Σκάκι

Αντίθετα με τα συμβαίνοντα στον αγγλοσαξονικό κόσμο, η ελληνική σκακιστική
βιβλιογραφία παραμένει φτωχή. Τα διαχρονικά μπεστ σέλερ του Τριαντάφυλλου
Σιαπέρα δεν έδωσαν τη θέση τους σε ανάλογης δημοτικότητας βιβλία, με
αποτέλεσμα οι εκδοτικοί οίκοι να παραμένουν διστακτικοί.

Στην πιο πρόσφατη σκακιστική βιβλιογραφία έχουμε μεταφράσεις από τον Κέδρο και
παλιότερα από τον Κλειδάριθμο, εντούτοις κάποιοι Έλληνες συγγραφείς δεν
βρίσκουν εκδότη ή επιλέγουν την έκδοση ιδίοις εξόδοις, με σκοπό να διαθέσουν
τα αντίτυπα μέσω της προπονητικής τους εργασίας.

Το βιβλίο «Η τέχνη του ΜΑΤ» του μετρ (και δικαστικού) Δημήτρη Βανδώρου είχε
γνωρίσει ιδιαίτερη επιτυχία όταν πρωτοκυκλοφόρησε εξαντλώντας σχετικά γρήγορα
την πρώτη έκδοση. Πριν από λίγο καιρό έγινε δυνατή η ανατύπωσή του και
κυκλοφορεί ξανά, τούτη τη φορά με εκδότη τον Ηλία Κουρκουνάκη. Δεν υπάρχουν
αλλαγές στη μορφή και το περιεχόμενο. Το βιβλίο είναι αποτέλεσμα της
αγωνιστικής εμπειρίας και της θεωρητικής μελέτης του συγγραφέα (στον πρόλογο ο
συγγραφέας αναφέρει ότι χρησιμοποίησε παραπάνω από 25 βιβλία για την επιλογή
των παραδειγμάτων) κυρίως όμως της διδακτικής του εμπειρίας. Η ύλη του
γράφτηκε ειδικά για τη διδασκαλία του σκακιού σε αρχάριους και η δομή του
είναι άμεσα προσανατολισμένη στη διδακτική πράξη.

Θυμίζουμε ότι το κύριο μέρος του βιβλίου χωρίζεται σε 18 κεφάλαια, ανάλογα με
τις «τυπικές εικόνες ματ», όπως τις έχει ταξινομήσει ο συγγραφέας. Ο
αναγνώστης καλείται να επιλύσει την άσκηση και κατόπιν να ανατρέξει στις
απαντήσεις. Αν δυσκολεύεται, μπορεί να καταφύγει στο κεφάλαιο: “Δεύτερη
οδηγία”, όπου υπάρχει μια βοηθητική οδηγία για την κάθε άσκηση. Σκοπός της
“δεύτερης οδηγίας” δεν είναι απλώς να βοηθήσει στην επίλυση της άσκησης, αλλά
να οδηγήσει τον νέο σκακιστή στην ανακάλυψη σημαντικών εννοιών και ιδίως των
τυπικών θεμάτων των συνδυασμών (κάρφωμα, απομάκρυνση, καθοδήγηση, άνοιγμα
γραμμής κ.λπ.) και να τον μυήσει στον σκακιστικό τρόπο σκέψης. Στις απαντήσεις
δεν δίνεται ξερά η σωστή λύση, αλλά αναπτύσσεται ουσιαστικά η θεωρία των
συνδυασμών επ’ ευκαιρία των ασκήσεων.

Στο βιβλίο παρουσιάζεται, επίσης, εν συντομία η σκακιστική γραφή αλλά και
σχολιασμένη – ελληνική και αγγλόφωνη – βιβλιογραφία για το θέμα.

Δημήτρης Βανδώρος, «Η τέχνη του ΜΑΤ», κεντρική διάθεση στην Αθήνα: Ηλίας
Κουρκουνάκης, Εμμ. Μπενάκη 38, Αθήνα 106 78, τηλ. 210-3816916, fax:
210-3820233, e-mail:
kourkoun@otenet.gr. Τιμή: 7 ευρώ.

Πλούσιο υλικό για διάβασμα έχει και το βιβλίο του Γιώργου Περιφάνη
«Στρατηγικά Στοιχεία» που κυκλοφόρησε πριν από λίγους μήνες. Ο Γιώργος
Περιφάνης είναι ομοσπονδιακός μετρ, με αγωνιστικές διακρίσεις άλλοτε στην
κατηγορία νέων και αφοσιωμένος, εδώ και πολλά χρόνια, στην προπονητική. Το
βιβλίο έχει θεωρία, διαγράμματα και παρτίδες για πολλά στρατηγικά θέματα:
επίθεση στον βασιλιά, ισχυρό τετράγωνο, κάθετος, προφυλακή, πύργος στην έβδομη
γραμμή, αξιωματικός έναντι ίππου, αλλαγή κομματιών, το ζευγάρι των
αξιωματικών, σχέση κέντρου-πτέρυγας, πλειονότητα πιονιών, επίθεση μειονότητας,
σχηματισμοί κεντρικών πιονιών, το αδύνατο πιόνι δ4, το καθυστερημένο πιόνι δ6,
τα διπλωμένα πιόνια, τα κρεμαστά πιόνια, αποτελούν τα κύρια θέματα των επί
μέρους κεφαλαίων. Επίσης υπάρχουν συνδυασμοί και ασκήσεις, ευρετήριο
σκακιστών, βιβλιογραφία. Ο συγγραφέας ετοιμάζει δύο ακόμη βιβλία στρατηγικής,
ένα για τις δομές των κεντρικών πιονιών και ένα με αναλύσεις και εκτιμήσεις
θέσεων.

Γιώργος Περιφάνης, «Στρατηγικά Στοιχεία», σελ. 340 (μεγάλου σχήματος).
Τηλ. επικοινωνίας: 210.9762189.

Χρήσιμο είναι να θυμίσουμε και δύο σημαντικές μεταφράσεις που κυκλοφόρσαν το
2000 από τον Κέδρο. Πρόκειται για τις «Βασικές αρχές στο σκάκι» του Χοσέ Ραούλ
Καπαμπλάνκα και τις «Μοντέρνες ιδέες στο σκάκι» του Ριχάρδου Ρέτι. Πρόκειται
για δύο θρύλους του σκακιού που μεσουράνησαν στις αρχές του 20ού αιώνα.

Αλλά και για δύο εξαιρετικές εκδόσεις στα ελληνικά, με μεταφραστή τον ισχυρό
σκακιστή και μεταφραστή λογοτεχνίας Στράτο Κακαδέλλη. Εξαιρετικά τα βιογραφικά
των συγγραφέων στο τέλος των βιβλίων. Προλογίζει ο Γιώργος – Ίκαρος
Μπαμπασάκης. Ειδικά το βιβλίο του Ρέτι είναι πολύ μεγάλης σημασίας για όσους
θέλουν να γνωρίσουν το σκάκι σε βάθος. Το βιβλίο του Καπαμπλάνκα είναι επίσης
σημαντικό διότι ασχολείται ιδιαίτερα με τα φινάλε, που αποτελούν την αχίλλειο
πτέρνα των Ελλήνων σκακιστών. Στο τέλος των βιβλίων υπάρχει και πλούσιο
πληροφοριακό υλικό για τους σκακιστικούς συλλόγους στην Ελλάδα.

Χοσέ Ραούλ Καπαμπλάνκα, «Βασικές αρχές στο σκάκι», μτφ. Στρ. Κακαδέλλης,
εκδ. Κέδρος, τιμή 14 ευρώ.

Ριχάρδος Ρέτι, «Μοντέρνες ιδέες στο σκάκι», μτφ. Στρ. Κακαδέλλης, εκδ.
Κέδρος, τιμή 12 ευρώ.

Η «Μάχη στα μαρα και στα άσπρα τετράγωνα» του Γιάννη Παναγάκου είναι ένα
ακόμη βιβλίο που κυκλοφόρησε σχετικά πρόσφατα. Απευθύνεται σε μαθητές από 7
ετών και πάνω, αρχάριους κατά βάση, και οι 256 σελίδες του με πάνω από 1.000
διαγράμματα και 736 ασκήσεις κατανέμονται σε 15 ενότητες. Το εξώφυλλο κοσμεί
πίνακας του Νικόλα Σφήκα. Διατίθεται από το Σκακιστικό Κατάστημα Κάισσα και
επιλεγμένα βιβλιοπωλεία, ενώ την κεντρική διάθεση έχει ο συγγραφέας Ιωάννη
Παναγάκος.

Ιωάννης Παναγάκος, «Μάχη στα μαύρα και στα άσπρα τετράγωνα», κεντρική
διάθεση από τον συγγραφέα, Βλαχάβα 19, 156 69 Παπάγος, τηλ. 093.65.24.094,
τηλ. – fax 210. 65.24.094.