Με τη σμίλη της αφαίρεσης

Λιτή και επιβλητική η χάλκινη «Πιετά» του Χρήστου Καπράλου, δεσπόζει ανάμεσα στα 14 γλυπτά του σπουδαίου Έλληνα γλύπτη, που ανήκουν στην συλλογή Ζ. Πορταλάκη και παρουσιάζονται στο φιλότεχνο κοινό μέχρι τον Ιούλιο

Λιτά, αυστηρά και χάλκινα στέκουν στην κατάλευκη αίθουσα, που τα φιλοξενεί. Ο
«Αγαμέμνων και η Κλυταιμνήστρα», «Φιγούρες», ένα «Άρμα», ένα «Πληγωμένο
άλογο»… Ούτε ένα, ούτε δύο, αλλά 14 γλυπτά, κοιτάζουν κατάματα τον
επισκέπτη. Τον προκαλούν σε έναν διάλογο και του υπόσχονται πως με μια δεύτερη
ματιά έχουν να πουν περισσότερα από όσα υποδηλώνει ο τίτλος τους. Είναι οι
δημιουργίες ενός από τους κορυφαίους Έλληνες γλύπτες, του Χρήστου Καπράλου,
που ανήκουν στη συλλογή Ζαχαρία Πορταλάκη. Δημιουργήθηκαν από τα μέσα της
δεκαετίας του ’50 έως και το 1992 και παρουσιάζονται για πρώτη φορά, στην
Αθήνα.

Ξαφνιάζει η πρώτη εντύπωση, διότι και μόνον στο άκουσμα μιας έκθεσης
γλυπτών του Χρήστου Καπράλου – του δημιουργού του «Μνημείου της Μάχης της
Πίνδου», που κοσμεί το Περιστύλιο της Βουλής – οι περισσότεροι περιμένουν ίσως
να αντικρύσουν έργα ρεαλιστικά. Τους αποκαλύπτεται όμως το άλλο πρόσωπο του
δημιουργού, που ασχολήθηκε με τη μοντέρνα τέχνη και αναδείχθηκε σε πρωτοπόρο
της αφαίρεσης, χρησιμοποιώντας μια αγαπημένη τεχνική των αρχαίων Ελλήνων,
εκείνης του «χαμένου κεριού».

Αξίζει να σταθείτε μπροστά στον «Αγαμέμνονα και την Κλυταιμνήστρα»
(1989). Διότι το βασιλικό ζεύγος των Μυκηνών κάθεται πλάι-πλάι, όπως θα
ταίριαζε σε κάθε αντρόγυνο. Μόνον που αν κοιτάξουμε με περισσότερη προσοχή, η
μορφή του εραστή της Κλυταιμνήστρας, Αιγίσθου, προβάλλει διακριτικά, σε χαμηλό
ανάγλυφο, στο πλάι της αγαπημένης του, για να υπενθυμίσει τις σκέψεις στο
μυαλό της άπιστης συζύγου και τη δολοφονία του Αγαμέμνονα που θα ακολουθήσει.

Μια γυμνή γυναίκα κάθεται μπροστά σ’ ένα παράθυρο με σχηματισμένα στήθη
και κοιλιά. Στην κορυφή του είναι χαραγμένη η λέξη «θέατρο» και στις δυο
αιχμές του δεξιά και αριστερά, αντιστοίχως, «νότιο» και «βόρειο Βιετνάμ». Κι
αν ο τίτλος «Σύνθεση» (1968) μοιάζει ουδέτερος, ο καλλιτέχνης θέλησε να
εκφράσει την πεποίθησή του πως το Βιετνάμ μοιάζει με μια πόρνη, που εκδίδεται
μπροστά σε ένα παράθυρο.

Ο Χριστός γονατιστός παρακαλεί τη μητέρα του να τον γλιτώσει από το
μαρτύριο που τον περιμένει σε μια διαφορετική «Πιετά» (1978). Η Παναγία, όμως,
άπραγη τον κοιτάζει έχοντας ήδη φορέσει το βέλο του πένθους…

Προσέξτε ακόμη τη γυναικεία «Φιγούρα» (1963), που μοιρολογεί, αν και ο
τίτλος της δεν το αποκαλύπτει, τη «Σύνθεση» (1961), όπου η στενή σύνδεση του
ζευγαριού δεν γίνεται μόνον μέσω των κεφαλιών που ενώνονται αλλά και του
υλικού που «δένεται» στο ενδιάμεσο κενό, αλλά και την «Κατσίκα» (1959), που
έκανε τον Χένρι Μουρ να πει στον Χρήστο Καπράλο: «Νομίζω πως είσαι καλύτερος
από τον Πικάσο» και τον σεμνό Έλληνα καλλιτέχνη να απαντήσει «Σου απαγορεύω να
το ξαναπείς». Και βέβαια το γοητευτικό «Πληγωμένο άλογο» (1959), αλλά και τα
πέντε μικρογλυπτά.

Πότε: Μόνον κάθε Τετάρτη (6-8 μ.μ.) και Σάββατο (11π.μ.-3 μ.μ.) έως τον
Ιούλιο. Είσοδος δωρεάν.

Κατάλογος: Στις 96 σελίδες του έγχρωμου καταλόγου τα κείμενα των Χάρη
Σαββόπουλου και Αλεξάνδρας Κοροξενίδη οδηγούν στη μύηση του αναγνώστη στον
ιδιαίτερο καλλιτεχνικό κόσμο του Χρήστου Καπράλου. Διανέμεται δωρεάν.

INFO

Η έκθεση γλυπτών του Χρήστου Καπράλου εγκαινιάζεται αύριο, στις 8 μ.μ., στον
χώρο της «Συλλογής Ζαχαρία Πορταλάκη» (Πεσμαζόγλου 8, 8ος όροφος, τηλ. 210-3318.934)