Δεν ξεχνώ = Ελπίδα

Για τους Τουρκοκύπριους η Πράσινη Γραμμή δεν είναι εμπόδιο, την περνούν αναζητώντας δουλειά στην ελληνοκυπριακή πλευρά του νησιού, γιατί είναι καλύτερα τα μεροκάμματα. Καμιά φορά η πραγματικότητα διαμορφώνει με τον τρόπο της την Ιστορία

Δύο άντρες παίζουν τάβλι σ’ έναν καφενέ, ο Κεμάλ και ο Κώστας. Πενήντα χρόνια
φίλοι, συμβιώνουν στο μοναδικό μεικτό χωριό της Κύπρου, την Πύλα, μετρώντας 70
χρόνια ζωής στον ίδιο τόπο. Οι παλαιοί μιλούν μεταξύ τους, οι νεώτεροι όχι. Οι
Τουρκοκύπριοι πηγαίνουν στα ελληνικά εμπορικά και ψωνίζουν. Οι Ελληνοκύπριοι
όχι. Τα ριάλια, τα ‘χουν οι Ελληνοκύπριοι και η οικονομική σύγκριση μεταξύ των
δύο κοινοτήτων είναι συντριπτική υπέρ της ελληνοκυπριακής πλευράς, μας εξηγεί
το ρεπορτάζ του Πέτρου Κατσάκου, που προβλήθηκε στους «Φακέλους» (Mega) του
Αλέξη Παπαχελά.

Ένα ακόμη ρεπορτάζ από την Κύπρο, ένα ακόμη ταξίδι των Ελλήνων τηλεθεατών στον
τόπο πικρών σελίδων της Ιστορίας τους.

Η ελληνική τηλεόραση αυτές τις ημέρες, με αφορμή το σχέδιο Ανάν,
επανέφερε την Ιστορία ως γεγονός της επικαιρότητας, της ξανάδωσε μορφή
θεάματος και όπως η τηλεοπτική τεχνολογία επιβάλλει, απέσπασε τα γεγονότα από
τον ιστορικό τους χαρακατήρα – παρά τις λεπτομερείς αναφορές και σ’ αυτόν –
για να τον προβάλει στα βιώματα των ανθρώπων. Στους «Φακέλους» παρακολουθήσαμε
τις δύο πτυχές αυτές, την ιστορική και την ανθρώπινη, να ξετυλίγονται δίπλα
δίπλα.

Παρακολουθήσαμε τη συγκλονιστική συνέντευξη του Πέτρου Αραπάκη, του
αρχηγού ΓΕΝ την εποχή της χούντας, που έζησε τα γεγονότα της εισβολής, τις
συναντήσεις με τον Ιωαννίδη, τις διαβεβαιώσεις της CIA προς τη χούντα ότι
μπορεί να κινηθεί στην Κύπρο χωρίς κόστος, την παρέμβαση του Αμερικανού
υπουργού Εξωτερικών, Τζορτζ Σίσκο. Η μαρτυρία του ήταν η επιβεβαίωση όσων
έχουμε παρακολουθήσει και σε άλλα ντοκιμαντέρ για το θέμα (Παύλου Τσίμα, ΝΕΤ)
σχετικώς με τις ευθύνες της ελληνικής πλευράς, της χούντας, για τον Αττίλα.

Οι ανθρώπινες μαρτυρίες είναι αποκαλυπτικές για τις νοοτροπίες, άλλες
ριζωμένες στο τότε, άλλες απελευθερωμένες και ανοιχτές με ελπίδα στο μέλλον.
Αλλά τις «νοοτροπίες», δεν τις διαμορφώνουν μόνον τα γεγονότα, τα βιώματα,
αλλά και η προπαγάνδα. Η ρεπόρτερ Σοφία Παπαϊωάννου παρουσιάζει σκηνές από την
ταινία, της οποίας το σενάριο έγραψε ο Ντενκτάς, όπου ο Έλληνας είναι
βάρβαρος, βιαστής, καταστροφέας. Στο «Μουσείο Βαρβαρότητας» οι Τούρκοι
εκθέτουν τα ματωμένα ρούχα της οικογένειας ενός Τουρκοκύπριου δασκάλου, που
σκοτώθηκε από Ελληνοκυπρίους, όπως λένε.

Για όσους θυμούνται, ο χρόνος της Ιστορίας δεν παίζει ρόλο. Δεν υπάρχει. Δεν
υπάρχει όμως ούτε για την τηλεόραση, που διερευνά τα αποτελέσματα των
γεγονότων, εκμηδενίζεται από τη στιγμή της μαρτυρίας, από την εκτυφλωτική
προβολή της εικόνας.

Συμβολική αυτή η συνάντηση της τηλεόρασης αυτές τις ημέρες με την
Ιστορία και τη μνήμη, καθώς τον ίδιο συμβιβασμό με τον ιστορικό χρόνο απαιτούν
και οι αποφάσεις του παρόντος, με όραμα ένα μέλλον, που κανείς όμως δεν μπορεί
να περιγράψει με βεβαιότητα. Ορισμένοι τουλάχιστον έχουν την ελπίδα. Όπως οι
Τουρκοκύπριοι φοιτητές, στο ρεπορτάζ της Μαρίας Καρχιλάκη, που θέλουν το
άνοιγμα του τόπου τους στον κόσμο, θέλουν το ευρωπαϊκό μέλλον. Νέοι όμως της
ίδιας ηλικίας δηλώνουν πως «μισούν τους Έλληνες» και «δεν θέλουν να τους
μιλούν».

Οι «Φάκελοι» παρουσίασαν τον σύνθετο καμβά του Κυπριακού, με τις
διαφορετικές προσεγγίσεις και τις διαφορετικές νοοτροπίες για τη συμβίωση των
δύο κοινοτήτων, τις αντικρουόμενες βαθύτερες προσδοκίες των ανθρώπων, τα λάθη
και των δύο πλευρών, τον σκοτεινό ρόλο του ξένου παράγοντα, που όλοι τον
ομολογούν και τον παραδέχονται – Βρετανοί, Αμερικανοί.

Πολύτιμη η γνώση της Ιστορίας, πολυτιμότερη η γνώση των ανθρώπινων προσδοκιών
και φόβων για την ώρα των αποφάσεων, που αναδεικνύει επίκαιρη την άποψη του
θεωρητικού της Ιστορίας Πιέρ Νορά, ότι «το βασικό σήμερα, δεν είναι να
οραματίζεσαι μια χθεσινή ή αυριανή αίγλη, αλλά να ξέρεις να φτιάχνεις την
Ιστορία που χρειάζεται το σήμερα».