Θυμώστε παρακαλώ…

Νομίζουν ότι θυμώνουν με τους άλλους, ενώ στην πραγματικότητα θυμώνουν με τον ανικανοποίητο εαυτό τους. Τουλάχιστον αυτό παριστάνουν μπροστά στην κάμερα

Θυμός. Πολύς θυμός έχει ξεσπάσει στα ριάλιτι τηλεπαιχνίδια. Πέρασε μια
ολόκληρη εβδομάδα με θυμούς, με συγκρούσεις που θα πλήγωναν βαθιά ανθρώπους αν
τα συναισθήματα ήταν αληθινά και όχι η αναπαράστασή τους. Έξαλλη από θυμό η
Άσπα, η Ελεάνα, η Κατερίνα Κούκα, η Ρούλα και η Ειρήνη της Φάρμας αφέθηκαν σε
φαντασμαγορικά ξεσπάσματα ναρκισσισμού, αποδεικνύοντας το μεγαλειώδες κενό της
αληθινής ψυχικής έκφρασης, της ειλικρίνειας, των συναισθημάτων, γνήσια πρότυπα
ενός κλειστοφοβικού πολιτισμού, που προτείνει την εγωπάθεια στη θέση της
κοινωνικής προσωπικότητας.

Όχι, ότι δεν αισθάνθηκαν θυμό όλα αυτά τα πρόσωπα που βρέθηκαν να
μάχονται το ένα-τo άλλο με τη μανία μονομάχων στην αρένα. Ποια προσωπικότητα
θα επικρατήσει, της Άσπας που υποδύεται την κυνική ή της Κούκα που υποδύεται
την ηθική, της Ρούλας που υποδύεται την ώριμη και κατασταλαγμένη
συναισθηματικά ή της Ειρήνης που υποδύεται τη σκληρή με την ανωριμότητα της
ηλικίας – «μη σ’ ακούσει ο κόσμος να με λες “σπουργιτάκι”», έλεγε στη Ρούλα η
Ειρήνη σε μια κρίση μεταμέλειας και των δύο για τη σύγκρουσή τους, «γιατί ο
κόσμος είναι σκληρός και δεν κάνει να δείχνεις τις αδυναμίες σου». Όταν λέμε
«υποδύονται» δεν εννοούμε ότι έχουν απόλυτη συναίσθηση της υποκρισίας.

Αυτό που κάνουν και που για το τηλεοπτικό κοινό έχει αίφνης ενδιαφέρον,
είναι να αποκαλύπτουν χάρη στις δραματικές συνθήκες πίεσης του κάθε
τηλεπαιχνιδιού, το βαθύτερο, απόλυτο ελάττωμα του σύγχρονου πολιτισμού των
σχέσεων. Κλείνονται στο τηλεπαιχνίδι κυνηγώντας την εμπειρία, να «αισθανθούν»
ξεχωριστά. Κυνηγούν μια συγκίνηση που η αληθινή ζωή υποτίθεται πως δεν
προσφέρει. Και έχουν δίκιο. Η εγωπάθεια που καλλιεργεί ο σύγχρονος τρόπος
ζωής, η πίεση της επιτυχίας, της αναγνώρισης οδηγούν σε ναρκισσιστικά
ξεσπάσματα εγωισμού, που τα βλέπουμε να συμβαίνουν στα τηλε-παιχνίδια, αλλά
που θα μπορούσαν να συμβαίνουν και συμβαίνουν σε όλες τις εκδοχές της
καθημερινότητας.

Απλώς η μετατροπή τους σε θέαμα επιβάλλει πλέον σαν τρόπο ζωής αυτή την
αναπαράσταση συναισθήματος στη θέση της παράστασης αισθημάτων. Δεν μπορούμε να
αισθανθούμε, γιατί δεν επιθυμούμε κατά βάθος. Αυτό το τρομακτικό κενό
επιθυμίας παρακολουθούμε, λοιπόν, με την ψευδαίσθηση ότι παρακολουθούμε ένα
αληθινό ψυχόδραμα, μια σύγκρουση «χαρακτήρων». Μόνο που δεν υπάρχουν πολλοί
«χαρακτήρες», υπάρχει μόνον ένας. Ο ίδιος. Αυτόν χαζεύουμε στα διαφορετικά του
ξεσπάσματα, που θυμίζουν αυτή την απροσδιόριστη για τους περισσότερους, αλλά
καθιερωμένη εσωτερική σύγκρουση, μεταξύ της φοβίας πλήρωσης και του φόβου της
κενότητας. Στην πραγματικότητα είναι το θέαμα του παράπονου, που ταλανίζει τον
σύγχρονο άνθρωπο, ότι μόλις έρθει σε επαφή ή αποκτήσει αυτό που επιθυμούσε
αισθάνεται ακόμη μεγαλύτερο κενό. Γιατί έχει τη βαθιά πεποίθηση πως οι άλλοι
άνθρωποι ή οι καταστάσεις που επιθυμεί να ζήσει από μόνες τους δεν είναι ποτέ
ικανοποιητικές.

Συγκρούονται με θυμό, λοιπόν, οι μπιγκμπραδερικοί κλώνοι, γιατί στο
πλησίασμα του ονείρου, της εμπειρίας που θα τους έκανε «να αισθανθούν»
ανακαλύπτουν ακόμη μεγαλύτερο το κενό τους. Δεν ανταποκρίνονται οι άλλοι, ούτε
οι συνθήκες που αντιμετωπίζουν στις προσδοκίες τους. Θυμώνουν ή φεύγουν. Τους
ακούμε να λένε συχνά, πως δεν επιθυμούν να παραμείνουν άλλο, πως ό,τι είχαν να
πάρουν από τη συμμετοχή τους το πήραν. Η τάση φυγής είναι ίδια με εκείνη που
διαπιστώνεται και σε πολλές σημερινές σχέσεις. Φεύγουμε απογοητευμένοι, γιατί
τελικώς δεν γευτήκαμε αυτό που περιμέναμε από τον εαυτό μας.

Γι’ αυτό και η θέαση του «θυμού» των διαφόρων που συναγελάζονται στα
ριάλιτι τηλεπαιχνίδια είναι ύπουλα τυραννική. Γιατί επιβάλλει την αντίληψη πως
όσο στενότερη επαφή έχουν οι άνθρωποι, τόσο πιο οδυνηρές και αδελφοκτόνες
γίνονται οι σχέσεις τους. Μια αντίληψη, όμως, η οποία επιβάλλει ψυχολογικούς
όρους ερμηνείας συνθηκών και ζωής, περιορίζοντας την κοινωνία να ασχολείται με
μικρές, «οικείες», προσωπικές υποθέσεις.