Φρίκη που συνεγείρει

Πώς να την χωρέσει ανθρώπινος νους τη φρίκη που δείχνει η μικρή οθόνη! Σκόνη
και αίμα, κραυγές ανθρώπων που βρίσκονται σε απόγνωση. Οι κάμερες βρίσκονται
στην αγορά της Βαγδάτης, τα εγχώρια μέσα με τους ανταποκριτές τους
αναμεταδίδουν τις στιγμές που αγριεύουν τις ψυχές των ανθρώπων. Με το κεφάλι
τυλιγμένο η Ελένη Καλογεροπούλου, η Μαρία Καρχιλάκη, βρίσκονται ανάμεσα στα
ερείπια, ο Σωτήρης Δανέζης, ο Κώστας Βαξεβάνης, ο Κωστής Φιλιππάκης δίνουν
ανταποκρίσεις δείχνοντας την κόκκινη σκόνη και το αίμα. Πίσω τους ουρλιάζουν
πίστη στον Σαντάμ ομάδες Ιρακινών. Απελπισμένοι και γι’ αυτό συσπειρωμένοι
γύρω από τον Σαντάμ ή πραγματικά πιστοί σ’ αυτόν; Πάντως, οι κάμερες
καταγράφουν το ξέσπασμα. Τι σημασία έχει αν είναι σκηνοθετημένη η στιγμή του
ξεσπάσματος. Υπάρχουν τα πλάνα του θανάτου που επιβεβαιώνουν τη φρίκη του
πολέμου, αυτή που εξαγριώνει την ανθρώπινη φύση.

Με ποια ψυχή αντέχουν εκείνοι οι άνθρωποι να σηκώσουν στον φακό τα
αποκομμένα από τις εκρήξεις μέλη των φίλων και συγγενών, για να τα δείξουν
στην κάμερα και μέσω αυτής στην παγκόσμια κοινότητα; Απίστευτη βαρβαρότητα για
τον πολιτισμένο κόσμο. Δεν αντέχεται. Είναι εικόνες πολέμου, που δεν τις έχει
αποστειρώσει το σύστημα της ελεγχόμενης ηλεκτρονικής ενημέρωσης. Εικόνες που
ξεσηκώνουν συνειδήσεις.

Λένε πως ίσως η βόμβα στην αγορά δεν ήταν από τις «έξυπνες» των
Αμερικανών, αλλά από τις προβοκατόρικες του Σαντάμ, για να συσπειρώσει τον λαό
γύρω του. Απ’ όπου και αν απογειώθηκε ο θάνατος, σημασία έχει το αποτέλεσμα.

Ο Alpha ξεκινάει εκστρατεία συγκέντρωσης ανθρωπιστικής βοήθειας και
βγάζει το δελτίο ειδήσεων από τον δρόμο, έξω από το κανάλι, εκεί όπου
μαζεύονται οι καθημερινοί άνθρωποι, για να προσφέρουν σ’ εκείνους που
υποφέρουν. Δεν έχει πια σημασία ποιος κάνει τον πόλεμο, ποιος ρίχνει τις
έξυπνες και ποιος τις προβοκατόρικες βόμβες, σημασία έχουν τα παιδιά που
πληγώνονται, τα παιδιά που υποφέρουν, αυτά που θα μεγαλώσουν με τον πόλεμο στο
βλέμμα και την ψυχή. Ο Γιώργος Οικονομέας προβάλλει από την εκπομπή του το
βίντεο που τραγουδούν για την ειρήνη τα παιδιά της Γιουγκοσλαβίας. Ούτε τότε,
ούτε σήμερα η σκέψη των παιδιών είναι αρκετή να σταματήσει πολέμους.

Ποτέ δεν είναι αρκετή η τηλεόραση που δείχνει, που αποκαλύπτει, που
ευαισθητοποιεί. Τα πλάνα της φρίκης, του πόνου, του παιδικού τρόμου δεν
γίνονται ποτέ το φράγμα στους στρατιωτικούς σχεδιασμούς, τις πολιτικές
επιδιώξεις, τα οικονομικά συμφέροντα, είναι μόνο η εκτόνωση ενός συμπιεσμένου
συναισθήματος που χρειάζεται διέξοδο. Αυτό το συναίσθημα που έχουν στόχο
τηλεοπτικές υπερπαραγωγές με μουσική υπόκρουση από τραγούδια που συνόδεψαν
εγχώριες επαναστατικές εποχές, αυτό το συναίσθημα που ξεχειλίζει, που προκαλεί
ριπές συγκίνησης στους θεατές, μιας συγκίνησης που εύχεται κανείς να μην είναι
εφήμερη. Μιας συγκίνησης που μάχεται τέτοιες ώρες να επικρατήσει του εθισμού.
Μιας συγκίνησης που τροφοδοτεί την τηλεοπτική κάμερα.

Βοήθεια για τα παιδιά του Ιράκ συγκεντρώνει και η Νομαρχία Αθηνών χωρίς
να γίνεται τηλεοπτικό θέαμα η προσφορά, ανακοινώνεται απλώς από τις
τηλεοράσεις. Τι σημασία έχει ποιος ενεργοποιεί τη φιλανθρωπία τέτοιες ώρες; Κι
όμως, μια φράση που ξεστομίζει καλεσμένος του Γιώργου Οικονομέα, πρώην
στρατιωτικός, αποκαλύπτει πως ακόμη και στην ευγένεια της καρδιάς υπάρχει σ’
αυτόν τον πολιτισμό μια υπόγεια βούληση για εξουσία: «Θα δοθούν μάχες για το
ποιος θα δώσει ανθρωπιστική βοήθεια», λέει. Να! τις βλέπουμε να γίνονται
κιόλας προς δόξα των ευεργετών.

Κουλτούρα προσφοράς

Ο πολιτισμένος κόσμος έχει αναπτύξει μια κουλτούρα προσφοράς που δεν
μοιάζει σε τίποτε με εκείνη την χριστιανική σιωπηλή ενίσχυση του αδύνατου.
Θέλει να είναι κραυγαλέα, τηλεοπτική, να απενοχοποιεί τους τυχερούς και
ταυτοχρόνως να αθωώνει τους εξαθλιωμένους αναδεικνύοντάς τους σε αδύναμους σαν
παιδιά, οι ίδιοι ανίκανοι να βοηθήσουν τους εαυτούς τους, περίπου άβουλοι. Σ’
αυτό στηρίζεται και το τηλεοπτικό σόου που ετοιμάζουν οι Αμερικανοί μετά την
κατάληψη ιρακινών πόλεων, όπου θα προσφέρουν οι κομάντο στον λαό βοήθεια. Η
ευγνωμοσύνη των «άβουλων» αθωώνει τις προθέσεις;

Μπροστά στο θέαμα του πόνου ωστόσο, φυσικά και αναδύεται ιδανικό το αίσθημα
της προσφοράς, φυσικά και καταναλώνεται σαν ύστατο καταφύγιο των ευνοημένων.
Άλλωστε δεν ήταν πάντα η ζωή τους έτσι, θυμίζει μια μαυροφορεμένη γιαγιάκα που
εναποθέτει στα πόδια του Γιώργου Οικονομέα την δική της προσφορά και θυμίζει
πως έχει ζήσει τον πόλεμο και τη στέρηση και δεν θέλει να υπάρχει πια αυτό το
κακό στον κόσμο.

Δεν είναι ώρα να μιλήσουμε για την τηλεοπτική εκμετάλλευση της συγκίνησης,
για τον τρόπο που προβάλλεται σαν αγιοποίηση ενός τηλε-πατριωτισμού, ότι οι
Έλληνες μόνοι προσφέρουν από τους λαούς της Γης.

Κρατάμε τέτοιες ώρες την βουβή πρόσκληση που απευθύνουν στις κάμερες τα
παιδικά μάτια στα νοσοκομεία του Ιράκ, αυτά χρειάζονται τη βοήθειά μας, αυτά
είναι η ασφαλής μας στράτευση, αυτά μας καθιστούν υπεύθυνους όλους και δίνουν
νόημα στις κάμερες που καταγράφουν τον πόνο.