Αρχαίος φόβος, χρήσιμος…

Η Ζακλίν Ντε Ρομιγί

Για το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, ο φόβος και η αγωνία, δεν είναι μόνο
καταστροφικά συναισθήματα – όπως υποστηρίζει στη μελέτη της η ελληνίστρια
Ζακλίν Ντε Ρομιγί – έχουν χρησιμότητα μέσα στο σύμπαν και μπορεί, τελικά, να
οδηγούν σ’ ένα πιο δίκαιο κόσμο.

Αυτό το «πέρασμα» από τον κόσμο του άλογου φόβου του ανθρώπου που φοβάται
χωρίς να γνωρίζει τι ακριβώς είναι αυτό που φοβάται, σε έναν κόσμο με κανόνες
που γίνονται σεβαστοί από ανθρώπους και θεούς, καταγράφεται και περιγράφεται
υποδειγματικά στις τραγωδίες του Αισχύλου.

Στη μελέτη της η Ζακλίν Ντε Ρομιγί εξετάζει και αναλύει όλα τα σχετικά
αποσπάσματα των τραγωδιών του Αισχύλου που σχετίζονται με τον φόβο, τη λύπη,
τον πόνο, τη φρίκη, τον τρόμο. Ο άλογος φόβος είναι κατά κάποιον τρόπο η ίδια
η ανθρώπινη δυστυχία.

Ο Αισχύλος περιγράφει με τον πιο ζωντανό και συναρπαστικό τρόπο, πως ο φόβος
που κυριεύει τον άνθρωπο, στο σώμα, παγώνει την καρδιά, φέρνει ρίγη. Αλλά το
ίδιο συμβαίνει και στο πνεύμα. Στο ηθικό πεδίο, ο φόβος είναι ένα υποκατάστατο
της συνείδησης, της τύψης, της επερχόμενης τιμωρίας, σ’ έναν κόσμο
μεταλλασσόμενο. Όσο προοδεύει αυτός ο κόσμος, και επιδιώκει την εδραίωση της
τάξης και της αρμονίας, τόσο ο φόβος από άλογος γίνεται χρήσιμος και λογικός.
Γίνεται φόβος του θεού και της τιμωρίας – ή της ατίμωσης – το πάθημα αποκτά
νόημα και ο φόβος τείνει να γίνει σεβασμός και δεσμευτική ηθική τάξη, που
ισχύει για θεούς και ανθρώπους. Ο φόβος ημερεύει, χωρίς ποτέ να εξαλειφθεί.

INFO

«Ο φόβος και η αγωνία στο θέατρο του Αισχύλου» της Ζακλίν Ντε Ρομιγί,
μετάφραση: Σοφία Λουμάνη, Χρήστος Μαρσέλλας, πρόλογος: Ανδρέας Παναγόπουλος.
Εκδόσεις Το Άστυ (τηλ. 210.7248.379), Σελ. 112, Τιμή: 10 ευρώ.