«Μισώ την οικογένεια Μπους»

Είναι προφανές πως τις αυτοκόλλητες ετικέτες «φιλοαμερικανός» ή
«αντιαμερικανός» τις φέρουν όσοι αποφεύγουν τα βάσανα της νηφάλιας κριτικής.
Τι συμβαίνει όμως όταν είσαι σκέτα Αμερικανός, όταν σε λένε Τζόναθαν Φράνζεν
και έχεις γράψει πριν από λίγους μήνες το μυθιστόρημα «Διορθώσεις», που γι’
αυτό σε αποθέωσε η κριτική, έσπασες τα ταμεία, θεωρήθηκε το «πρώτο μεγάλο
αμερικανικό μυθιστόρημα του 21ου αιώνα», πήρες βραβεία – και το μεγαλύτερο
αμερικανικό, το National Book Award – και στον πυρετό των ημερών σε ρωτούν:
«Τι νομίζεις για τις ΗΠΑ σήμερα;».

Η απάντηση περιέχει τις βεβαιότητες αλλά και τα ερωτηματικά εκατομμυρίων –
σκεπτομένων – ανθρώπων:

«Ίσως δεν είμαι ο πιο κατάλληλος άνθρωπος γι’ αυτήν την ερώτηση. Είναι
προτιμότερο για μένα να γράφω μυθιστορήματα, γιατί παίρνω τα πράγματα πολύ
προσωπικά. Δεν μπορώ να αποστασιοποιηθώ· μέσα στην ιστορία βλέπω τους
ανθρώπους. Παρ’ όλα αυτά μισώ την οικογένεια Μπους. Μου φαίνεται ασύλληπτο πως
έχουν πείσει αυτή τη χώρα ότι ενεργούν για το συμφέρον της, ενώ η αλήθεια
είναι ότι ενεργούν για λογαριασμό μιας μικρής ηγετικής ομάδας δύο βιομηχανικών
κλάδων. Όταν ακούω για το Ιράκ δεν εμπιστεύομαι την αντίδρασή μου. Σκέφτομαι
ότι η κυβέρνησή μας στις προηγούμενες 99 αντίστοιχες περιπτώσεις έχει
συμπεριφερθεί κυνικότατα και εγωιστικά. Είναι όμως πιθανό αυτή τη φορά να
ενδιαφέρονται αληθινά για την προστασία του ελεύθερου κόσμου από τα όπλα
μαζικής καταστροφής του Σαντάμ Χουσεΐν. Μα είναι δύσκολο να ξεφύγουν από το
συνηθισμένο μοτίβο, δεν υπάρχουν ενδείξεις για το αντίθετο. Είναι τόσο ανόητη
η ιδέα της επέμβασης στο Ιράκ, τόσο φρικαλέα, που είμαι αναγκασμένος να
διατηρώ τον σκεπτικισμό μου…».

Τη συνέντευξη από τον Φράνζεν πήρε ο διευθυντής του περιοδικού Νίκος Μεγαπάνος
και πρέπει να πω ότι δεν είναι το μόνο ενδιαφέρον θέμα του τεύχους. Ας
σταχυολογήσουμε:

– Άρθρο του Φιντέλ Κάστρο για το τελευταίο – αυτοβιογραφικό – βιβλίο του φίλου
του Μάρκες «Ζω για να διηγούμαι».

– Συνέντευξη του Αλέξη Πανσέληνου στον Ηλία Μαγκλίνη, μια συνομιλία επί της
ουσίας των στοχασμών τού συγγραφέα και του νέου βιβλίου του «Κουτσός άγγελος».

– Η Λισαβώνα του Φερνάντο Πεσόα, ένα έξοχο κείμενο της Πέπης Λουλακάκη.

Σημείωσα λίγα από τα πάρα πολλά θέματα και τις ελκυστικές στήλες του
περιοδικού. Έχω την αίσθηση ότι με τη «Φράση» ο χώρος του βιβλίου και των
δημιουργών του απέκτησε ένα έντυπο έγκυρο, με φαντασία, καλό γούστο και – αν
διακρίνω καλά – με τάση να ξεφύγει από την παγίδα που παραμονεύει όσους
ασχολούνται με τα βιβλία: τον παραγοντισμό. Ο χρόνος θα δείξει.

«ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ»

Ήταν κάποτε η Σοβιετική Ένωση…

Είναι αυτονόητο πως τα λεγόμενα «διεθνή θέματα» στη σημερινή συγκυρία αποκτούν
ιδιαίτερη βαρύτητα και απαιτούν προσεκτική προσέγγιση. Και από αυτή την άποψη
τα θέματα της τριμηνιαίας επιθεώρησης προσφέρουν ενδιαφέροντα στοιχεία και
εκτεταμένες αναλύσεις για να πλησιάσει κάποιος αυτό το διεθνές παζλ με τα
χιλιάδες κομματάκια…

Στο τεύχος υπάρχει ο πολυσέλιδος φάκελος «Σοβιετική Ένωση: 12 χρόνια μετά»,
όπου μεταξύ των άλλων εξετάζεται το προφανώς ενδιαφέρον θέμα των σχέσεων της
Ρωσίας με την Ευρώπη του Χαράλαμπου Τσαρδανίδη, ο οποίος σημειώνει στην
εισαγωγή του:

«Η εξωτερική πολιτική μετά την άνοδο του Πούτιν στην εξουσία θα μπορούσε να
χαρακτηριστεί ως πραγματιστική χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Ρωσία δεν
επιδιώκει να αναλάβει τον ρόλο μιας ισχυρής δύναμης και να αποκαταστήσει το
κύρος και τη διεθνή της επιρροή. Από την άλλη πλευρά, οι δυτικοευρωπαϊκές
χώρες τόσο σε διμερή βάση όσο και η Ε.Ε. κατέβαλαν αρκετές προσπάθειες, ώστε η
Ρωσία να μην απομονωθεί από την Ευρώπη παρ’ όλη τη συμπεριφορά που επέδειξε
τόσο στον πρώτο όσο κυρίως στον δεύτερο πόλεμο της Τσετσενίας».

Εκτός φακέλου τώρα, υπάρχουν δυο κείμενα Ελλήνων πολιτικών: του Γιάννου
Παπαντωνίου και του Θεόδωρου Πάγκαλου. Ο πρώτος γράφει για τους στόχους και
τις προτεραιότητες της ελληνικής προεδρίας στην Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας
και Άμυνας, τονίζοντας ότι «βασική μας προτεραιότητα είναι η εξασφάλιση της
επιχειρησιακής ικανότητας της Ε.Ε., σύμφωνα με τον Γενικό Στρατιωτικό Στόχο
του Ελσίνκι για τη συγκρότηση Ευρωπαϊκής Δύναμης Ταχείας Αντίδρασης». Ο
δεύτερος γράφει για τα ζητήματα που θα τεθούν στη διάρκεια της ελληνικής
προεδρίας. Εκείνο που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι αυτό της
διεύρυνσης της Ε.Ε. τόσο προς τη Νότια όσο και προς την Κεντρική και Ανατολική
Ευρώπη.

Ενδιαφέρον είναι το ξεχωριστό ένθετο για τον Ελευθέριο Βενιζέλο που προσφέρει
το περιοδικό.

«ΝΕΑ ΠΟΡΕΙΑ»

Ποιητικότητα και μεγαλούπολη

Συνεχίζει και σ’ αυτό το τεύχος ο Μ. Γ. Μερακλής τον γόνιμο σχολιασμό του
βιβλίου του Γάλλου στοχαστή Pierre Sansot «Ποιητική της πόλης», προσθέτοντας
ταυτόχρονα και τους προσωπικούς προβληματισμούς του επί ελληνικού εδάφους.

Ο Sansot, σημειώνει ο Μερακλής, παραθέτει σοβαρά επιχειρήματα που θα μπορούσαν
να τεκμηριώσουν την άποψη ότι ποίηση και ποιητικότητα δεν υπάρχουν πια στη
νεώτερη και τη σύγχρονη μεγάλη πόλη. Ωστόσο, προσθέτει, απώτερη πρόθεσή του
(σημ.: εδώ αρχίζουν τα δύσκολα και γοητευτικά) είναι να δείξει ότι, παρά
ταύτα, μπορούμε να αναζητήσουμε και να βρούμε, να διεκδικήσουμε στοιχεία
ποίησης ακόμα και σ’ αυτόν τον ευνοούμενο του σύγχρονου, απομυθοποιητικού
πολιτισμού χώρο, που είναι η μεγαλούπολη. Αξίζει να διαβαστεί αυτό το πυκνό σε
νοήματα και ευχάριστο στην ανάγνωση κείμενο.

Ο διευθυντής του περιοδικού Τηλέμαχος Αλαβέρας υπενθυμίζει ότι τον περασμένο
Σεπτέμβριο η Εταιρεία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης συμπλήρωσε 40 χρόνια ζωής και
δημοσιεύει τα ονόματα των 24 λογοτεχνών που συνυπέγραψαν τη «διακήρυξη
επιθυμίας» για τη δημιουργία της ΕΛΘ. Να τους θυμηθούμε: Τηλέμαχος Αλαβέρας,
Μανόλης Αναγνωστάκης, Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου, Τάκης Βαρβιτσιώτης, Γ. Θ.
Βαφόπουλος, Τάκης Π. Γκοσιόπουλος, Γιώργος Δέλιος, Χρυσάνθη Ζιτσαία, Πάνος
Θασίτης, Γιώργος Θέμελης, Αχιλλεύς Καλεύρας, Ζωή Καρέλλη, Ηλίας Π.
Κατσόγιαννης, Γιώργος Κιτσόπουλος, Κλείτος Κύρου, Παρασκευάς Μηλιόπουλος,
Μπάμπης Νίντας, Χρήστος Ντάλιας, Αλεξάνδρα Παραφεντίδου, Ρούλα Παπαδημητρίου,
Σαράντος Παυλέας, Ν. Γ. Πεντζίκης, Πέτρος Σ. Σπανδωνίδης, Βασίλης Φράγκος».

«ΑΝΤΙΤΕΤΡΑΔΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ»

Κριτική

Πολλά και διάφορα τα εκπαιδευτικά θέματα που θίγονται σ’ αυτό το – διπλό –
τεύχος. Είτε συμφωνεί είτε διαφωνεί κάποιος με την οπτική γωνία των
αρθρογράφων, τροφοδοτείται με ύλη για σκέψεις αλλά και για κριτική της
κριτικής…

Ενδιαφέρον για μαθητές και γονείς έχει το άρθρο του δασκάλου στην Κοζάνη
Αθανάσιου Μαλέτσκου «Κριτική θεώρηση της χρήσης των νέων τεχνολογιών
πληροφόρησης και επικοινωνίας στην κοινωνία και στην εκπαίδευση».

Άλλα θέματα: Χρήστου Κάτσικα: Τι συντελείται στα ελληνικά πανεπιστήμια. Γ.
Καββαδία – Θ. Τσιριγώτη: Το «Εγχειρίδιο του υποταγμένου εκπαιδευτικού».
Γιώργου Γρόλλιου: Όψεις της κριτικής παιδαγωγικής στην Ελλάδα.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «ΦΡΑΣΗ»: Καρατζά 9, Αθήνα – 117 41, τηλ. 210-9200.275.

* «ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ»: Χαλκοκονδύλη 35, Αθήνα – 104 32, τηλ. 210-5242.177.

* «ΝΕΑ ΠΟΡΕΙΑ»: Βενιζέλου 14, Θεσσαλονίκη – 546 24, τηλ. 2310-273.450.

* «ΑΝΤΙΤΕΤΡΑΔΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ»: Αριστοτέλους και Αβέρωφ 23, Αθήνα –
104 33, τηλ. 210-8227.992.