ΓΙΑΝ ΚΕΡΣΑΛΕ «Το φως είναι ενίοτε και προσβλητικό»

Η παλιά παραλία της Θεσσαλονίκης υπό την… εικαστική, πολύχρωμη και πολυδιάστατη «ματιά» του Γιάν Κερσαλέ

Τι είναι αυτές οι μπλε και τιρκουάζ γραμμές στην παραλιακή λεωφόρο της
Θεσσαλονίκης; Τι είναι αυτοί οι τεράστιοι προβολείς και οι σύγχρονες
σιδερένιες σκαλωσιές γύρω από τα «ρετρό» φανάρια της παραλίας; Ο Γάλλος Yann
Kersale, πολυσυζητημένος παγκοσμίως, υπεύθυνος για τον φωτισμό σειράς πόλεων
ανά τον κόσμο, με «εμμονές» στα λιμάνια και τις γέφυρες, με «αδυναμία» στις
γραμμές, τα σχήματα και κυρίως τα χρώματα, ο απροσδιόριστης ειδικότητας
καλλιτέχνης είναι ο «δράστης» τού – αν μη τι άλλο – εντυπωσιακού φωτισμού στην
παραλία της Θεσσαλονίκης.

Η φωτιστική εγκατάσταση εγκαινιάστηκε παράλληλα με το 43ο Φεστιβάλ
Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – ήταν το φετινό του «δώρο» στην πόλη. Είναι 32
μεταλλικές φωτιστικές δομές (ιδιότυπες μεταλλικές κολόνες) – «εικαστικές
αναφορές στους γερανούς του λιμανιού» χαρακτηρίστηκαν, διακοσμημένες με πανιά
που κινούνται – γλιστρούν με τη βοήθεια του ανέμου σαν να «χαράζουν» δρόμους
στο εσωτερικό της πόλης – («το ίδιο έκανε και ο αρχιτέκτονας που σχεδίασε την
πόλη μετά την πυρκαγιά, έφτιαξε αυτούς τους διαδρόμους κατά τέτοιο τρόπο ώστε
να επιτρέπουν τη διέλευση, την ανανέωση του ανέμου» υποστηρίζει ο δημιουργός
τους).

Η περίεργη φωτιστική εγκατάσταση συζητήθηκε, ενθουσίασε, γοήτευσε αλλά και
απογοήτευσε, αμφισβητήθηκε, υποστηρίχθηκε αλλά τελικά εγκρίθηκε: 260.000 ευρώ.

«Κάποιος χαρακτήρισε αντι-αισθητικό αυτό που σχεδίασα. Ποια αισθητική; Τίνος;
Το θέμα δεν ήταν να υποκαταστήσουμε τον ήλιο όταν αυτός δύει. Δεν φιλοδοξώ να
δώσω μορφή σε μια πόλη τη νύχτα με τον ίδιο τρόπο που φωτίζεται από τον ήλιο.
Η νύχτα, το μη φως είναι το ζητούμενο, το σκοτάδι είναι το “καναβάτσο”.
Προσπαθώ με τον τεχνητό φωτισμό να στήσω μια παράσταση. Να αναδείξω τις
μεταφορικές σχέσεις της πόλης με τους ανθρώπους της. Να δημιουργήσω διάλογο.
Αφήγηση. Αυτό είναι το ζητούμενο».

Είναι πολιτικό το φως;

«Αν εννοείτε με την αρχαιοελληνική έννοια του πολιτικού, ναι… Αλλά και
σήμερα είναι με μια άλλη έννοια. Το φως είναι συχνά προσβλητικό, αποκαλύπτει
αλλά και συγκαλύπτει. Κι εγώ “πολιτικά” δρω φωτίζοντας. Δεν μ’ ενδιαφέρει
φωτίζοντας να θέσω ένα χώρο στο βάθρο του και να τον δείξω. Αναζητώ τους
τρόπους της συμμετοχής των ανθρώπων στον φωτιζόμενο χώρο. Τη συμμετοχή τους,
τη…Δημοκρατία τελικά. Ή όχι; Τη ζωή. Οι πόλεις δεν είναι καρτ-ποστάλ. Έχουν
ιστορία που γράφτηκε και γράφεται καθημερινά από ανθρώπους που τις ζουν, τις
περπατούν. Αυτή τη βόλτα των ανθρώπων της παραλίας επιχείρησα να φωτίσω. Αυτή
τη σχέση στεριάς – ανθρώπων και θάλασσας θέλησα να αναδείξω στη Θεσσαλονίκη».

Η φωτιστική εγκατάσταση στην παραλία είναι εφήμερη. Θα τη φωτίζει ώς τις 6
Ιανουαρίου. Των… Φώτων.

«Αν μου ανέθεταν μια μόνιμη φωτιστική εγκατάσταση θα τη σχεδίαζα διαφορετικά.
Πιο αέρινα, με ελαφρότερες εγκαταστάσεις, σχεδόν κινούμενες. Τώρα ο φωτισμός
είναι μια μορφή επίδειξης».

«Κουβαλάω τις σκιές των λιμανιών»

Γεννήθηκε στο Παρίσι αλλά έλκει την καταγωγή του από τη Βρετάνη. Από το 1972
αρχίζει σπουδές στη Σχολή Καλών Τεχνών του Ουίμπερ. Δουλεύει παράλληλα ως
λιμενεργάτης. Παρακολουθεί τις έρευνες του Beu’ s του Journiac της Gina Pane.
Το 1993 μεταμορφώνει τη γυάλινη οροφή της Όπερας της Λυών σε ζωντανό όργανο,
πειραματίζεται στο τούνελ Φουρβιέρ της Λυών, σχεδιάζει τον φωτισμό στο λιμάνι
του Σαντ Ναζέρ, φωτίζει τις γέφυρες του Κεμπέκ, τα αεροδρόμια του Σικάγου και
της Μπανκόγκ, το ταχυδρομείο της Βόννης…

Κι αν σας ζητούσαν να φωτίσετε την Ακρόπολη; Πώς θα διαχειριζόσασταν αυτό
που οι άλλοι λένε «ελληνικό φως»;

«Δεν είμαι φωτιστής μνημείων. Δεν μ’ ενδιαφέρει να υποκαταστήσω τον ήλιο. Το
ζητούμενο δεν είναι ο μύθος, η ιστορία, το μέγεθος της όποιας Ακρόπολης αλλά
το σήμερα του μνημείου σε σχέση με τον χώρο, τον χρόνο, το περιβάλλον, τους
ανθρώπους. Εξάλλου ποιο ελληνικό φως; Στην Αττική είναι ένα… μαύρο σύννεφο.
Προτιμώ το φως – ημίφως του λιμανιού της Θεσσαλονίκης. Κουβαλάω κι εγώ τις
σκιές, την υγρασία των λιμανιών. Κατάγομαι από τη Βρετάνη».

INFO

Η φωτιστική εγκατάσταση του Γιαν Κερσαλέ θα βρίσκεται στην παραλία της
Θεσσαλονίκης έως τις 6 Ιανουαρίου