη Κουμαριανού, τον Χριστόφορο Μηλιώνη και τον Βαγγέλη
Χατζηβασιλείου. Το φάσμα των περιεχομένων είναι ευρύ: Λογοτεχνία (κατά κύριο
λόγο) και βιβλιοκριτική, δοκίμιο, θέατρο, ζωγραφική.

Γιατί «Κ» λοιπόν; Διότι, λένε, «μπορεί να είναι το αρχίγραμμα που παραπέμπει
σε μια σειρά πραγμάτων, εννοιών, καταστάσεων που έχουν άμεση σχέση με τη
λογοτεχνία και τα περιβάλλοντα εδάφη της, όπως “κείμενο”, “καθωμιλημένο”,
“καλαισθησία”, “καλλιέργεια”, “κριτική”, “κανόνας”».

Αλλά, συνεχίζουν, «ίσως να μας προσέλκυσε περισσότερο προς αυτό η επιθετική
συμβολιστική του στην αρχαιολογία των αλφαβήτων: ας πούμε στην παλαιότερη
φοινικική γραφή όπου τα γράμματα δεν απείχαν σχεδόν καθόλου από τα
ιδεογράμματα, το αντίστοιχό του, “καφ”, σήμαινε την ανθρώπινη παλάμη ή το
ανυψωμένο σε αίτημα χέρι, ενώ στους αρχαίους χάρτες της ναυσιπλοΐας, αν
συνοδευόταν το [Κ] από τις παραστάσεις του ήλιου, της σελήνης και των άστρων,
δήλωνε τον βαθμό απόκλισης που είχαν ανάμεσά τους τα ουράνια σώματα.

Μια τέτοια απόκλιση θέλει να επισημάνει η έκδοση του [Κ]. Όχι το να οχυρωθεί
πίσω από αυτήν, θεωρώντας την μάταιη προσπάθεια που απλώς συνεχίζει να
αμύνεται, αλλά το να προβάλλει ως επιτακτικό αίτημα τη διεκδίκηση του
αυτονόητου: ότι, όπως σε άλλα πεδία της κοινωνικής παραγωγής, έτσι και στη
λογοτεχνία ή στους τρόπους ανάγνωσής της, τα πράγματα δεν είναι
εξομοιωμένα…».

Το έμπειρο και έγκυρο επιτελείο του περιοδικού, πατάει γερά στα πόδια του:
ψάχνει το μη αυτονόητο στα θέματα και τα προσεγγίζει με γνώση και φαντασία.
Κοντά σ’ αυτά προσθέστε την καθαρή σελιδοποίηση και την άψογη εκτύπωση. Έχω
την αίσθηση πως, αν όλα πάνε καλά, αποκτήσαμε ένα περιοδικό που θα γίνει
σημείο αναφοράς στον χώρο του.

Επί τροχάδην λίγα από τα περιεχόμενα:

Ανέκδοτο ποίημα του Εγγονόπουλου. Αφιέρωμα στο Τέλο Άγρα (Ευάγγελος Ιωάννου
1899-1944). Σ’ αυτό, ο φίλος του Κώστας Στεργιόπουλος μας κοινοποιεί με
συγκινητικό και διακριτικό τρόπο προσωπικές στιγμές του ποιητή και κριτικού.
Στη δεύτερη ιδιότητά του αναφέρεται ο Αλέξης Ζήρας: «Ο Τέλος Άγρας, κριτικός».

Στον χώρο του δοκιμίου να επισημάνω τα κείμενα του Αλέξανδρου Αργυρίου («Ο
υπερρεαλισμός του Εμπειρίκου και ο αποστάτης Κάουτσκι), της Ελισάβετ Κοτζιά
(«Ελληνική πεζογραφία και κοσμοπολιτισμός, 1930-2001») και του Βαγγέλη
Χατζηβασιλείου («Η λειτουργία του μύθου και της αφήγησης στον “Θίασο” του Θ. Αγγελόπουλου»).

«ΓΑΙΟΡΑΜΑ»

Σαράντα έξι πέτρινα χωριά!

Θα είναι παράλειψη, για όσους ταξιδέψουν ή θέλουν να γνωρίσουν αυτό τον μαγικό
χώρο που λέγεται Ζαγόρι, να μην έχουν στο σακίδιό τους ή στη βιβλιοθήκη τους
το τεύχος του περιοδικού. Το κείμενο του Χαριτάκη Παπαϊωάννου έχει τη χάρη να
μπλέκει τα βιωματικά με τα ιστορικά, γεωγραφικά, πολιτιστικά και λαογραφικά
στοιχεία. Οι φωτογραφίες του Βασίλη Συκά καταφέρνουν να μεταδίδουν
συγκινήσεις, είτε αποτυπώνουν τον συγκλονιστικό βραχώδη τόπο είτε το ρόπτρο
μιας πόρτας. Το 50σέλιδο αφιέρωμα ξεκινάει με μια ευχάριστη έκπληξη: ευκρινείς
αεροφωτογραφίες (Νίκος Δανιηλίδης) πολλών χωριών του Ζαγοριού.

Ιδού πώς ορίζει το Ζαγόρι ο Παπαϊωάννου: Ζαγόρι σημαίνει τόπος ορεινός, τόπος
περιτριγυρισμένος από βουνά, τόπος με ορεινές διαβάσεις.

Στα δυτικά επιβάλλεται με την παρουσία του ο τεράστιος και απόκρημνος ορεινός
όγκος της Τύμφης (2.497 μ.) που στη μνήμη των πιο ηλικιωμένων κατοίκων της
περιοχής διατηρεί ακόμα το παλιό του όνομα: Πάπιγκος. Στα βορειοανατολικά
καταλήγουν οι δασωμένες καστανοκόκκινες απολήξεις της οροσειράς του Λύγκου, με
ψηλότερη κορυφή το Αυγό (2.177 μ.). Στα ανατολικά κυριαρχεί ο κατάφυτος με
πεύκα, οξιές και ρόμπολα όγκος της Τσούκα Ρόσσας (1.987 μ.). Στα νότια
εκτείνεται το καταπράσινο από έλατα όρος Μιτσικέλι (1.810 μ.) και στα βόρεια
τα πυκνοδασωμένα βουνά Κλέφτες (1.890 μ.) και Φλάμπουρο (1.934 μ.).

(…) Κατά την επικρατέστερη εκδοχή η λέξη Ζαγόρι είναι σλαβική, σύνθετη και
προέρχεται από τις λέξεις ζα, που σημαίνει πέρα, πάνω, πίσω, και γκόρι, που
σημαίνει βουνό και υποδηλώνει ακριβώς το ευνόητο: «ο τόπος που είναι πέρα,
πάνω και πίσω από το βουνό». Σύμφωνα όμως με άλλους, η λέξη Ζαγόρι είναι μεν
σύνθετη αλλά ελληνική και σημαίνει είτε ορεινή διάβαση [(«ζυγός» = διάβαση)
και «όρη» = Ζαγόρι)] είτε «τόπο με πολλά βουνά» (ζα + όρη = Ζαγόρι) όπως, για
παράδειγμα, λέμε (ζα + πλούσιος) = ζάπλουτος, δηλαδή πολύ πλούσιος.

«Highlights»

Κάτι υπάρχει και πίσω από τη βιτρίνα

Από τότε που άρχισε τη β’ περίοδό του το περιοδικό κατάφερε να γίνει ο ορισμός
αυτού που θα λέγαμε «πολιτιστικό περιοδικό ποικίλης ύλης». Τα θέματά του
εκτείνονται σε όλα τα πεδία των τεχνών και της τρέχουσας πολιτιστικής
επικαιρότητας, είναι μικρά σε έκταση αλλά περιεκτικά και συνοδεύονται από
πρωτότυπες, στο σύνολό τους, «ομιλούσες» φωτογραφίες. Η πολιτική που ακολουθεί
το περιοδικό στον τομέα της προβολής προσώπων είναι, κατά τη γνώμη μου, η
ιδανική για όσους θέλουν να μάθουν κάτι και πέρα από το ισοπεδωτικό
life-style.

Λόχου χάρη: φιλοξενεί γνωστά πρόσωπα, όπως τον Ρόμπερτ ντε Νίρο, τον Λευτέρη
Βογιατζή, τον Θόδωρο Τερζόπουλο, αλλά και άλλα που δεν είναι στην πρώτη γραμμή
της δημοσιότητας· π.χ. παρουσιάσεις πέντε νεώτατων Ελλήνων χορογράφων, τον
έξοχο Τούρκο γελοιογράφο Ταν Οράλ, τον Βρετανό ζωγράφο Howard Hodgkin, τη
σκηνοθέτιδα Άντζελα Μπρούσκου κ.λπ.

Εξαιρετικό το αφιέρωμα του περιοδικού στη Μεγάλη Βρετανία, με μελετήματα για
την αρχιτεκτονική, τον βρετανικό κινηματογράφο (άνθηση ή παρακμή;), τον χορό,
τη μουσική, τη φωτογραφία, το θέατρο.

Το στοίχημα που έχει βάλει το «Highlights» είναι δύσκολο γι’ αυτούς τους
καιρούς. Μακάρι να το κερδίσει, αξίζει τον κόπο.

«Η ΛΕΞΗ»

Καβάφης

Τον μνημειώδη αφιερωματικό τόμο (400 σελίδες!) στον Καβάφη, που εξέδωσε πριν
από 20 χρόνια, επανεκδίδει αυτούσιο «Η Λέξη», διότι «όλα τα κείμενα του 1983
εξακολουθούν να διατηρούν το ενδιαφέρον, τη ζωντάνια και τη χρησιμότητά τους».

Να θυμίσω μόνο τρία από τα δεκάδες θέματα: 1) Κ. Καβάφης: «Το Σύνταγμα της
Ηδονής», τα «Ενδύματα» (δύο ανέκδοτα πεζά ποιήματα και ένα κείμενο για «Τα
είδωλα» του Ροΐδη, παρουσιασμένα και σχολιασμένα από τον Γ.Π. Σαββίδη). 2) Το
κείμενο του Καρόλου Κουν «Ο Καβάφης στο φως και στη σκιά». 3) Την έρευνα του
περιοδικού «Ποιο είναι το πιο αδύνατο ποίημα του Καβάφη;».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «Κ»: Σόλωνος 133, Αθήνα – 106 77, τηλ.: 210-3806.305.

* «ΓΑΙΟΡΑΜΑ»: Σταδίου 24, Αθήνα – 105 64, τηλ.: 210-3333.201.

* «Highlights»: Βριλησσού 57, Πολύγωνο – 114 76, τηλ.: 210-6470.980.

* «Η ΛΕΞΗ»: Διον. Αιγηνίτου 46, Αθήνα – 115 28, τηλ.: 210-7222.855.