Μινωικό πλοίο ραμμένο στο χέρι!

Τριάντα κωπηλάτες και ένα βοηθητικό πανί «ταξίδεψαν» τα μινωικά καράβια έως το Γιβραλτάρ και τη Συρία. Το ταξίδι του ανακατασκευασμένου μινωικού πλοίου από τα Χανιά έως την Αθήνα, θα διαρκεί 20 ημέρες

Κομψό και τολμηρό, ένα μινωικό πλοίο μήκους 17 μέτρων ανακατασκευάζεται ήδη
στα βενετσιάνικα νεώρια της Κρήτης. Το παρθενικό του ταξίδι, 250 μιλίων (Χανιά
– Πόρος), ορίσθηκε για το καλοκαίρι του 2004 και θα συμπέσει με τις εκδηλώσεις
της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας.

Είναι ένα καράβι ραμμένο στο χέρι! Αποτελείται από ημικατεργασμένους κορμούς
κυπαρισσιών σχισμένους στα δύο και σχοινιά και θα είναι «ντυμένο» μέσα και έξω
με ύφασμα εμποτισμένο σε ρητίνες για τη στεγανοποίησή του. Ζυγίζει επτά τόνους
και μπορεί να μεταφέρει 20-30 κωπηλάτες, έχει βοηθητικό πανί και θα κινείται
με μέση ταχύτητα 3 1/2 κόμβων την ώρα. Όπως πρέπει να ήταν και τα πλοία του
1500 π.Χ. που βλέπουμε στις τοιχογραφίες της Σαντορίνης.

«Ο τρόπος κατασκευής είναι χαρακτηριστικός της νησιωτικής ναυπηγικής
σχολής που χάθηκε», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο αρχιπλοίαρχος Απόστολος Κούρτης,
διευθυντής του πολυδιάστατου ερευνητικού προγράμματος ανακατασκευής, που
ξεκίνησε το 2001 με συνεργασία με το Ναυτικό Μουσείο Κρήτης. «Όμως το Αιγαίο
δεν έχει αλλάξει. Η ναυπηγική τέχνη παραμένει η ίδια. Ανακατασκευή δεν
σημαίνει δημιουργία αντιγράφου. Τα υλικά που χρησιμοποιούμε είναι τα ίδια με
αυτά που χρησιμοποιούσαν πριν από 3.500 χρόνια. Το κυπαρίσσι έχει ιδιότητες
που το καθιστούν “φυτικό αλουμίνιο”.

Τα εργαλεία είναι τα ίδια, η μέθοδος η ίδια. Αυτό που προκύπτει ύστερα από
τρία σχεδόν χρόνια μελετών και μετά την κατασκευή ενός «μοντέλου» υπό κλίμακα
1: 4 είναι ένα πλοίο με δυνατή “θαλασσομάχο” πλώρη και πρύμνη, ικανή να
παλέψει με τα κύματα του Αιγαίου, με αρκετό πλάτος και χαμηλό κέντρο βάρους
που του δίνει ευστάθεια και υδροδυναμική, ώστε να κωπηλατείται με άνεση», λέει
ο κ. Κούρτης.

Τοιχογραφία μινωικού πλοίου πριν από 3.500 χρόνια από τις Ανασκαφές στο Ακρωτήρι της Θήρας. Είναι χαρακτηριστική η έντονα τοξωτή μορφή του σκαριού

Είναι ένα πλοίο χωρίς σκελετό και χωρίς καρφιά. Οι ραφές που διατρυπούν
εγκάρσια τους κορμούς έχουν συνολικό μήκος 1.600 μ. Πρόκειται για μια απλή
κατασκευή, ένα είδος πλωτού φράχτη, που συγκρατείται χάρη σε μια αρχαία
καινοτομία, που εμφανίζεται σαν ισχυρό έμβολο στις παραστάσεις.

Στο ύψος της κουπαστής τοποθετούσαν μια ξύλινη κατασκεή σαν το Α με τα ανοιχτά
σκέλη προς την πρύμνη. Κατόπιν έδεναν τα δύο ανοιχτά σκέλη τού Α μαζί ώστε να
κυρτώσουν και να κλείσουν δημιουργώντας έτσι την άτρακτο.

Ο τύπος ραφτής συνδεσμολογίας με σχοινιά αντί για καρφιά, θεωρείται πολύ
οικονομικός· κάθε καρφί είχε τόσο μέταλλο όσο ένα πολύτιμο για την εποχή
εγχειρίδιο και δεν έπαψε να χρησιμοποιείται στην αρχαιότητα (έως και το 1000
μ.Χ.). Και τα υφάσματα; Όπως φαίνεται στις τοιχογραφίες της Σαντορίνης, τα
πλοία ήταν ντυμένα και φοδραρισμένα με πανί και δέρμα που ζωγραφιζόταν σαν
καμβάς. Βέβαια τα χρώματα ξεπλένονταν. Τα πανιά ποτισμένα με ρητίνες
στεγανοποιούσαν το σκάφος.

Παραστάσεις προϊστορικών πλοίων που δίνουν αρκετές πληροφορίες έχουν
σωθεί. Η γραμμική γραφή Β μας δίνει σαράντα περίπου λέξεις για εργαλεία, υλικά
και επαγγέλματα που σχετίζονται με τη ναυπηγική.

Ναυ-δό-μος ή ναυτόμος στη γραμμική Β σημαίνει ναυπηγός και επιλέχθηκε για να
ονοματίσει το νεοϊδρυθέν Ινστιτούτο Ερευνών Αρχαίας Ναυτικής Τεχνολογίας και
Ναυπηγικής. Τρεις καθηγητές, η κυρία Κοκκίνου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου
Θεσσαλονίκης, ο κ. Λουκάς της Σχολής Δοκίμων και ο κ. Αναγνώστου του
Πανεπιστημίου της Βοστώνης, ανήκουν ήδη στη δύναμη αυτού του πρώτου
ερευνητικού κέντρου πειραματικής αρχαιολογίας και ναυπηγικής.

Η καθέλκυση του μινωικού πλοίου θα γίνει τον Δεκέμβριο και θα ακολουθήσουν
πειραματικά ταξίδια από λιμάνι σε λιμάνι και από νησάκι σε νησί που θα
εκτελούνται μόνο την ημέρα, όπως και στην αρχαιότητα (για απόσταση των 250
μιλίων χρειάζεται τουλάχιστον 14 ημέρες).

Το 2004 θα ξεκινήσει ένα νέο πρόγραμμα ανακατασκευής της Αργώς, του μυκηναϊκού
πλοίου που είναι χαρακτηριστικό της ηπειρωτικής ναυπηγικής σχολής.

INFO

Παρουσίαση του ερευνητικού προγράμματος Ανακατασκευής Μινωικού Πλοίου στο
Πολεμικό Μουσείο (Βασ. Σοφίας και Ριζάρη) στις 2 Απριλίου, 12 μ.