Τελικός Κορέα-Μεξικό

Σηκώνω τα χέρια ψηλά. Κουράστηκα να πέφτω πάνω σε ανθρώπινους τοίχους.
Κουράστηκα να εισπράττω την ίδια μονότονη, εχθρική δυσπιστία. Μα, είναι
δυνατόν η Κίνα, η Κορέα, το Ιράν, ο Τρίτος Κόσμος να παράγουν αριστουργήματα;
Λένε και γυρίζουν περιφρονητικά την πλάτη. Ναι, είναι. Και είναι για έναν
αυτονόητο λόγο: όσο η παγκοσμιοποίηση της κινηματογραφικής βιομηχανίας
καλπάζει προς την πλήρη ασυδοσία και την επιβολή της ίδιας συνταγής, άλλο τόσο
η Τέχνη του σινεμά διεθνοποιείται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς. Άλλωστε, αν δεν
κατεδάφιζαν όλα τα γεωγραφικά σύνορα και όλους τους γλωσσικούς φραγμούς, τι
κινούμενες εικόνες θα ‘ταν αυτές;

Για να μην πολυλογώ. Βάλτε πλάι πλάι – σε μετωπική σύγκρουση – τις δύο
αντίπαλες σκηνοθετικές σχολές. Ας πούμε την ηφαιστειακή ψιλοβελονιά του
άγνωστου (σε εμάς) Κορεάτη Ιμ Κουόν Τάεκ με εκείνη του Γκορ Βερμπίνσκι, του
διεκπεραιωτή ενός αμερικανικού θρίλερ με τον τίτλο «Σήμα κινδύνου» (The ring).
Στη συνέχεια κλείστε τ’ αυτιά σας, ώστε ανεπηρέαστοι από κάθε ηχητική επαφή με
τους τρομολαγνικούς θορύβους να συγκρίνετε τις εικόνες, τις φωτογραφίες, τις
ερμηνείες, τους ρυθμούς και το ντεκόρ. Η απόσταση που χωρίζει τον Κορεάτη από
τον Αμερικανό ισούται με τη διαφορά Εθνικής Βραζιλίας – Εθνικής Ελλάδος. Και,
για να τελειώνω με αυτό το επιθετικό πρελούδιο. Όποιος απεχθάνεται κάθε άλλη
γλώσσα πλην της αμερικανοαγγλικής, είναι βαριά άρρωστος. Απλώς, ο άνθρωπος
είναι θύμα της brain washing machine.

Για να επιστρέψω στο προκείμενο. Το «Μεθυσμένος με γυναίκες και ζωγραφική»,
του Κορεάτη Ιμ Κουόν Τάεκ, συγκαταλέγεται μέσα στις τρεις σπουδαιότερες
δημιουργίες που έγιναν ποτέ με «θέμα» έναν ζωγράφο. Κατά σειράν οι άλλες είναι
«Η ωραία καβγατζού» του Ζακ Ριβέτ και «Ο λαϊκός ζωγράφος Πιροσμάνι» από Ρωσία.
Μπορεί να μη μας… πάει, αλλά έτσι είναι. Και είναι έτσι για δύο λόγους:
Πρώτον, ο Κορεάτης ανατρέπει την αφελή και σχηματική εικόνα που έχει
διαμορφωθεί γα την προσωπικότητα ενός καλλιτέχνη. Και, δεύτερον, επειδή
αξιοποιεί με επιδεξιότητα ενός ζογκλέρ όλα τα διαθέσιμα εκφραστικά μέσα των
εικόνων.

«Μεθυσμένος με γυναίκες και ζωγραφική»: Το πορτρέτο ενός βίαιου και βρώμικου καλλιτέχνη

Ο Τζανγκ Σόινγκ Απ, που η φήμη του εκτινάχθηκε στα ουράνια κάπου εκεί
προς το τέλος του 19ου αιώνα, είναι η ζωντανή ενσάρκωση ενός μυστήριου. Ένα
μυστήριο που πάει κάπως έτσι: πώς είναι δυνατόν ένας πάμπτωχος, ένας ορφανός,
ένας ζήτουλας και ένας καρπαζωμένος από τα μωρουδίστικα χρόνια του, ένας
παντελώς αμόρφωτος, να αναδειχθεί σε έναν από τους σπουδαιότερους εικαστικούς
όλων των αιώνων; Η απάντηση είναι μία και μοναδική. Ο μεγάλος καλλιτέχνης
γεννιέται δεν γίνεται. Είναι το χαρισματικό κύτταρο που τον διαφοροποιεί από
τους κοινούς θνητούς. Είναι ευλογημένος με το θείο δώρο. Κι αυτό το δώρο είναι
διπλό (λέει ο Κορεάτης σκηνοθέτης): απίστευτη ικανότητα παρατηρητικότητας και
εξίσου απίστευτη ικανότητα απομνημόνευσης κάθε λεπτομέρειας του περιβάλλοντος
χώρου. Βλέποντας τυχαία και φευγαλέα έναν σπουδαίο πίνακα, μπορούσε στη
συνέχεια να τον αντιγράψει με τέτοια ακρίβεια και πιστότητα που ούτε ο
πραγματικός καλλιτέχνης του έργου μπορούσε να διακρίνει ποιο από τα δύο είναι
το δικό του!

Όμως το συντριπτικό κάταγμα που επιφέρει η ταινία στην περιρρέουσα
προκατάληψη περί ευαίσθητης και λεπτεπίλεπτης καλλιτεχνικής φύσης, είναι η
αποκάλυψη του πορτρέτου αυτού του λαϊκού ζωγράφου. Ενός… κουρελιού, που οι
αρετές του και τα επιτεύγματά του εκτόπισαν στη δεύτερη κατηγορία όλα τα έργα
και όλα τα ονόματα της καλλιτεχνικής ελίτ εκείνης της εποχής. Βίαιος,
παρορμητικός, σατράπης. Και το χειρότερο; Υποτελής στα αφεντικά του, απόλυτος
στις απόψεις του, δεσποτικός στους μαθητές του και βάναυσος στις γυναίκες του.
Ένα πληγωμένο ζώο. Τη μια στιγμή δάγκωνε, την άλλη καταβρόχθιζε τις σάρκες του
και, στο τέλος, με τα δάκρυα και τον απύθμενο πόνο του, ράντιζε με θεία δώρα
την πινακοθήκη της πιο λαμπρής δημιουργίας!

Θρίλερ ως μίξερ σκορδαλιάς

Θύμα κι εγώ των παπαγάλων. Με τη βεβαιότητα πως επιτέλους θα δω ένα θρίλερ της
προκοπής, έπεσα πάνω σε βιντεοκασέτα και χαλκομανίες. Μα, αν το ρετιρέ των
φετινών αμερικανικών θρίλερ είναι το «Ring» («Σήμα κινδύνου»), τότε «Οι άλλοι»
του Ισπανού Αμαναμπάρ είναι το αριστούργημα όλων των εποχών.

Το σεναριακό παρελθόν αυτής της μεταφυσικής ιστορίας προέρχεται από την
Ιαπωνία. Εξαιτίας μιας μέτριας επιτυχίας της ομότιτλης γιαπωνέζικης ταινίας,
μια μεγάλη αμερικανική εταιρεία καπάρωσε τα δικαιώματα και ανέθεσε στον
κάποιον Γκορ Βερμπίνσκι να το μετατρέψει σε ριμέικ made in USA. Εκείνος που
βαρύνεται με την υπογραφή του χρεοκοπημένου «Μεξικανού», όπου η Τζούλια
Ρόμπερτς παίζει σε μία… ταινία και ο Μπραντ Πιτ σε μία άλλη (δύο, δηλαδή, σε
συσκευασία της μιας), κατάφερε το αδύνατο. Δηλαδή εξέλαβε την εικόνα ως μίξερ.
Λίγες πατάτες, λίγο κρεμμύδι, λίγος άνηθος και, τσουπ, έτοιμη η αλιάδα!

Τα αποτελέσματα εκ της μιξεροποίησης είναι η αφυδάτωση και το στριπτίζ της
ταινίας.

«Σήμα κινδύνου»: Μια βιντεοκασέτα… σκοτώνει

Ως εκ τούτου, γυμνός ο βασιλιάς. Που πα’ να πει πως ο Βερμπίνσκι κατάφερε να
μεγιστοποιήσει όλες τις τρύπες της απίστευτης αυτής ιστορίας. Δηλαδή, μια
δημοσιογραφίνα πέφτει πάνω σε μια αλλόκοτη βιντεοκασέτα. Πάνω στη βιντεοκασέτα
είναι εγγεγραμμένη η εικόνα μιας επίσης αλλόκοτης μικρής κοπέλας. Ωραία και
λοιπόν; Εδώ είναι το αστείο του πράγματος. Όποιος δει αυτή τη βιντεοκασέτα
έχει κλείσει ραντεβού με τον θάνατο.

Μα, γιατί; Εδώ αρχίζει το δεύτερο – και απείρως υψηλότερο – αστείο. Επειδή,
λέει, το κοριτσάκι βασανίστηκε από τον δεσποτικό πατέρα του και την τρελαμένη
μητέρα του.

Επομένως εκδικείται, μεταθανατίως. Όποιος δει πεθαίνει! Η τρέλα δεν πάει στα
βουνά, αλλά στους ανθρώπους που διαφεντεύουν τις τύχες της βιομηχανίας του
θεάματος. Που, απλοελληνικώς, πα’ να πει βιντεοκασέτα και στα μούτρα τους!

Πεισιθάνατος φυσιολατρία

Αντίπαλος της Κορέας το Μεξικό. Και, αν υπήρχε μια στάλα δικαιοσύνης στην
απονομή των Όσκαρ, τότε το όνομα του διευθυντή φωτογραφίας Ντιέγκο Μαρτίνεζ
Βιγκνάτι θα έπρεπε να ήταν μέσα στην πεντάδα.

Το «Japon» του κάποιου και εντελώς άγνωστου Κάρλος Ρεϊγάδας περιλαμβάνεται στη
λίστα των πιο ανυπεράσπιστων ταινιών που έχω δει τα τελευταία χρόνια. Το
πράγμα καταντάει και ίσως ξεπερνάει τα όρια της πρόκλησης. Ο μέγας αυτός
εικονοκλάστης επιχειρεί μία από τις πιο θεαματικές βουτιές στο κενό, αλλά
ακριβώς λίγο πριν από την τελική πρόσκρουση αρπάζει ψιλή κλωστή και…
διασώζεται. Ελάχιστα ίχνη πλοκής, αργοί ρυθμοί επιπέδου Κίνας και ανθρώπινα
«εργαλεία» με τόσο χαρακωμένα και πανάσχημα πρόσωπα, που περισσότερο θυμίζουν
πινακοθήκη τεράτων παρά καστ ηθοποιών. Η πρώτη αυθόρμητη αντίδραση στα πέντε
λεπτά είναι «μα, τι κάνει;» Η δεύτερη «τρελός είναι;» και η τρίτη
«αποκαλύπτομαι!». Με χυμούς, ερωτισμό και…. Μπουνιουέλ κατάφερε να
ζωντανέψει το άνυδρο τοπίο του Κιαροστάμι στο «Γεύση από κεράσι»!

«Japon»: Άνθρωπος κυνηγός, νεκρή φύση

Η φιλοσοφική διάσταση της ιστορίας είναι τόσο προκλητική, που θα έκανε
τον Ρουσό, τον Δαρβίνο και όλες τις φυσιολατρικές και οικολογικές οργανώσεις
να φτύσουν πάνω στον τάφο αυτού του υβριστή των ανθρώπινων αξιών και όλων των
εξελικτικών θεωριών. Ένας σακάτης καλλιτέχνης (ο δεύτερος ζωγράφος αυτής της
εβδομάδας), απογοητευμένος από τον σύγχρονο πολιτισμό, παίρνει των ομματιών
του και αποφασίζει να πάει στο πιο απρόσιτο και απομονωμένο χωριό προκειμένου
να θέσει τέρμα στη ζωή του. Με το που πατάει το πόδι του σ’ αυτή την ερημική
και ξεχασμένη περιοχή, τα πράγματα αλλάζουν. Το τοπίο είναι θανατερό, οι
κάτοικοι αλλόκοτοι και καθυστερημένοι και η γριά που τον φιλοξενεί είναι –
κατά τη γνώμη του – ερωτική! Το αποτέλεσμα αξίζει τον έπαινο ενός Μπουνιουέλ.
Ο υποψήφιος αυτόχειρας όχι μόνο δεν αποφασίζει να διαπράξει τη μοιραία πράξη
αλλά, ερεθιζόμενος από τις ζαρωμένες σάρκες της δύσμοιρης γυναίκας,
φαντασιώνεται και αυνανίζεται. Μάλιστα σε κάποια στιγμή με ευγένεια την
εκλιπαρεί: «Θα θέλατε να κάνετε έρωτα μαζί μου;».

Η μηχανή αυτού του νοσηρού και πεισιθάνατου (μεξικανικού) παστοράλ είναι η
φωτογραφία. Ο φακός μοιάζει με πινέλο, το φως με χρώματα και το σελιλόιντ με
καμβά.

Αποτέλεσμα; Το αληθινό περιεχόμενο είναι κρυμμένο στις φωτοσκιάσεις, τα
πρόσωπα, τις πέτρες, το χώμα, τη σκόνη και στον ορίζοντα. Από τις ελάχιστες
στιγμές των τελευταίων χρόνων όπου η φωτογραφία εγκαταλείπει τον ρόλο του
διακοσμητή και με ορμή και έμπνευση αρπάζει το τιμόνι της σκηνοθεσίας.

Και είναι επίσης από τις ελάχιστες ταινίες που λειτουργούν, εκπέμπουν και
επικοινωνούν χωρίς ίχνος μουσικής και χωρίς υπότιτλους. Σαν ακούς την παστοράλ
συμφωνία του Μπετόβεν με διευθυντή τον Κάραγιαν χωρίς… ορχήστρα. Με λίγα
λόγια η αλαζονεία της απόλυτης μαεστρίας!

Ούτε pretty ούτε woman

Ούτε «πρίτι», διότι ελάχιστοι αρσενικοί μπορούν να εκλάβουν τη Σάντρα Μπούλοκ
ως αντιπροσωπευτικό δείγμα ομορφιάς. Ούτε – μεταφορικώς – «γούμαν», διότι
επίσης ελάχιστοι θεωρούν την ίδια Σάντρα Μπούλοκ ως υπόδειγμα γυναικάρας με τα
όλα της. Επομένως, η κομεντί του Μαρκ Λόρενς «Two weeks notice» – «Δύο
εβδομάδες προθεσμία» είναι ο διασυρμός του «Pretty woman».

«Δύο εβδομάδες προθεσμία»: Χιου Γκραντ – Σάντρα Μπούλοκ ξεφυλλίζοντας «Life and Style»

Στην πραγματικότητα, αν θέλει κανείς να είναι δίκαιος με το μυαλό του, η εν
λόγω κινηματογραφική παρουσία είναι πλήρως ταυτισμένη με σελίδες περιοδικού
«Life Style». Επί μιάμιση ώρα Χιου Γκραντ με Σάντρα Μπούλοκ περιφέρονται με
γιοτ, ελικόπτερα, τζετ σετ και λουσάτα αυτοκίνητα. Ενώ ενδιαμέσως
ανοιγοκλείνουν γκαρνταρόμπες, μπαινοβγαίνουν σε μπουτίκ και περιφέρονται από
έκθεση πολυτελών επίπλων σε εστιατόρια επιπέδου «Beau Brumel»! Εν κατακλείδι,
εκείνος παριστάνει τον ανέμελο ζάπλουτο ιδιοκτήτη της μεγαλύτερης
κατασκευαστικής κι εκείνη τη φανατική οικολόγο και αριστούχο δικηγορίνα. Η
μοίρα τούς δένει κι εκείνος ολημερίς – ολονυχτίς καταφεύγει στα φώτα της για
τα παπούτσια του, τις γραβάτες του και τα σώβρακά του. Είμαι κεφάτη, γυρίζω
απ’ του «Βερόπουλου»!

Τα Oscar της εβδομάδας

Καλύτερης ταινίας: «Μεθυσμένος με γυναίκες και ζωγραφική» – «Japon» (εξ
ημισείας)

Σκηνοθεσίας: Ιμ Κουόν Τάεκ – Κάρλος Ρεϊγάδας (εξ ημισείας)

Κινηματογραφιών: Κορέα – Μεξικό

Ανδρικής ερμηνείας: Τσόι Μιν Σικ (ο… μεθυσμένος)

Βιντεοκασέτας: «Σήμα κινδύνου»

Περιοδικού μόδας: «Δύο εβδομάδες προθεσμία»

Κομμωτικής: Χιου Γκραντ

Σταχτοπούτας: Σάντρα Μπούλοκ