ΦΙΝΤΕΛ ΚΑΣΤΡΟ «Ο Μάρκες με μύησε στα μπεστ σέλερ»

Βαθιά φιλία συνδέει τον Φιντέλ Κάστρο με τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκες. Εδώ, συζητούν λίγο πριν από τους πρώτους εθνικούς ολυμπιακούς αγώνες της Κούβας στην Πλατεία της Επανάστασης, στην Αβάνα. Καθώς ο Κολομβιανός συγγραφέας αιφνιδίασε, ευχάριστα (όπως ο ίδιος έγραψε), τον Κουβανό ηγέτη με την αυτοβιογραφία του «Ζώ για να τη διηγούμαι»

Ο Κουβανός ηγέτης Φιντέλ Κάστρο, στο κείμενό του που δημοσιεύθηκε στο
εβδομαδιαίο περιοδικό της Κολομβίας «Cambio» (και αναδημοσιεύτηκε στο «Foreign
Policy», υπό τον τίτλο «Το χρονικό μιας προαναγγελθείσας φιλίας») παίρνει φόρα
και αρχίζει να διηγείται πώς τα έφεραν έτσι οι συγκυρίες και βρέθηκαν και οι
δυο στην ίδια πόλη, την ίδια στιγμή, κάτω από τις ίδιες συνθήκες. «Ήμασταν και
οι δυο στην Μπογκοτά, στις 9 Απριλίου 1948, την αποφράδα εκείνη ημέρα που
σημαδεύτηκε από τη δολοφονία του Κολομβιανού ηγέτη Χόρχε Χαϊτάν. Έχουμε την
ίδια ηλικία με τον Γκάμπο, γίναμε μάρτυρες στα ίδια γεγονότα, σπουδάσαμε και
οι δύο νομικά. Ούτε εγώ, ούτε εκείνος γνωρίζαμε ο ένας για τον άλλον. Κανείς
δεν μας ήξερε. Ούτε εμείς οι ίδιοι.

Σχεδόν 50 χρόνια αργότερα κουβεντιάζαμε πριν από ένα ταξίδι μου στο Μπιράν, το
μέρος όπου γεννήθηκα, το πρωί της 13ης Αυγούστου του 1926, στα ανατολικά της
Κούβας. Ύστερα από πολλά που είπαμε θα έλεγε κανείς πως συζητούσαμε σαν μέλη
οικογενείας, καθώς είχαμε παρέα μας φίλους του Γκάμπο και συντρόφους της
Επανάστασης».

Εκείνο το βράδυ (σαν χτες πριν από 55 ακριβώς χρόνια), θυμάται ο Φιντέλ
Κάστρο, ήρθαν στην επιφάνεια αναμνήσεις που είχαν χαραχτεί βαθιά στη μνήμη
του. «Είχαν σκοτώσει τον Χαϊτάν. Κι ενώ στεκόμουν σαστισμένος, το πλήθος
έσερνε τον δολοφόνο του στους δρόμους, έβαζε φωτιές σε καταστήματα, γραφεία,
και κτίρια. Κάποιοι, ελάχιστοι, μετέφεραν στα χέρια πιάνα και ντουλάπες, σαν
σε πομπή παρέλασης. Άλλοι έσπαγαν καθρέφτες. Κάποιοι άλλοι είχαν “βάλει στο
μάτι” υπαίθριες διαφημίσεις και στέγαστρα. Πρόσεξα έναν άνδρα που έβγαζε τη
μανία του πάνω σε μια γραφομηχανή. Έτρεξα, την άρπαξα και την πέταξα με δύναμη
μακριά, για να τον προστατεύσω. Έσκασε στο πεζοδρόμιο κι έγινε κομμάτια. Όσο
διαρκούσε η διήγησή μου, ο Γκάμπο άκουγε σα να επιβεβαίωνε το γεγονός ότι, στη
Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, οι συγγραφείς μόλις που καταφέρνουν να
δημιουργήσουν κάτι, διότι απλώς η πραγματικότητα, με τις εξελίξεις της, τους
ξεπερνάει. Ίσως τελικά η πρόκληση για εκείνους είναι να κάνουν την
πραγματικότητα πιστευτή.

Όταν τελείωσα την εξιστόρησή μου, έκπληκτος διαπίστωσα πως τότε,
ακριβώς την ίδια ημέρα και ώρα, ήταν και ο Γκάμπο εκεί. Μπορεί να είχαμε
περπατήσει στους ίδιους δρόμους, να είχαμε υποστεί το ίδιο σοκ με όσα
εκτυλίσσονταν μπροστά στα μάτια μας. “Και πού ήσουν, τι έκανες στην Μπογκοτά”
τον ρώτησα. Με μια ηρεμία αλλά και ζωντάνια μαζί, με πονηριά και ανάλογο
χαμόγελο, μου είπε επί λέξει… “Φιντέλ, ήμουν ο άνθρωπος με τη γραφομηχανή”»!

«Εξαγνισμός από τα κρατικά έγγραφα»

Με εξομολογητικό ύφος ο Φιντέλ Κάστρο γράφει στο άρθρο του πως «ο Γκάμπο με
μύησε στην εξάρτηση από τα μπεστ σέλερ εύκολης ανάγνωσης, σαν είδος εξαγνισμού
από τα κρατικά έγγραφα» και ανατρέχοντας στην πρώτη γραφή του μυθιστορήματος
«Έρωτας στα χρόνια της χολέρας» – μαζί με το «Εκατό χρόνια μοναξιάς» χάρισαν
στον 75χρονο Κολομβιανό συγγραφέα το Νόμπελ – σημειώνει πως «με έκανε να νιώσω
ότι θα μπορούσα να γίνω συγγραφέας αν ξαναγεννιόμουν, και μάλιστα σαν
εκείνον».

«Τώρα», λέει ο Κάστρο, «εμφανίζεται ο Γκάμπο διά χειρός Γκάμπο, με ένα έργο
που πηγάζει – υποθέτω – από τη νοσταλγία του κεραυνού στις τέσσερις το
απόγευμα στην Αρακατάκα. Μας παραδίδει τον ίδιο του τον εαυτό με μια
ειλικρίνεια, αθωότητα και παραφορά, που αποκαλύπτουν ποιος πραγματικά είναι.
Ένας άνθρωπος με ψυχή παιδιού και ικανότητες σοφού, ένας άνθρωπος που έρχεται
από το αύριο και τον οποίο ευγνωμονούμε που έζησε αυτή τη ζωή για να την διηγηθεί».

INFO

European Newspaper Το βιβλίο του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες «Ζω για να τη
διηγούμαι» κυκλοφόρησε τώρα και στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Λιβάνη, σε μτφ
Κλαίτης Σωτηριάδου, επιμ. Νίκου Μπακουνάκη. Σελ. 568, Τιμή: 20 ευρώ.