Το θέαμα κόκαλα δεν έχει…

Ένα αυθεντικό δημιούργημα του αμερικανικού μοντέλου εντυπωσιακής ενημέρωσης Όλιβερ Νορθ, πρώην πεζοναύτης, κατηγορούμενος για το Ιρανγκέιτ, διεκδικητής του τίτλου του Προέδρου των ΗΠΑ, επανεμφανίζεται ως εκπαιδευτής πολεμικών ανταποκριτών

Θυμάται κανείς τον Όλιβερ Νορθ; Τον βλέπουμε σε φωτογραφία του FOX TV, να
εκπαιδεύει πριν από τον πόλεμο τους Αμερικανούς δημοσιογράφους, που θα
ενσωματώνονταν στις αμερικανικές δυνάμεις στη χρήση μάσκας αερίων. Ένα
αυθεντικό δημιούργημα της αμερικανικής εντυπωσιακής ενημέρωσης κρίθηκε ιδανικό
να εκπαιδεύσει τους επαγγελματίες που την υπηρετούν. Γιατί όχι; Σε μια χώρα
που έχει μετατρέψει σε θέαμα τη δημόσια ζωή, οι πρωταγωνιστές παραμένουν
«πρώτα ονόματα». Αξιωματικός των πεζοναυτών ο κ. Νορθ ήταν αυτός που
εξετέλεσε, επί Ρήγκαν, το ριψοκίνδυνο εγχείρημα της πώλησης όπλων στο Ιράν με
αντάλλαγμα Αμερικανούς ομήρους που κρατούσαν υποτιθέμενες τρομοκρατικές ομάδες
στη Μέση Ανατολή. Τα χρήματα από τα όπλα ξεπλένονταν μέσω ελβετικών τραπεζών
και μετά διοχετεύονταν στους Κόντρας, που είχαν αναλάβει για λογαριασμό των
Αμερικανών τον πόλεμο κατά της κυβέρνησης της Νικαράγουας.

Εποχές που μοιάζουν μακρινές; Τίποτε δεν πάει χαμένο στη σκηνή του
σούπερ-σόου της ζωής. Αίφνης ο περίφημος Νορθ, που βρέθηκε κατηγορούμενος
τότε, ενώ ο Ρήγκαν διεσώθη καθώς ο Τύπος επικεντρώθηκε στο αν θα ζητήσει
συγγνώμη από τον αμερικανικό λαό – όπως ζητήθηκε από τον Κλίντον αργότερα,
όπως έκανε ο Αρνέτ προχθές – και απέφυγε να τον στριμώξει όπως τον Νίξον επί
Γουότεργκέιτ, κατάφερε να παίξει ένα ωραίο παιχνίδι με τα Μέσα. Εμφανίστηκε
μπροστά στις κάμερες ως ο ένθερμος πατριώτης και κατόρθωσε να παρουσιάσει
εαυτόν ως πρόσωπο που εκινείτο εκτός των ορίων του νόμου για να υπερασπιστεί
την ελευθερία. Αθωώθηκε με ένα νομικίστικο τερτίπι. Έγινε κινηματογραφικός
ήρωας με τον Σιλβέστερ Σταλόνε στο Ράμπο Νο 4, όπου ο έμπιστος βοηθός του
Αμερικανού προέδρου οδηγεί μια μυστική αποστολή στο έδαφος των τρομοκρατών και
απελευθερώνει τους ομήρους, παίρνοντας τον νόμο στα χέρια του.

Κατόπιν απενοχοποιημένος και δοξασμένος ο Νορθ ιδρύει πολιτική οργάνωση και
κατεβαίνει για πρόεδρος των ΗΠΑ. Οι σφυγμομετρήσεις της εποχής έδειξαν ότι ο
Νορθ «έχει απήχηση σε ένα “κεφάτο κοινό”, που πληρώνει υπερβολικούς φόρους,
που κουνάει σημαίες σε μια πατριδολαγνική έξαρση, είναι ταλαιπωρημένο,
οπλοφορεί, χαμηλής οικονομικής δυνατότητας» (πρόκειται για σύνθεση κοινού, που
με εξαίρεση την οπλοφορία, που είναι αμερικανικό χαρακτηριστικό, ταιριάζει σε
πολλές τηλεοράσεις, μηδέ ορισμένων εγχωρίων εξαιρουμένων).

Ο Νορθ ήταν ο μεγάλος Αμερικανός ήρωας των ειδήσεων. Τώρα κρίθηκε
κατάλληλος να εκπαιδεύσει δημοσιογράφους. Την ιστορία αναλύει στο βιβλίο του
«Ειδήσεις, η πολιτική των ψευδαισθήσεων» ο Αμερικανός Ο. Λανς Μπένετ, ένας από
τους μελετητές του αμερικανικού συστήματος ενημέρωσης. Μας την θύμισε η
τηλεοπτική παρουσία του Νορθ σε μια εποχή που η αγάπη για την πατρίδα μάχεται
την πολεμόχαρη πατριδολαγνεία και που το σύστημα ενημέρωσης, το οποίο
απολαμβάνουμε όλοι και παρατηρούμε με ενθουσιασμό την εξέλιξή του, δεν είναι
άλλο από το ίδιο που παράγει έναν Νορθ, σούπερ-πατριώτη, υπερ-κομάντο και
γιατί όχι σούπερ-εκπαιδευτή δημοσιογράφων. Σε οποιαδήποτε άλλη εποχή ο κ. Νορθ
θα αποτελούσε αρνητικό παράδειγμα σε δημοσιογραφικές σχολές.

Αποσπασματική, προσωποποιημένη, μελοδραματική του είδους η ενημέρωση,
που αξιοποιείται καλύτερα από τις κάμερες, δεν αναδεικνύει τα θεμελιώδη
ελαττώματα του συστήματος, αυτά που παράγουν «Νορθ» ή Περλ – ο σχεδιαστής του
πολέμου κατά του Ιράκ, που αναγκάστηκε σε παραίτηση, όταν αποκαλύφθηκε, από
τον αμερικανικό Τύπο φυσικά, ότι έχει «στενές σχέσεις» με εταιρεία που ανέλαβε
την περίφημη ανοικοδόμηση του Ιράκ. Γιατί να μη δούμε και τον κ. Περλ να
εκπαιδεύει υποψήφιους πολιτικούς αργότερα για το πώς θα αποφύγουν να γίνουν
«τσακωτοί», όταν διαπλέκονται. Σε περιβάλλον πλήρους ανταγωνισμού όλα
αξιοποιούνται και κυρίως η «φήμη», κάθε είδους, πόσο μάλλον η «πατριωτική».

Μέσα στον καταιγισμό των πληροφοριών για τον σκληρό πόλεμο, τις αβάσταχτες
εικόνες με τα πληγωμένα και ακρωτηριασμένα παιδιά, που αυτές και μόνον κάνουν
κάθε συνείδηση να στρατευτεί εναντίον οποιασδήποτε πολεμικής βίας, περισσότερο
παρά ποτέ ο παγκόσμιος πολιτισμός χρειάζεται τη μνήμη και τη συνείδηση της
λειτουργίας του ανταγωνιστικού υπερθεάματος, που δεν αθωώνεται από τις
προσωπικές μάχες των δημοσιογράφων να του επιβληθούν, αντιθέτως απαιτεί να
εγκαταλείψει και το κοινό την αθωότητά του απέναντι σε ορισμένα τηλε-γεγονότα,
κυρίως εκείνα που προκαλούν ρομαντικά ξεσπάσματα ενθουσιασμού.