«Πριν από 40 χρόνια είχαμε δίκιο»

Η Τζόαν Μπαέζ στους δρόμους, στην πρώτη γραμμή διαμαρτυρίας, ενώνει τη φωνή της με τους Αμερικανούς που διαδηλώνουν κατά του πολέμου, εδώ μαζί με τον εκπρόσωπο των Ινδιάνων Φλόιντ Ρεντ Κρόου Γουέστερμαν και τον ηθοποιό Μάρτιν Σιν που υποδύεται τον Αμερικανό πρόεδρο στη σειρά «Δυτική Πτέρυγα»

Οι ηρωικές φωνές και οι φιλειρηνικές δηλώσεις, όσο κρατάει ο πόλεμος, όλο και
πιο πολύ σπανίζουν στην Αμερική. Οι περισσότεροι καλλιτέχνες προτιμούν να
κρατούν τα στόματά τους κλειστά ή να ακολουθούν τους συμβούλους δημοσίων
σχέσεων που τους δίνουν οδηγίες να κρατούν τις απόψεις τους για τον εαυτό
τους.

Να, όμως, που η εποχή είναι πάλι «ιδανική» για τους βετεράνους του
φιλειρηνικού κινήματος. Εκείνους που δεν σταμάτησαν να βροντοφωνάζουν μηνύματα
κατά του πολέμου και κάτω από αυτές τις συνθήκες βρίσκονται ξανά στο κέντρο
της σκηνής. Η Τζόαν Μπαέζ και ο Πιτ Σίγκερ που τόσα χρόνια ακολουθούσαν τους
δικούς τους, εκτός μόδας, μοναχικούς δρόμους έρχονται στο κέντρο της
δημοσιότητας. Σαν να αμείβονται για την επιμονή τους, τις τελευταίες εβδομάδες
γεμίζουν μεγάλες αίθουσες και κερδίζουν νέους θαυμαστές.

Ο Σίγκερ και η Μπαέζ ήταν πρωτοπόροι της αμερικάνικης φολκ της δεκαετίας του
’60, ένα μαχητικό μουσικό κίνημα κατά των φυλετικών διαχωρισμών, κατά της βίας
και του πολέμου του Βιετνάμ. Ήταν οι βασικοί καλλιτέχνες που εκμοντέρνισαν το
τραγούδι διαμαρτυρίας του Γούντι Γκάθρι, από τον οποίο άλλωστε είχε εμπνευστεί
και ο Μπομπ Ντίλαν. Οι τραγουδιστές διαμαρτυρίας, λοιπόν, έγιναν ξανά της
μόδας και το μήνυμά τους βρήκε και πάλι παραλήπτες. Για σαράντα χρόνια ωστόσο,
τόσο η Μπαέζ όσο και ο Σίγκερ περιφρονούσαν τη μόδα και τις επιταγές της
μουσικής σκηνής. Σήμερα, η Μπαέζ, στα 62 της, λίγο έχει αλλάξει από εκείνη την
Μπαέζ που διακήρυσσε τα φιλειρηνικά της πιστεύω στα βιβλιοπωλεία του Μένλο
Παρκ. Η καθαρότητα με την οποία εξακολουθεί να ερμηνεύει τα τραγούδια της
παραπέμπει σε εποχές που η αλήθεια ήταν ξεκάθαρη και οι ηθικές επιλογές απλές.
Δίνει περίπου 70 συναυλίες τον χρόνο σε όλη την Αμερική, αλλά για πολλά χρόνια
λίγος κόσμος πρόσεχε τι είχε να πει – μέχρι που άρχισε ο πόλεμος του Ιράκ.

Η Μπαέζ είναι και πάλι σε πρώτη ζήτηση και η ίδια το απολαμβάνει. «Απλώς
θυμηθείτε – λέει στο κοινό της – ότι 40 χρόνια πριν είχα δίκιο». Αυτό το
καλοκαίρι η Τζόαν Μπαέζ κυκλοφορεί καινούργιο άλμπουμ, το Dark Chords on a Big
Guitar, το οποίο φαίνεται να βρίσκει και κοινό στους νέους φιλειρηνιστές.

Ο Πιτ Σίγκερ ήταν άλλος ένας μεγάλος ξεχασμένος για τρεις δεκαετίες. Το δικό
του τραγούδι Where Have All the Flowers Gone υπήρξε ύμνος κατά του πολέμου. Το
We Shall Overcome ήταν το τραγούδι που οδηγούσε τα βήματα των αγωνιστών για τα
πολιτικά δικαιώματα. «Είμαι γέρος, αλλά είμαι ακόμη εδώ», είπε ο Σίγκερ
ανεβαίνοντας στην κεντρική σκηνή στη συναυλία διαμαρτυρίας για τον πόλεμο που
έγινε πριν από λίγες ημέρες στη Νέα Υόρκη. Ο Σίγκερ παρατηρεί πως οι
διαδηλωτές της δεκαετίας του ’60 συνέδεαν τις διαμαρτυρίες τους με τον
γενικότερο τρόπο ζωής των χίπις και την αποδοχή μιας αντι-κουλτούρας, ενώ οι
σημερινοί είναι προσανατολισμένοι κατά του πολέμου. Μια άλλη διαφορά είναι πως
τώρα διαδηλώνουν άνθρωποι απ’ όλες τις ηλικίες, τότε ήταν κυρίως νέοι. «Δεν
συμφωνούμε όλοι σε όλα, αλλά σε ένα σίγουρα συμφωνούμε, πως είναι προτιμότερο
να μιλάμε παρά να πυροβολούμε».

Οι σημερινοί διαδηλωτές κατά του πολέμου δεν αντιπροσωπεύουν την αναγέννηση
των αξιών της δεκαετίας του ’60. Είναι λιγότερο ιδεαλιστές. Οι πορείες
γίνονται από οργισμένους διαδηλωτές που οι απόψεις τους απέχουν πολύ από τα
μηνύματα του Σίγκερ και της Μπαέζ. Στις πρόσφατες τουλάχιστον διαδηλώσεις στην
Union Square της Νέας Υόρκης ξεχώριζε κανείς τρεις διαφορετικές πολιτικές
ομάδες: εκείνους που υποστήριζαν τους Παλαιστινίους και κατηγορούσαν την
Αμερική για το Ισραήλ, τους ισλαμιστές που κατηγορούσαν την Αμερική για τα
πάντα και τους φιλειρηνιστές που κατηγορούσαν την Αμερική για τον πόλεμο.

© The Times, 2003

Επιμέλεια: Μαρία Μαρκουλή