Στιγμές ιστορικές, ανθρώπινες

Εικόνες από την Πράσινη Γραμμή, κι αν μια εικόνα ισοδυναμεί με χίλιες λέξεις, αυτές ισοδυναμούν με ακόμη περισσότερες

Οι σκηνές που εξελίσσονται μπροστά στις κάμερες εδώ και αρκετές ημέρες στην
Κύπρο, στη διαχωριστική γραμμή μεταξύ των δύο κοινοτήτων, είναι
συγκλονιστικές. Όχι για τη συγκίνηση που η κάμερα λατρεύει και κυνηγά να
αποτυπώσει, όχι για τον καημό που διαγράφεται έντονος στα χαρακτηριστικά όσων
συνωστίζονται και από τις δύο πλευρές για να μπορέσουν να κάνουν τη διαδρομή
που περίμεναν τριάντα ολόκληρα χρόνια, ως τους τόπους που γεννήθηκαν, αλλά για
την απόλυτη μορφή του πολιτικού τους μηνύματος, που δεν είναι άλλη από την μία
και πανίσχυρη ανθρώπινη επιθυμία και ορμή. Όσοι επικοινωνιολόγοι και αν
σχεδίαζαν τις εικόνες εκείνες που θα καλλιεργούσαν το σχέδιο μιας ένωσης των
δύο πλευρών, ποτέ δεν θα μπορούσαν να πετύχουν την αυθόρμητη έκφραση όλων
αυτών των ανθρώπων που επιθυμούν να ορίσουν τις ζωές τους, πέρα από τους
πολιτικούς σχεδιασμούς.

Η κάμερα δείχνει έναν κύριο με έναν καθρέφτη στα χέρια, η κορνίζα
ξύλινη, σκαλιστή, παλιός, το ‘δειχνε η τέχνη και το σκάλισμα. Είχε ιστορία ο
καθρέφτης και την έγραφε ακόμη, καθώς τον μετέφερε στα χέρια εκείνος που τον
βρήκε να διακοσμεί το σπίτι το οποίο του έδωσαν για να μείνει, όταν ο
ιδιοκτήτης αναγκάστηκε να φύγει. Τον πήγαινε δώρο σ’ εκείνον που του ανήκε.
Στην οικογένεια Τουρκοκυπρίων που πήγε να επισκεφθεί το σπίτι της, στην
ελληνοκυπριακή πλευρά, και μόλις η γιαγιά αντίκρυσε τον καθρέφτη έβαλε τα
κλάματα. Ο σημερινός ιδιοκτήτης τούς τον πρόσφερε, αλλά εκείνοι δεν ήθελαν να
τον πάρουν, αποφάσισε λοιπόν να τους τον πάει δώρο. Απλές, μικρές ανθρώπινες
κινήσεις, που γι’ αυτό μοιάζουν μεγαλειώδεις. Τις ακούμε, εμείς σε τόπο
μακρινό, και πέρα από τη συγκίνηση για τον αυθορμητισμό τους δύσκολα
αντιλαμβανόμαστε το πάθος αυτών των ανθρώπων να γίνουν και πάλι ένα.

Στην πραγματικότητα αυτό που βλέπουμε, χωρίς να μπορούμε να
αποδεσμευτούμε από την αφηρημάδα του τηλεθεατή, βρίσκεται πέραν των εικόνων.
Γιατί η εικόνα ούτε ψεύδεται ούτε λέει την αλήθεια, τονίζει ο Μπρικνέρ. Απλώς
περνάει μπροστά από τα μάτια μας, δείχνει τη στιγμή, που για εκείνους οι
οποίοι πρωταγωνιστούν είναι ολόκληρη ζωή, πόθοι και όνειρα, ρίζες που τους
δίδαξαν τα παραμύθια, αλλά και μαζί μια ιστορία σκληρή και ματωμένη, που
προφανώς δεν θέλουν να ξεχάσουν, αλλά να την υπερβούν. Αυτά δεν τα δείχνει η
κάμερα.

Πόσα να καταλάβουμε από τον χαμογελαστό κύριο, που λέει με ενθουσιασμό
ότι πάει να επισκεφθεί τα πατρογονικά του. Τριάντα χρόνια έχει να δει το σπίτι
και τις περιουσίες του. Του ανήκουν; Του ανήκει η ιστορία τους, του ανήκει η
μνήμη τους, του ανήκει το συναίσθημα που δένει με τρόπο μοναδικό τον άνθρωπο
με τον τόπο που τον υποδέχεται στη ζωή για πρώτη φορά. Τότε δεν γνωρίζει δικό
μου και δικό σου, μαθαίνει μυρωδιές, ανάσες, το χρώμα που δίνει το φως στα
χώματα και τις πέτρες. Αυτά αναζητά σε όλη του τη ζωή. Όπως και τα σπίτια, οι
περιουσίες, κουβαλούν τις ζωές εκείνων που τα έφτιαξαν και όσοι μένουν τώρα το
αναγνωρίζουν και από τις δύο πλευρές.

Πέραν της ηθικής

Αλίμονο, η πολιτική δεν παίρνει πάντα μάθημα από τα ανθρώπινα, βρίσκεται
πέραν της ηθικής, αυτής που κάνει τους Τουρκοκυπρίους που κατοικούν σε σπίτια
Ελληνοκυπρίων να υποδέχονται τους ιδιοκτήτες και να τους κερνούν καφέ και
τούμπαλιν.

Η προβολή συγκλονιστικών σκηνών, το ξέρουμε δα, από την ιστορία της
συγκλονιστικής τηλεόρασης των πολέμων, της εξαθλίωσης, των παιδικών πονεμένων
κορμιών, δεν καθορίζει ιστορικές αποφάσεις. Οι πολιτικές αποφάσεις είναι που
δίνουν σε ορισμένες τηλεοπτικές εικόνες ιστορικό χαρακτήρα.

Σ’ αυτές τις σκηνές όμως, από τη διαχωριστική γραμμή των κυπριακών παθών,
αυτό που έχει σημασία είναι ακριβώς το ότι καθιστούν ευκολοχώνευτα τα μηνύματά
τους και αυτό που αποτελεί το ελάττωμα της τηλεόρασης γίνεται εδώ προτέρημα.