Συζητώντας με τον Καρούζο

Πλουσιότατο το νέο (διπλό) τεύχος του περιοδικού που επιμελήθηκε ο Γ. Χ.
Θεοχάρης. Ξεχωρίζει η απομαγνητοφωνημένη συνομιλία που είχε ο μουσικός και
πολύ ευαίσθητος άνθρωπος Γιάννης Ζουγανέλης με τον ποιητή Νίκο Καρούζο. Η
συζήτηση έγινε στις 13 Ιουνίου 1986 στο υπόγειο διαμέρισμα της οδού Δ. Σούτσου
36 όπου κατοικούσε ο ποιητής και ηχογραφήθηκε σε τρεις κασέτες των 90′. Το
περιεχόμενο της πρώτης κασέτας δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Πλανόδιο»
(Δεκέμβριος 1993). Το περιεχόμενο της δεύτερης δημοσιεύθηκε στο περιοδικό
«Δέντρο» (Νοέμβριος του 1996 και Νοέμβριος του 1997).

Τώρα το «Εμβόλιμον» δημοσιεύει το περιεχόμενο της τρίτης κασέτας,
αναδημοσιεύοντας ταυτόχρονα και το περιεχόμενο των προηγουμένων! Στην τρίτη
κασέτα, οι δύο φίλοι συνεχίζουν «ισότιμα» τη συζήτησή τους για θέματα της
τέχνης και της ζωής. Γιατί πρέπει να τονίσω ότι ο Ζουγανέλης δεν παίρνει
συνέντευξη από τον Καρούζο. Ανταλλάσσουν απόψεις, συχνά φιλοσοφούν, συμφωνούν
και διαφωνούν, παραδίδοντας έναν διάλογο χυμώδη και ουσιαστικό. Να αποσπάσω
ένα μικρό μέρος από τον ανέκδοτο ώς τώρα διάλογο του Γιάννη (Ζουγανέλη) και
του Νίκου (Καρούζου), όπως ακριβώς τον δημοσιεύει το περιοδικό:

Γιάννης: Νίκο, τι πιστεύεις ότι σου οφείλει η ζωή;

Νίκος: Ε-μέ-να; Τίποτα! Εμένα κανένας δεν μου οφείλει τίποτα…

Γιάννης: Για τη ζωή μιλώ, όχι για τους ανθρώπους…

Νίκος: Τίποτα…

Γιάννης: Εσύ της οφείλεις;

Νίκος: Τίποτα, ούτε εγώ οφείλω τίποτα… είμαι Έτσι, πάω προς το τέλος. Όχι,
δεν απαιτώ τίποτα και συγχωρώ τους πάντες, κι από τους πάντες ζητώ
συγχώρεση…

Όχι Γιάννη, τίποτα… τι να μου οφείλουν εμένα; Έπειτα, για να σου οφείλουν,
πρέπει να υπάρχει η συνείδηση της οφειλής… αλλά, στη διαμάχη των πλασμάτων,
δεν υπάρχει η συνείδηση της οφειλής, υπάρχει το αντίθετον της οφειλής, ο
ανταγωνισμός… επομένως, τι να μου οφείλουν;

Στη ζωή, τους ανταγωνισμούς αντίκρυσα, δεν είδα τίποτ’ άλλο… Βεβαίως οι
ανταγωνισμοί υπάρχουν κι είναι προέκταση της ύλης, η φυσική το λέει
ξεκάθαρα…

Γιάννης: Η διαρκής μάχη για την επικράτηση των στοιχείων…

Νίκος: Αντιθετικότητες, αντιθετισμός… μ’ αυτή λοιπόν την έννοια, γιατί να
μου κάνει εντύπωση; Όχι, κανένας δεν οφείλει τίποτα σε μένα, ούτε εγώ οφείλω
σε κανέναν!

Αυτό που οφείλω, είναι να πεθάνω! Το οφείλω βιολογικά.

Γιάννης: Αυτό το οφείλουμε όλοι…

Νίκος: Ε, αυτό, αυτό – πώς να στο πω – μ’ ενοχλεί… με ενοχλεί ο θάνατος…
Μ’ ενοχλεί, αν και τον έχω αναλύσει, θα κάνω έναν αυτοέπαινο, αν και δεν είναι
κομψό να αυτοεπαινείται κανείς, εν πάση περιπτώσει στο έργο μου είμαι
σχολαστικός αναλυτής του θανάτου… όμως, παρά το γεγονός ότι έχω αναλύσει τον
θάνατο, δεν είναι τίποτα τελικώς, δεν υπάρχει θάνατος, εντούτοις έχω τον φόβο
του θανάτου…».

«ΟΔΥΣΣΕΙΑ»

«Απέδρασαν και εξακολουθούν απέδρα…»

Τη φράση του τίτλου την έχουμε ακούσει συχνά από παλαιότερους συναδέλφους, σε
στιγμές ιλαρότητας, αλλά εγώ τουλάχιστον αγνοούσα την προέλευσή της. Τη
συνάντησα στις σελίδες αυτής της πολύ φροντισμένης επετηρίδας για την
Κεφαλονιά και την Ιθάκη, η οποία περιέχει ιστορικά, λαογραφικά και πολιτιστικά
θέματα, πολλά από τα οποία επικεντρώνονται σε πρόσωπα των δύο νησιών,
αποκτώντας έτσι πρόσθετο ενδιαφέρον. Η φράση του τίτλου, λοιπόν, προέρχεται
από αναφορά «ενωμοτάρχου β’ τάξεως» που υπηρετούσε στο Αργοστόλι, προς «το
αξιότιμον Αρχηγείον Χωροφυλακής Αθηνών» στις 17 Νοεμβρίου 1894. Την
αναδημοσιεύω ολόκληρη – να σκάσει λίγο το χείλι μας σ’ αυτούς τους σπασμένους
καιρούς. Και πρώτα ο τίτλος της αναφοράς: «Περί βιαίας αποδράσεως εγχωρίου
αρβύλας εκ ποδός γυναικείου και πίλου εκ κεφαλής αλλοφύλου άρρενος
διατελούντος επί συστάσει (σημ.: στύση δηλαδή…) ενταύθα προσωρινώς»! Και η
ανεπανάληπτη αναφορά:

«Έχω την τιμήν να φέρω εις γνώσιν υμών ότι χθες περί λύχνων ανφάς
καιροφυλακτήσας λάθρα και υπούλως, συνέλαβον ζεύγος ερωτομανές αποτελούμενον
εκ μιας εγχωρίου νεάνιδος και ενός αλλοφύλου άρρενος διατελούντος επί συστάσει
ενταύθα προσωρινώς, αλλά λόγω του Δημοτικού σκότους και ελλείψει ιδιωτικού
φαναρίου εις χείρας μου, απέδρασαν και εξακολουθούν απέδρα, αφήσαντες ακουσίως
εις τον τόπον του εγκλήματος τα τεκμήρια της ανόμου πράξεώς των – την τε
εγχώριον αρβύλαν και τον πίλον του αλλοφύλου άρρενος, άτινα συνέλαβον άνευ
αντιστάσεως τινός.

Αύριον θα επωφεληθώ της ενταύθα παγκοσμίου ζωοπανηγύρεως και θέλω προβάλλη την
εγχώριον αρβύλαν εις τους πόδας των γυναικών προς αναγνώρισιν της ενόχου
οικοδεσποτίσσης ταύτης, κηρυχθείσης εις άγνοιαν».

«ΟΜΠΡΕΛΑ»

Μνήμη Τάσου Λιγνάδη

Το περιοδικό του Μάκη Αποστολάτου συνεχίζει σ’ αυτό το τεύχος το αφιέρωμα στην
παγκοσμιοποίηση, δημοσιεύοντας «15+2 κείμενα», ορισμένα από τα οποία έχουν
εξαιρετικό ενδιαφέρον, ακόμα κι αν διαφωνεί κάποιος με τις απόψεις των
συγγραφέων.

Το τεύχος, ωστόσο, περιέχει και αφιέρωμα στην πολυσύνθετη προσωπικότητα και το
έργο του Τάσου Λιγνάδη (1926-1989). Το αφιέρωμα ξεκινάει με ένα συγκινητικό
κείμενο του γιου τού Τάσου και συνεχίζεται με κείμενα φίλων και ομοτέχνων του.
Δείγματα: Κώστας Γεωργουσόπουλος: «Ο Δάσκαλος Λιγνάδης, μείγμα αναγεννησιακού
ορθολογισμού και λαϊκής αυθορμησίας και συναισθηματικής περιουσίας αδαπάνητης,
έφτιαξε γενιές αφοσιωμένων μαθητών που πίνουν νερό στ’ όνομά του».

Τάσος Ρούσσος: «Με την κριτική του παρήγε παιδευτικό έργο, όχι μόνο για τους
θεατές μιας παράστασης και τους αναγνώστες του, αλλά και για τους ανθρώπους
γενικά του θεάτρου».

Γιάγκος Ανδρεάδης: «Ο προφορικός λόγος και το γραπτό του, το μυαλό και το
σώμα, η ματιά, η γκριμάτσα, η χειρονομία του, ήταν σε έναν πραγματικά σπάνιο
βαθμό ένα αδιάσπαστο σύνολο που δύσκολα συναντάμε σήμερα στην εποχή μας, όπου
θριαμβεύει ως άποψη ο κατακερματισμός».

Στο αφιέρωμα περιλαμβάνεται και σύντομη εργο-βιογραφία που επιμελήθηκε η
Κατερίνα Δήμου.

«ΦΗΓΟΣ»

Ελεγείο

Με ποίηση, πεζά, δοκίμια, αφηγήματα, βιβλιοκρισίες και μελετήματα, κυκλοφόρησε
το 15ο τεύχος του περιοδικού που εκδίδει η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων.

Να επισημάνω δύο θέματα: 1) Το μελέτημα του Γιάννη Κ. Παπαϊωάννου για την
ιστορία της εβραϊκής κοινότητας των Ιωαννίνων «για την οποία λέγεται ότι είναι
μία από τις αρχαιότερες κοινότητες της εβραϊκής διασποράς». 2) Τη μονογραφία
του Θανάση Παπαθανασόπουλου για τον «λεπταίσθητο ποιητή» Επαμεινώνδα Λ.
Δεληγιώργη (από την ίδια οικογένεια με τον συνονόματό του πρωθυπουργό). Ο Ε.Λ.
Δεληγιώργης (1883-1908) θαύμαζε τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη με τον οποίο
συναντήθηκε στην Αθήνα. Μετά τον θάνατο του Δεληγιώργη ο Σκιαθίτης του
αφιέρωσε ένα ολιγόστιχο ποίημα, για το οποίο ο Βαλέτας θα γράψει στη Νέα Εστία
το 1941: «Καλλίτερο ελεγείο δεν έχει γραφή στα Ελληνικά».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «ΕΜΒΟΛΙΜΟΝ»: Άσπρα Σπίτια Βοιωτίας. Τ.Κ. 320 03, τηλ.: 22670-42555.

* «ΟΔΥΣΣΕΙΑ»: Δεβοσέτου 37, Αργοστόλι – 281 00, Κεφαλονιά, τηλ.:
26710-24363.

* «ΟΜΠΡΕΛΑ»: Φωκυλίδου 21, Αθήνα, τηλ.: 210-3800.913.

* «ΦΗΓΟΣ»: Νομαρχία Ιωαννίνων, τηλ.: 26510-37683.