ΜΙΣΕΛ ΦΑΪΣ «Ο Θεός βρίσκεται στη λεπτομέρεια»

«Όλοι αυτοί οι σύγχρονοι φαρμακοί, οι καυσοκαλυβίτες πετσοκομμένων ιστοριών, οι αποκολλημένοι από τη σπηλαιογραφία του μέλλοντος διεκδικούν την προσοχή μας μέσα από προσευχές του Κακού ή παραμιλητά ατόφιας λογοτεχνίας», παρατηρεί ο Μισέλ Φάις

Τους βλέπουμε περπατώντας καθημερινά στην Αθήνα. Τους αφιερώνουμε ένα βλέμμα
απορίας και τους ξεχνάμε. Τώρα όμως μπορούμε να τους «χορτάσουμε» στο θέαμα
που προσφέρουν στην έκθεση φωτογραφίας του Μισέλ Φάις, η οποία αποτυπώνει
καίριες στιγμές της ζωής τους. Και να σκεφτούμε ότι αν η εικόνα τους κοντεύει
να μας γίνει οικεία στην καθημερινότητά μας είναι ίσως γιατί έχει εκλείψει η
δική μας οικειότητα απέναντι στον πόνο του άλλου και γιατί οι άνθρωποι αυτοί
δεν έχουν πλέον οίκο να τους περιθάλψει.

«Πιο εύκολα πετιούνται σήμερα οι δύσκολοι άνθρωποι έξω από το σπίτι», λέει στα
«ΝΕΑ» ο Μισέλ Φάις. «Άλλοτε τον γέρο τον φρόντιζαν όπως και νά ‘ταν. Τώρα τον
πετάνε. Το βλέπει κανείς και στην ευκολία με την οποία οι αναξιοπαθούντες
βγαίνουν στην τηλεόραση. Η έννοια της αξιοπρέπειας έχει εκλείψει. Άλλωστε,
όλοι οι άστεγοι που συνάντησα είχαν το ίδιο, ισόβιο παράπονο. “Εγώ είχα σπίτι
εκεί”, λένε. Και όλοι μιλούν για χαμένα μεγαλεία».

Ο συγγραφέας Μισέλ Φάις πραγματοποιεί, για δεύτερη φορά, έκθεση φωτογραφίας. Ο
τίτλος της είναι «Πόλη στα γόνατα» και εγκαινιάζεται τη Δευτέρα στον Χώρο
Τέχνης «24», με τον οποίο ο Φάις συνεργάζεται στενά. Θα εκτεθούν ασπρόμαυρες
φωτογραφίες των «αθλίων των Αθηνών»: αστέγων, ζητιάνων, εξαθλιωμένων
οικονομικών μεταναστών.

Πρόκειται για φωτογραφίες που τραβήχτηκαν την τελευταία διετία. «Όλα γίνονταν
αστραπιαία και ιλιγγιωδώς», εξηγεί ο συγγραφέας και φωτογράφος. «Γυρνούσα όλη
τη μέρα με τη φωτογραφική μηχανή παραμάσχαλα. Και βρισκόμουν διαρκώς σε
εγρήγορση. Έχει γεμίσει η Αθήνα αστέγους. Οι περισσότεροι είναι Έλληνες και –
δεν μιλώ για τους επαγγελματίες επαίτες – ζουν σε αφασική κατάσταση.
Μονολογούν, παραληρούν και είτε είναι επιθετικοί είτε είναι εντελώς
παραιτημένοι. Όταν τους κοιτάζει κανείς έναν έναν χωριστά, αισθάνεται ότι
πρόκειται για φαινόμενο σποραδικό. Όταν τους βάλεις όμως σε μία έκθεση όλους
μαζί, η εικόνα είναι σοκαριστική». Άλλωστε στην έκθεση οι φωτογραφίες θα είναι
σε μεγάλο μέγεθος. Ίσως και για να βγει αληθινή η φράση που συνοδεύει μια
φωτογραφία: «ο Θεός βρίσκεται στη λεπτομέρεια».

«Δεν είμαι συγγραφέας, δεν είμαι φωτογράφος. Ένας λυσσαλέος περιπατητής είμαι, που υποφέρω από πολύ εαυτό», λέει ο Μισέλ Φάις

Ο Μισέλ Φάις δεν θεωρεί ότι το υλικό τούτο – που πολλές φορές είναι
συγκλονιστικό μέσα στις αντιθέσεις των διαφορετικών κόσμων που εγκλωβίζονται
στη φωτογραφία – αποτελεί μια γροθιά στην κοινωνία, το βλέπει όμως σαν «μια
ήπια καταγγελία» ενός φαινομένου «σύμφυτου πια με τη μεγαλούπολη». Παράλληλα,
αποτελεί και μια δική του «ματιά για την πόλη». Και περιμένει με ενδιαφέρον
την αντίδραση του κοινού, είτε θα πρόκειται για απόρριψη είτε για ενοχική
συμπεριφορά.

Τόσο στην έκθεση όσο και στο λεύκωμα που θα κυκλοφορεί παράλληλα
περιλαμβάνονται κείμενα του Μισέλ Φάις. Δεν είναι κείμενα επεξηγηματικά
-άλλωστε οι εικόνες φωνάζουν και δεν χρειάζονται περιττές εξηγήσεις. Είναι μια
«χαλαρή, ελεύθερη ανάγνωση του φωτογραφικού υλικού». Καμιά φορά παραληρηματική
και αυτή, όπως ο λόγος των φωτογραφισθέντων. Άλλωστε, μερικούς μονολόγους τούς
έχει αλιεύσει κρυφακούοντας. Εξου και οι αγκύλες που εμφανίζονται στα κείμενα,
υποδηλώνοντας ότι πρόκειται για σπαράγματα και σιωπές.

Είναι η δεύτερη έκθεση φωτογραφίας του Μισέλ Φάις. Η πρώτη παρουσιάστηκε το
1996 με τίτλο «Ύστερο βλέμμα» και θέμα τις ταφικές φωτογραφίες. Τη σχέση που
αναπτύσσεται ανάμεσα σε τούτον και στον άλλο τον κόσμο με μεσολαβητή τις
φωτογραφίες των νεκρών που τοποθετούν οι συγγενείς στα μνήματα. Το θέμα αυτό
(πένθος – απουσία – θάνατος) κυριαρχεί και στη συλλογή διηγημάτων «Από το ίδιο
ποτήρι» που κυκλοφόρησε την ίδια εποχή, όπως και το σημερινό του θέμα έχει
σαφή σχέση με την προβληματική του τελευταίου του βιβλίου «Το μέλι και η
στάχτη του Θεού».

Στο Ίδρυμα Αστέγων της Αθήνας

Όλα τα έσοδα που θα προκύψουν από την έκθεση (πώληση φωτογραφιών και
λευκωμάτων) θα δοθούν στο Ίδρυμα Αστέγων του Δήμου Αθηναίων. Όλοι οι
καλλιτέχνες που συμμετέχουν στην εκδήλωση, και είναι πολλοί αυτοί, το κάνουν
αφιλοκερδώς.

Η έκθεση πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη και υπό την
αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού. Παράλληλα θα κυκλοφορήσει λεύκωμα (από τις
εκδόσεις Πατάκη) με τις φωτογραφίες και συνοδευτικά κείμενα. Την έκθεση θα
συνοδεύει ηχητική παρέμβαση (τίτλος: «Ήχος σπιτιών») σκηνοθετημένη από την
Κατερίνα Ευαγγελάκου, με τη συμμετοχή γνωστών καλλιτεχνών (Βέρα Ζαβιτσιάνου,
Αλεξία Καλτσίκη, Ακύλας Καραζήσης, Υβόνη Μαλτέζου, Γιάννης Νταλιάνης, Αργύρης
Ξάφος, Μάνια Παπαδημητρίου, Ρούλα Πατεράκη, Μαρία Σκουλά, Στέργιος
Στέργιογλου, Β. Χατζηγιαννίδης) στην ανάγνωση των κειμένων.

Προς το τέλος της έκθεσης, σε ένα μήνα περίπου, ο σκηνοθέτης Στάθης
Λιβαθηνός θα ανεβάσει στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, την οποία
διευθύνει, παράσταση βασισμένη στο υλικό της έκθεσης. Οι ηθοποιοί έκαναν τις
δικές τους περιπλανήσεις στην Αθήνα και θα αναμείξουν τα κείμενα του Μισέλ
Φάις με τις δικές τους ιστορίες.

INFO

«Πόλη στα γόνατα», στον Χώρο Τέχνης «24», Σπευσίππου 38, τηλ. 210.7217.897. Η
έκθεση εγκαινιάζεται τη Δευτέρα 4 Νοεμβρίου και θα διαρκέσει ένα μήνα. Από
Τρίτη έως Παρασκευή 11 π.μ. – 2 μ.μ. και 6 – 9 μ.μ., Σάββατο 11 π.μ. – 2 μ.μ.