Πώς ήταν ο Κάλβος;

«ΤΑ ΝΕΑ» επιλέγουν κάθε Δευτέρα θέματα από περιοδικές εκδόσεις ποικίλου ενδιαφέροντος

Όπως είναι γνωστό, φωτογραφία του Ανδρέα Κάλβου δεν υπάρχει και οι
προσωπογραφίες που έχουν φιλοτεχνηθεί, στηρίζονται σε ελάχιστες, ελλιπείς
μαρτυρίες και, φυσικά, στη φαντασία.

Σ’ αυτό το τεύχος της περιοδικής έκδοσης ιστορικών σπουδών (Εκδ. Μέλισσα) ο
ιστορικός Σπύρος Ι. Ασδραχάς συμβάλλει στη γνώση των φυσιογνωμικών
χαρακτηριστικών του Κάλβου με τη δημοσίευση ενός σημαντικού ντοκουμέντου: του
διαβατηρίου του ποιητή που βρίσκεται στην Κέρκυρα και εκδόθηκε στις 24 Ιουνίου
1826 από το βρετανικό προξενείο της Μασσαλίας. Πριν παρουσιάσει τα
διαφωτιστικά στοιχεία του διαβατηρίου, ο Ασδραχάς δημοσιεύει πολλές μαρτυρίες
και ιστορικά στοιχεία για την εμφάνιση του Κάλβου, υπενθυμίζοντας «την γενική
αλλά και ακριβόλογη περιγραφή» του Παλαμά στην πασίγνωστη διάλεξή του για τον
Κάλβο στον «Παρνασσό» το 1889:

«Ήτο μέτριος το ανάστημα, μελαχροινός, με μαύρους οφθαλμούς και μεγάλην ρίνα.
Έτρεφεν ιδιάζουσαν προτίμησιν εις το μέλαν χρώμα, ως αρμοζόμενον ίσως προς το
μελαγχολικόν του χαρακτήρος του, και είχε την μανίαν δι’ αυτού να επιχρίη τα
έπιπλά του».

Ιδού τώρα τα χαρακτηριστικά του ποιητή των «Ωδών» όπως αναγράφονται στο
διαβατήριό του:

Ανάστημα: 5 πόδια και 6 ίντσες (1μ. 68 περίπου). Μαλλιά: μαύρα. Μέτωπο:
απογυμνωμένο (φαλακρό). Φρύδια: μαύρα. Μύτη: λίγο χοντρή. Μάτια: Καστανά.
Στόμα: Μέτριο. Γένια: μαύρα. Πηγούνι: στρογγυλό. Πρόσωπο: ωοειδές. Χροιά:
φυσική (δηλαδή λευκή).

Έτσι περιέγραψε τον Ανδρέα Κάλβο ο ανώνυμος υπάλληλος του αγγλικού προξενείου
της Μασσαλίας. Τα υπόλοιπα, στη φαντασία των ζωγράφων…

Ας δούμε τώρα συνοπτικά άλλα θέματα του τεύχους και τους συγγραφείς:

Μελέτημα του Σπύρου Καράβα για τις εθνογραφικές «περιπέτειες» του Ελληνισμού
και την αποτύπωσή τους στη χαρτογραφία.

Ο Τ. Κωστόπουλος εξετάζει την αφομοιωτική πολιτική του ελληνικού κράτους
απέναντι στους ετερόγλωσσους πληθυσμούς. Η Άννα Καρακατσούλη εκθέτει τους
μηχανισμούς και τις πολιτικές σκοπιμότητες που διέπουν την αναγόρευση επίτιμων
διδακτόρων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (1912-1914). Ο Γ. Κόκκινος σε εκτενές
μελέτημα ασχολείται με τη διδασκαλία της Ιστορίας στο σχολείο και προβάλλει
τους συναφείς προβληματισμούς. Ο Δ. Δημητρόπουλος παρουσιάζει τους τρόπους
σήμανσης γης στο Αιγαίο, ιδίως κατά τον 17ο και τον 18ο αιώνα, εμπεδώνοντας
την έννοια του μικρού εσωτερικού συνόρου μέσω πολλών παραδειγμάτων.

Οι Σπ. Ι. Ασδραχάς, Φ. Ηλιού και Β. Παναγιωτόπουλος με την ευκαιρία της
πρόσφατης επανέκδοσης των «Μορφών του ’21» του Γ. Λαμπρινού, δείχνουν τη
σημασία του βιβλίου αυτού ως τεκμηρίου ορισμένης κομμουνιστικής ιδεολογίας και
της επίπτωσής της στην ιστοριογραφία. Οι Δ. Αρβανιτάκης και Σπ. Ι. Ασδραχάς,
στην ενότητα του περιοδικού «Προσεγγίσεις» μιλούν για μεθοδολογικά ζητήματα
και ζητήματα περιεχομένου της επτανησιακής ιστοριογραφίας.

«ΓΑΙΟΡΑΜΑ»

Στο βουνό των χρωμάτων

Στην πλούσια ύλη του το περιοδικό περιλαμβάνει και ένα θαυμάσιο οδοιπορικό του
Γιώργου Σφήκα, σ’ έναν από τους πιο όμορφους δρυμούς όχι μόνο της Ελλάδας αλλά
και της Ευρώπης: στην Οίτη, στην καρδιά της Στερεάς Ελλάδας. Ο Σφήκας, εκτός
από την ικανότητα του ορειβάτη και τις γνώσεις για τη χλωρίδα και την πανίδα
της πατρίδας μας, έχει την ευλογία του παραμυθά.

Σε συνεπαίρνει με τις περιγραφές του, νιώθεις να περπατάς μαζί του στην
ιστορία και στο παρόν.

Στην εισαγωγή του σημειώνει:

«Απ’ όλα τα βουνά της Ρούμελης, τα μεγαλόπρεπα και χιλιοτραγουδισμένα, η Οίτη
είναι το πιο γλυκοπρόσωπο και το πιο θηλυκό. Χωματοβούνι καθώς είναι, δίχως
τις μυτερές κορυφές και τους άγριους γκρεμούς των γειτόνων της, ήταν πάντα η
πιο δασωμένη, η πιο πράσινη, η πιο ανθοστόλιστη, η πιο ερωτική ανάμεσα σ’ όλα
τ’ αδέρφια της. Με λίγα λόγια, η Οίτη είναι ένας τόπος που, άμα τον γνωρίσεις
μια φορά, τον λατρεύεις και θέλεις να τον ξαναδείς πάλι και πάλι, μ’ όλα του
τα πρόσωπα και σ’ όλες τις εποχές του χρόνου».

Και πιο κάτω ο Σφήκας θα γράψει:

«Τα πλούσια ορεινά λιβάδια της Οίτης, που καλύπτουν περίπου το 10 τοις εκατό
του βουνού, είναι ένας παράδεισος για τους βοτανολόγους. Εδώ, σε υψόμετρο από
1.400 έως και 1.900, μπορεί κανείς να συναντήσει μέχρι και 70 διαφορετικά είδη
φυτών μέσα σε μια έκταση μόλις ενός τετραγωνικού μέτρου. Σήμερα, με την
εγκατάλειψη των καλλιεργειών στις πλαγιές της Οίτης, πέρδικες, λαγοί, ζαρκάδια
και αγριογούρουνα όλο και λιγοστεύουν. Την ίδια μοίρα αντιμετωπίζουν λύκοι και
αρπακτικά πουλιά στην αναμέτρησή τους με το λαθραίο κυνήγι και τα
δηλητηριασμένα δολώματα».

Ομιλούσες οι φωτογραφίες του Γιάννη Κουλέλη, αποκαλύπτουν την ψυχή αυτού του
εξαίσιου τόπου.

«ECHO ΚΑΙ ARTIS»

Διαβάστε… ακούγοντας

Το καλύτερο τεύχος έως τώρα του περιοδικού που τον άλλο μήνα γιορτάζει τα
πρώτα του γενέθλια. Πλούσια ύλη, αντικονφορμιστικά θέματα, στοιχειοθετημένες
έρευνες, τολμηρά σχόλια από τον χώρο του ελληνικού τραγουδιού και όχι μόνο.

Για παράδειγμα, δείτε πόσο τεκμηριωμένη είναι η έρευνα του Γιώργου Τσάμπρα
«Τραγούδια σε ολική επαναφορά», που αναφέρεται στις επανεκτελέσεις παλιών
τραγουδιών. Διαβάστε ακόμα το κείμενο του Ιάσονα Τριανταφυλλίδη για τις
θεατρικές αποτυχίες του Μάνου Χατζιδάκι. Εξώφυλλο και συνέντευξη με την Έλλη
Πασπαλά: «Οι πραγματικοί καλλιτέχνες είναι ελάχιστοι. Δεν θεωρώ τον εαυτό μου
καλλιτέχνη και, φυσικά, δεν θεωρώ και τους περισσότερους ανθρώπους της
μουσικής καλλιτέχνες. Είναι διασκεδαστές, είναι δημόσια πρόσωπα, ορισμένοι
είναι και πολύ καλοί επιχειρηματίες…».

Ν’ αφήσω τη θεματογραφία του περιοδικού και να σημειώσω μια άλλη, πολύτιμη
προσφορά του «ECHO», τη Μουσική Βιβλιοθήκη. Στο πρώτο τεύχος που κυκλοφόρησε,
η εργοβιογραφία με μαρτυρίες, σχόλια, αφηγήματα για την Ευτυχία
Παπαγιαννοπούλου, μαζί με ένα συλλεκτικό CD. Θαυμάσια δουλειά που θα
συνεχιστεί. Στο δεύτερο τεύχος (κυκλοφορεί στις 10 Νοεμβρίου) η ζωή και το
έργο της Μαρίκας Νίνου μαζί με συλλεκτικό CD που περιλαμβάνει μεγάλες της επιτυχίες.

«ΘΕΣΣΑΛΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ»

Περιηγήσεις

Συνεχίζονται και σ’ αυτόν – τον 42ο τόμο – του «Θεσσαλικού οι δημοσιεύσεις
οδοιπορικών ξένων περιηγητών, που συνεισφέρουν στη γνώση και είναι απολαυστικά
στην ανάγνωση.

Μεταξύ άλλων διαβάζουμε τις εντυπώσεις από τον θεσσαλικό χώρο του Δανού J.L.
Ussing που πρωτοδημοσιεύτηκαν στο βιβλίο του «Ταξίδια και έρευνες στην
Ελλάδα», στην Κοπεγχάγη το 1857. Όπως σημειώνει ο Κ. Σπανός, ο Δανός
περιηγητής γνώριζε ελληνικά και προσέγγισε τη Θεσσαλία ερχόμενος από τη
Θεσσαλονίκη και την Πιερία.

Στην αρχή επισκέφθηκε τα Αμπελάκια και στη συνέχεια τις μεγάλες θεσσαλικές
πόλεις και τους ενδιάμεσους οικισμούς, συνοδευόμενος από μισθωμένους οδηγούς.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ: Ναυαρίνου 10, Αθήνα – 106 80, τηλ. 210-3611.692.

* ΓΑΙΟΡΑΜΑ: Φειδίου 4, Αθήνα – 106 78, τηλ. 210-3891.775.

* ECHO & ARTIS: Ηλιουπόλεως 2-4, Αθήνα – 172 37, τηλ. 210-9792.500.

* ΘΕΣΣΑΛΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ: Ασκληπιού 68 – Λάρισα, 412 22, τηλ.: 2410-626.016.