Δάκρυα αντί για πολιτισμό

Σε κάθε τραγωδία ευχόμαστε να μην υπάρξει άλλη. Κι όμως καταναλώνουμε κάθε φορά και μια χειρότερη που σημαίνει ότι τα συγκινητικά υπερθεάματα κάθε άλλο παρά αποτελέσματα έχουν

Η δική μας Βαγδάτη. Η άσφαλτος. Τα δικά μας παιδιά χωρίς ασφάλεια. Την ίδια
ώρα που κλαίμε τα παιδιά που βομβαρδίζονται από έναν πολιτισμό που δεν τα
υπολογίζει. Είναι ο δικός μας, ο πολιτισμός της ανευθυνότητας. Ο ίδιος που
ξετυλίγεται στα ενημερωτικά υπερθεάματα κάθε φορά που μια τραγωδία δίνει πλάνα
πόνου και θρήνου, κάθε φορά που η ανευθυνότητα προσφέρει θέαμα, κάθε φορά που
αναζητούμε υπεύθυνους να βγουν σε τηλεφωνικές επικοινωνίες συντετριμμένοι, με
ειλικρίνεια, κανείς δεν το αρνείται. Γιατί συγκλονιζόμαστε, αυτή είναι η εποχή
μας. Η εποχή των αλλεπάλληλων συγκλονισμών. Η εποχή των συγκινήσεων.
Καταναλώνονται οι συγκινήσεις, εκτονώνονται. Μόνο ο πόνος απομένει αθέατος,
όταν οι κάμερες στραφούν στη νέα τραγωδία.

Είκοσι ένα παιδιά έφυγαν μεμιάς. Μας πάγωσε η φρίκη. Τα πλάνα έφτασαν
γρήγορα γρήγορα στις τηλεοπτικές οθόνες και εκτόπισαν εκείνα του πολέμου. Στο
Star είδαμε τα πρώτα ματωμένα ξανά και ξανά, γυαλιά, σίδερα και αίμα, μια
μάζα, «προειδοποιούμε ότι είναι σκληρές οι εικόνες, να μην τις δουν τα
παιδιά», έλεγε ο Λιάγκας και ήδη τις έβλεπαν, τις βλέπαμε όλοι. Πού να
προλάβεις να πάρεις το παιδί μπροστά από την τηλεόραση, που βιάζεται να δείξει
τη φρίκη, πρώτο το ένα κανάλι, μην το προλάβουν τα άλλα. Γιατί, πια, στην
τηλεόραση η μάχη γίνεται για το ποιος θα δώσει τα «συχαρίκια» για τον θάνατο,
όπως κάποτε δινόταν η μάχη για το ποιος πρώτος θα αναγγείλει τη γέννηση. Άλλος
πολιτισμός ο δικός μας, εμπορεύεται ακόμη και τον θάνατο, κυρίως αυτόν. Μόνο
που τα δάκρυα δεν είναι πολιτισμός, δεν είναι πολιτική στάση, δηλαδή αίσθηση
ευθύνης. Αργότερα, όλοι διέκοψαν το πρόγραμμά τους και φρόντισαν να βλέπουμε
τα πλάνα σε αρνητικό για να μη διακρίνεται το αίμα. Αγωνιζόταν να βρει την
ψυχραιμία του και τα κατάλληλα λόγια ο Παύλος Τσίμας που παρουσίαζε το δελτίο
της ΝΕΤ, φροντίζοντας να αποφύγει τη λαγνεία της συγκίνησης.

Τις καταγγελίες, τις ακούμε κάθε φορά. Δεν πέρασε καιρός που
καταγγέλλαμε για το άλλο τραγικό δυστύχημα του λεωφορείου στον Αλιάκμονα και
καταναλώναμε την τραγωδία της μάνας που αναζητούσε τα παιδιά της μέσα στη
νύχτα, ενώ γνωρίζαμε ότι αυτά δεν υπάρχουν. Και πάλι το ίδιο, κάποιες μανάδες
αναζητούσαν τα παιδιά τους, τις βλέπαμε πάλι. Εθνική η συγκίνηση, βούρκωσαν
και οι παρουσιαστές, ο Γιάννης Λοβέρδος (ΝΕΤ) δεν άντεξε το πρωί, δάκρυσε. Και
η Μαρία Μπακοδήμου (Mega) λίγο αργότερα, αφού είχε προγραμματίσει εκπομπή
συγκίνησης, ήταν το πρώτο θύμα των δακρύων.

Μάθαμε να εκτονωνόμαστε με τις θεαματικές συγκινήσεις, γλυκά
νανουρισμένοι από τηλεθεάματα που αναζητούν τους υπεύθυνους, κάπου αλλού, όχι
εκεί που είμαστε εμείς, οι ευσυγκίνητοι. Έγινε κουλτούρα η συγκίνηση,
προτιμότερη φυσικά από την κουλτούρα της ευθύνης, που κανείς δεν την θέλει.
Γιατί η συγκίνηση, ο οίκτος αφορούν την ηθική και αυτή είναι εύκολο να την
επιδείξουμε, ακόμη κι αν δεν την έχουμε, συμπληρώνει θαυμάσια το θέαμα της
ανευθυνότητας, καθώς δίνει τηλεοπτικά επιχειρήματα για επιθέσεις του
καταγγελτικού θεάματος σε επί μέρους υπεύθυνους. Οι μισοί βουρκωμένοι, οι
άλλοι μισοί ανεύθυνοι, όλοι ανεύθυνοι εκτός από έναν δυο «κακούς», που πόσο να
πληρώσουν πια, μόνοι αυτοί, τη διάχυτη ανευθυνότητα.

«Σάμινα», Ρικομέξ, λεωφορείο στη γέφυρα του Αλιάκμονα και τώρα το
πούλμαν με τα παιδιά στα Τέμπη, σε όλα άριστο το ενημερωτικό υπερθέαμα,
διάχυτη η συγκίνηση, πιεστική η αναζήτηση ευθυνών μέσα από καταγγελίες και
μετά σιωπή, η «κακιά στιγμή» και η ευθύνη που διαχέεται και κανείς δεν την
αναλαμβάνει, εντέλει όλοι βαθύτατα συγκινημένοι και ικανοποιημένοι, που ακόμη
διατηρούμε την «ανθρωπιά», την βλέπουμε κορδωμένοι στην τηλεόραση την
«ανθρωπιά» μας. Πού είναι αυτή, αλήθεια, όταν παιδιά βρίσκονται στο έλεος της τύχης;