Η ώρα της γαλλικής επέλασης

Το 4ο Φεστιβάλ Γαλλικού Κινηματογράφου: Αφιέρωμα στον Αλαίν Ρενέ (στιγμιότυπο από το αριστούργημά του «Μύριελ»)

Allons enfant du la patrie. Επί δεκαπενθημέρου (από χθες έως και την 18η
Απριλίου) κάπου 14 φρέσκες γαλλικές παραγωγές – και μάλιστα εντελώς άγνωστες
εν Ελλάδι – θα «κυκλοφορούν» μεταξύ Σταδίου και Σίνα, δηλαδή από τον
«Απόλλωνα» στην αίθουσα του Γαλλικού Ινστιτούτου. Μαζί τους και οι 15 μεγάλου
μήκους αλλά και τα πέντε μικρά διαμάντια του Αλέν Ρενέ. Σε ολόφρεσκες κόπιες.

Η ρετροσπεκτίβα στον Ρενέ είναι μοναδική ευκαιρία επαναξιολόγησης του έργου
μιας από τις θρυλικότερες υπογραφές που χάραξαν την πορεία της ευρωπαϊκής
οθόνης κατά την εκρηκτική δεκαετία του ’60. Συνιστώ ιδιαιτέρως:

«Χιροσίμα αγάπη μου». Μέσα στις δέκα σπουδαιότερες στιγμές του ερωτικού
κινηματογράφου.

«Πέρυσι στο Μάριεμπαντ». Σαρκαστικό και περίπλοκο παιχνίδι μεταξύ μοίρας και
θανάτου.

«Μίριελ». Η αποδόμηση του κινηματογραφικού χρόνου.

«Ο πόλεμος τελείωσε». Και η ανάπαυση του πολεμιστή του ισπανικού εμφυλίου.

«Μελό». Ερωτικό κουαρτέτο… εγχόρδων.

Όμως το ενδιαφέρον εστιάζεται στις νέες προτάσεις μιας παραγωγής που, παρά την
ανελέητη αμερικανική παντοκρατορία, εξακολουθεί να αποτελεί το αντίπαλο δέος
στο Χόλιγουντ και τη μοναδική, συγκροτημένη και πολυάριθμη μηχανή της
κινηματογραφικής Ευρώπης. Με κάθε επιφύλαξη (γιατί είπαμε, οι ταινίες είναι
ολοκαίνουργιες):

«Novo» του Ζαν Πιερ Λιμουζέν με την εκρηκτική Ελληνογαλλίδα Άννα Μουγκλαλίς
και τον Ισπανό Εντουάρντο Νοριέγκα. Τολμηρή, αισθησιακή περίπτωση ερωτικών
επιθυμιών.

«Οι δύο έρωτες της Μαρί Ζο» του Ρομπέρ Γκεντιγκιάν (με τους Αριάν Ασκαρίντ και
Ζεράρ Μελάν) είναι μια ιστορία ασυνήθιστου ερωτικού τριγώνου και αισθητικής
υφής… Μπαλζάκ.

«Ο αντίζηλος» είναι ό,τι καλύτερο έχει υπογράψει μέχρι σήμερα η Νικόλ Γκαρσιά.
Μια ιστορία ακραίων καταστάσεων με άξονα την αλλοτρίωση και την παράνοια που
ευδοκιμούν στον χώρο της οικογένειας, της ρουτίνας και της…
εργασιοθεραπείας. Ο Ντανιέλ Οτέιγ με την ερμηνεία του είχε θέσει υποψηφιότητα
στο περσινό Φεστιβάλ των Καννών.

Ακόμα θα προβληθούν:

«Είμαι και έχω» του Νικολά Φιλιμπέρ.

«Η τριλογία» του Λουκά Μπελβό (θεωρείται από τα μεγάλα ατού αυτής της γαλλικής
αρμάδας).

«L auberge espagnole» του Σεντρίκ Κλαπίς.

«Ένας κόσμος φαινομενικά ήσυχος» του Μισέλ Ντεβίλ.

«Η οικιακή βοηθός» του Κλοντ Μπερί.

«Όσο πιο κοντά στον παράδεισο» της Τονί Μαρσάλ με το ειδύλλιο της Κατρίν
Ντενέβ και του Ουίλιαμ Χαρτ.

«Adolphe» του Μπενουά Ζακό με Ιζαμπέλ Ατζανί και Στανισλάς Μεράρ.

Μακάρι να υπάρξει ανταπόκριση. Όχι επειδή όλες οι περιπτώσεις αξίζουν επαίνων,
αλλά διάολε. Τόσες και τόσες πολυδιαφημισμένες πατάτες έχουμε καταβροχθίσει,
μερικές γαλλικές αποτυχίες θα μας βαρυστομαχιάσουν; (πληροφορίες για ημέρες
και ώρες προβολών στον κινηματογράφο «Απόλλων»).

Πολλή «Φρίντα» για μιαν οφθαλμαπάτη

Η Βρετανίδα Τζούλι Τέιμορ με τη «Φρίντα» (Frida) βάζει… σφραγίδα. Και η
σφραγίδα λέει «τέλος εποχής». Υπομονή μέχρι τον επόμενο Σεπτέμβριο. Ενδιαμέσως
θα μας προκύψουν μερικές συμπαθητικές ταινίες, κάποιες βαρύγδουπες
χολιγουντιανές υπερπαραγωγές (όπως Matrix 2) και ευτυχώς μερικές
αριστουργηματικές επανεκδόσεις (Μπέργκμαν, Τριφό, Γουέλς, Βέντερς, Τσάπλιν).

Επί της σφραγίδας τώρα. Αν αυτή η σοβαροφανής και μικρομεσαία
Αμερικανο-μεξικανική συμπαραγωγή δεν είχε στη διάθεσή της Σάλμα Χάγιεκ,
Αντόνιο Μπαντέρας, Αλφρεντ Μολίνα και ως τσόντα τον Έντουαρντ Νόρτον, ε, τότε,
θα την είχε φάει η μαρμάγκα. Όλα είναι ζήτημα… αστέρων και πληθυσμιακού
μεγέθους. Το ισπανόφωνο κοινό είναι η μισή Αμερική και βάλε. Όποιος λοιπόν
έχει τη φαεινή ιδέα καπήλευσης και εμπορευματοποίησης ονομάτων σαν αυτό του
Ντιέγκο Ριβέρα και της Φρίντα Κάλο, πασαλειμμένα με ολίγον…
κομμουνιστοσυμμορίτη Τρότσκι και (επίσης) ολίγον αρχικαπιταλίστα Ροκφέλερ,
είναι ο καλύτερος του χωριού. Και αυτό το συγκεκριμένο χωριό είναι η Λατινική
Αμερική. Ως εκ τούτου λεφτά με το ένα τσουβάλι και Όσκαρ με το δεύτερο
τσουβάλι!

«Φρίντα»: Η Σάλμα Χάγιεκ στα πρόθυρα της πλήρους και ολοκληρωτικής… απελευθέρωσης

Καταλάβατε; Όχι; Ωραία λοιπόν. Για το Μεξικό και τα 2/3 της Αμερικανικής
Ηπείρου το όνομα του απρόβλεπτου, εκρηκτικού και αναρχικού Ντιέγκο Ριβέρα
είναι θρυλικών διαστάσεων Πικάσο με Μαγιακόφσκι. Το δε όνομα της Φρίντας Κάλο
(ερωμένης του, συμβίας του και εις διπλούν συζύγου του, διότι την ενυμφεύθη
δις) είναι δέκα φορές πιο αθάνατο και ερεθιστικό απ’ αυτό της Σιμόν Ντε
Μποβουάρ ή οποιασδήποτε άλλης θηλυκής ευρωπαϊκής ύπαρξης του 20ού αιώνα. Από
εκεί και πέρα, όλα τα υπόλοιπα ήταν ζήτημα προμόσιον, μάρκετινγκ και
«σπρωξίματος». Για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος της οφθαλμαπάτης, πρέπει να
αναλογιστεί πως αυτή η γραφική χαλκομανία κέρδισε ένα Όσκαρ παραπάνω από τις
«Ώρες», δηλαδή την καλύτερη αγγλοσαξονική παρουσία του φετινού χειμώνα.

Πάλι δεν καταλάβατε; Ωραία. Το σενάριο είναι επιπέδου ενός μέτριου ρεπορτάζ
γυναικείου περιοδικού και η σκηνοθεσία είναι η ανάγνωση του ίδιου ρεπορτάζ.
Όλα ρηχά, προσθετικά, περιγραφικά, γραφικά, ηθογραφικά και πληκτικά. Η Φρίντα
τραυματίζεται από αυτοκίνητο, η Φρίντα ερωτεύεται τον κοιλαρά Ντιέγκο, η
Φρίντα (με τον Ντιέγκο) πάει Νέα Υόρκη, η Φρίντα επιστρέφει στο Μεξικό, η
Φρίντα χωρίζει, η Φρίντα πάει Παρίσι, η Φρίντα απελευθερώνεται και πέφτει στο
κρεβάτι με άλλη γυναίκα, η Φρίντα γνωρίζει τον Τρότσκι, η Φρίντα
ξαναπαντρεύεται τον Ντιέγκο, η Φρίντα πεθαίνει, η Φρίντα κηδεύεται, ο Ντιέγκο
δακρύζει. Όλα μέσα. Τέχνη, επανάσταση, φεμινισμός, έρωτας, πάθη, μίση,
χωρισμοί και υπαρξιακές ανησυχίες. Σαν τουριστικός οδηγός για Αμερικανίδες.
Κυρίες μου, από δεξιά το Ροκφέλερ σέντερ, αριστερά ο Τρότσκι, στο βάθος ο
ζωγράφος και πίσω σας ακριβώς το κρεβάτι όπου διέπραττε τζιβιτζιλίκι η Φρίντα.
Αλήθεια; Πω πω τι σου είναι αυτοί οι καλλιτέχνες!

Επιστημονικό παιχνίδι για αρχάριους

Η εικόνα που ταιριάζει στο «The core» (δηλαδή «Ο πυρήνας: Αποστολή στο κέντρο
της Γης») είναι η ακόλουθη. Φανταστείτε τον Μπους, τον Ράμσφελντ, τον Περλ και
τον Γούλφοβιτς να σκάβουν με αξίνες τον φλοιό του πλανήτη, να εισέρχονται
μέχρι το κέντρο και να προκαλούν μικρές πυρηνικές εκρήξεις προκειμένου να…
σπρώξουν τον πυρήνα ώστε αυτός με τη σειρά του ν’ αρχίσει πάλι να
περιστρέφεται γύρω από τον άξονά του!

Τι είναι αυτό; Στο γλωσσάρι του κινηματογράφου ονομάζεται «ταινία καταστροφής»
(όπως «Αεροδρόμιο», «Σεισμός», «Τα σαγόνια του καρχαρία» κ.ο.κ.). Στο λεξικό
των πολιτικών εννοιών, ονομάζεται προπαγάνδα. Δηλαδή: Οι δύο ηλεκτρομαγνητικοί
πόλοι (Βόρειος – Νότιος) παθαίνουν μπλακ άουτ και οι νόμοι της φύσης
γκρεμίζονται. Αποτέλεσμα; Αεροπλάνα πέφτουν, γέφυρες λειώνουν, ουρανοξύστες
κατεδαφίζονται. Ο πλανήτης προ των πυλών της ολοσχερούς εξαφάνισης. Για να
σωθούμε πρέπει να βρεθούν μερικοί λεβέντες που θα διεισδύσουν μέχρι τον
ακινητοποιημένο πυρήνα της Γης και θα τα παίξουν όλα για όλα. Και βρίσκονται.
Υπό την ηγεσία της αμερικανικής επιστήμης και του στρατού, παρασκευάζεται
«διαστημόπλοιο» στη μορφή ενός υπερμεγέθους τρυπανιού. Τα υπόλοιπα είναι
ζήτημα οπτικών εφέ. Λάβα, φωτιές, υπόγειοι… μετεωρίτες και ό,τι άλλο μπορούν
να παρασκευάσουν τα ηλεκτρονικά προγράμματα του Χόλιγουντ. That’s all falks.

«Ο πυρήνας: Αποστολή στο κέντρο της Γης»: Ο… Μπους «σπρώχνει» και επαναφέρει την ηλεκτρομαγνητική ισορροπία στη θέση της!

Α, ξέχασα. Η μοναδική χρησιμότητα αυτού του Action movie σε στυλ τάχα μου
Sci-Fi (επιστημονικής φαντασίας) είναι μερικά μαθήματα γεωλογίας και φυσικής
που παραδίδονται με τη μορφή διαλόγων, από τρεις διάνοιες, που τους υποδύονται
ο Άαρον Έκχαρτ, ο Ντελρόι Λίντο και ο Στάνλεϊ Τούτσι. Ό,τι πρέπει για
επιστημονικό-απολαυστικό-παιχνίδι για αρχάριους. Με μια προϋπόθεση. Φροντίστε
πριν να έχετε αφαιρέσει την ακατάσχετη σωτηρολογία της αμερικανικής
αστερόεσσας. Αμάν. Μπουχτίσαμε.

Ρέπλικα τρόμου και φαντασμάτων

Ο Αλεχάντρο Αμεναμπάρ ήταν ο πρώτος Ισπανός… κλέφτης. Ο Χόμε Μπαλαγκουέρο ο
δεύτερος. Ο Αμεναμπάρ αποδείχτηκε πιο έξυπνος, επιδέξιος και ως εκ τούτου
τυχερός. Καπάρωσε την Κίντμαν, έπεισε (για την παραγωγή) τον Τομ Κρουζ και
υπέγραψε μια από τις πιο πετυχημένες ισπανικές επιτυχίες με τον τίτλο «The
others» («Οι άλλοι»). Η δεύτερη ρέπλικα του ίδιου πάνω κάτω μοτίβου (το αγόρι
που ακούει φωνές και βλέπει φαντάσματα) με τον τίτλο «Darkness» («Απόλυτο
σκοτάδι») βυθίστηκε στο… σκοτάδι. Αναμενόμενο. Μια του κλέφτη, δύο του
κλέφτη, τρεις του νοικοκύρη!

«Απόλυτο σκοτάδι»: Πες αλεύρι, η 6η αίσθηση σε γυρεύει

Οικογένεια Αμερικανών επιστρέφει στα ισπανικά πάτρια εδάφη του συζύγου και
πατέρα και εγκαθίσταται σε στοιχειωμένο και απομονωμένο αρχοντικό. Ο
πιτσιρικάς ακούει φωνές και βλέπει φαντάσματα, ενώ ο πατήρ παθαίνει
επιληπτικές κρίσεις που καταλήγουν σε επιθετικές και βίαιες καταστάσεις. Η
κόρη αρχίζει να ψάχνει, η μάνα το υπομένει και ο παππούς αρχίζει να ξετυλίγει
το νήμα. Η άκρη του νήματος πάει μακριά ίσαμε σαράντα χρόνια πίσω, όπου οι
δυνάμεις του Σκότους απαιτούσαν τη θυσία εφτά αθώων παιδιών. Μπερδευτήκατε;
Εγώ να δείτε.

Κερασάκι στην τούρτα η αγγλική γλώσσα και η επιλογή ενός δευτεροκλασάτου
διεθνούς καστ, αποτελούμενου από την Αμερικανίδα Άννα Πάκουιν, τη Σουηδέζα
Λίνα Όλιν και τον Ιταλό Τζνιακάρλο Τζανίνι. Βίρα τις άγκυρες και ό,τι βρέξει
ας κατεβάσει

Από τη Θεσσαλονίκη στην Αθήνα

Τέσσερις μήνες μετά το φινάλε του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, δύο ελληνικές
συμμετοχές εξέρχονται την ίδια εβδομάδα, διεκδικώντας τα ψίχουλα των ταμείων.

«Ο κόσμος ξανά» του Νίκου Κορνήλιου διαθέτει όλες τις καλές προθέσεις ενός
καλλιτέχνη που θέλει να συνδυάσει τον ρεαλισμό με την ποίηση, την αναζήτηση
της νεολαίας με τη σοφία και το οικογενειακό τραύμα με την ενεργητική και
επομένως καθαρτήρια συμμετοχή στη ζωή. Πέντε έφηβοι (χωρίς οικογένεια) φεύγουν
από την πόλη και διασχίζουν την ύπαιθρο ψάχνοντας τον τάφο της μάνας μιας
κοπελιάς. Στον δρόμο συμβαίνουν διάφορα περίεργα περιστατικά, με κορωνίδα τη
σουρεαλιστική σχέση ενός ευτραφούς τύπου που κυκλοφορεί με νεκροφόρα
αναζητώντας τον εραστή της… ερωμένης του.

«Ο κόσμος ξανά»: Πέντε παιδιά κινάν’ και πάν’

Η δράση αποσυντονίζεται, οι ρυθμοί καταστρέφονται και οι μεγαλόστομες
αμπελοφιλοσοφίες διαδέχονται η μία την άλλη, εκτοξευόμενες από στόματα…
παιδιών. Αποτέλεσμα; Από το μπέρδεμα και τη σύγχυση δεν ξέρει πώς να το
τελειώσει. Λάθος ήρωες, ρηχή επεξεργασία, φλύαροι διάλογοι, σχηματικοί
χαρακτήρες. Πώς το λένε, του ‘πεσε βαρύ για τους ώμους του. Θέλει μόχθο και
κόπο η ποίηση.

«Το μυστικό του Νοέμβρη» του Τάκη Παπαγιαννίδη (από το μυθιστόρημα του
Μίμη Ανδρουλάκη «Ο μυστικός Νοέμβρης»). Η κατάσταση συνοψίζεται εις τους εξής:
Ο Νίκος Καλογερόπουλος παριστάνει τον Κοσκωτά με τ’ όνομα Στηβ Κράτης. Ο
Πασχάλης Τσαρούχας είναι ο αποδιοπομπαίος τράγος, ο Γιώργος Διαλεγμένος παίζει
(μαζί) τον εισαγγελέα, τον αναγνώστη του Φλομπέρ και τον χειμερινό κολυμβητή
και η Αθηνά Μαξίμου τη βοηθό του Διαλεγμένου. Ποιος απ’ όλους είναι η… 17
Νοέμβρη; Μπας και είναι πολιτικό θρίλερ; Όχι, γιατί είναι προβλέψιμο. Μπας και
είναι πολιτική μπρουσούρα; Όχι, γιατί είναι τηλεοπτικό επεισόδιο από
Φωσκολειάδα. Μπας και είναι πολιτική αποκάλυψη; Όχι γιατί είναι μπερδεμένο.
Κρίμα τα ονόματα, κρίμα η… τρομοκρατία!

Τα Oscar της εβδομάδας

Καλύτερης εκδήλωσης: 4ο Φεστιβάλ Γαλλικού Κινηματογράφου

Αθάνατης ταινίας: «Hiroshima mon amour» (στο ίδιο φεστιβάλ)

Καλύτερης γαλλικής πρεμιέρας: «Ο αντίζηλος» (πάλι στο φεστιβάλ)

Σκηνοθεσίας: Νικόλ Γκαρσιά (του «Αντίζηλου»)

Ανδρικής ερμηνείας: Ντανιέλ Οτέιγ («Αντίζηλος»)

Explosion: Άννα Μουγκλαλίς («Novo» στο ίδιο φεστιβάλ)

Ηθογραφίας: «Φρίντα»

Μελανομάνουλου: Σάλμα Χάγιεκ (Φρίντα)

Καταστροφής: «Ο πυρήνας: Αποστολή στο κέντρο της Γης»

Μπαμπούλα: «Απόλυτο σκοτάδι»

Μπλα μπλα μπλα: «Ο κόσμος ξανά»

Φώσκολου: «Το μυστικό του Νοέμβρη»

Συμβουλής: Μόνο το Φεστιβάλ Γαλλικού Σινεμά