«Εαυτοί» στο τηλεοπτικό σφυρί
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
|
Έκαναν ό,τι μπορούσαν, δηλαδή τίποτε. Δεν αρκεί πλέον να επιδεικνύουν μόνο |
Τι θα γίνουν τώρα τόσοι «εαυτοί» που βρέθηκαν στον δρόμο πριν καλά καλά
ξεδιπλωθούν και επιδείξουν την άνεσή τους στο να ξύνονται, ανάσκελα ξαπλωμένοι
στους καναπέδες του «Gym», του ριάλιτι που πρόβαλλε το Star, το οποίο
αιφνιδίως διεκόπη;
Πριν από μερικές εβδομάδες μόλις, ακούγαμε τους χαρούμενους που είχαν επιλεγεί
για να πάρουν μέρος να περιγράφουν πόσο «αυθεντικοί» είναι, πόσο χιουμορίστες
και «θέλουν να περάσουν καλά» και να δείξουν πόσο μπορούν να είναι ο «εαυτός
τους». Μερικοί φοιτητές, ένας γιατρός πριν ολοκληρώσει την ειδικότητά του,
ένας γεματούλης υιός ιδιοκτήτη μεζεδοπωλείου που ήθελε να αδυνατίσει με την
ευκαιρία, ένας φοιτητής αιγυπτιακής καταγωγής με επιδόσεις στον χορό της
κοιλιάς, «εαυτοί» στο τηλεοπτικό σφυρί που βρέθηκαν να κυνηγούν το νέο
τηλεοπτικό όνειρο: να καταξιωθούν άκοπα και ανώδυνα.
Φαίνεται, όμως, πως το τηλεοπτικό κοινό έπληξε πλέον με την
υπερπροσφορά τού τίποτε. Αν για τον πρώτο καιρό των μπιγκμπραδερικών ριάλιτι
το θέαμα των άπρακτων συμμετεχόντων, που σέρνονταν στους καναπέδες,
αλληλοκαρφώνονταν και αλληλοβρίζονταν επειδή τους έσπαγαν τα νεύρα από τον
αποκλεισμό, είχε κανιβαλικό ενδιαφέρον, αυτό πλέον δεν αρκεί.
Ο κορεσμένος ουρανίσκος του τηλεθεατή αποζητεί όλο και πιο δυνατά καρυκεύματα,
όλο και πιο δυνατές συγκινήσεις, όλο και πιο άγριο θέαμα. Η ανάμνηση του
ανθρώπου που «αγωνίζεται» για να επιβιώσει και να «καταξιωθεί» είναι προφανώς
ακόμη ισχυρή. Απόδειξη η καλοσκηνοθετημένη ένταση στη «Φάρμα», που χάρη στο
αριστοτεχνικό μοντάζ και τη σκηνοθεσία, η «πραγματικότητα» δραματοποιείται και
το ριάλιτι σόου μοιάζει με πραγματικό σίριαλ, όπου αναδεικνύονται οι
ανθρώπινοι χαρακτήρες.
Έτσι κι αλλιώς, αυτού του είδους τα τηλεοπτικά προγράμματα βασίζονται
στην ίδια ακριβώς αρχή:
επιδεικνύω-τις-επιδόσεις-μου-στο-τίποτε-για-να-γίνω-κάποιος. Ωστόσο, η
παγκόσμια τηλεοπτική παραγωγή διαπίστωσε πως το «τίποτε» πρέπει να επενδυθεί
με στοιχεία τα οποία να δίνουν την ψευδαίσθηση του αγώνα για έναν υψηλό στόχο·
την επιβίωση, για παράδειγμα, σε άγριες συνθήκες.
Πρόκειται για διαδικασία που ξυπνάει την αρχέγονη μνήμη της μάχης με τη φύση,
με την αντίπαλη φυλή, όπου νικητής είναι ο πιο ισχυρός στη γνώση ή τη μυϊκή
δύναμη. Ή ακόμη μπορεί να προσφέρεται η ψευδαίσθηση του αγώνα για την επιτυχία
στο τραγούδι μέσα από την απομίμηση διαδικασιών σπουδής και διαγωνισμού. Σε
κάθε μία από αυτές τις περιπτώσεις η σκηνοθεσία είναι τέτοια, ώστε να
ανταποκρίνεται στις φαντασιώσεις του κοινού που παρακολουθεί. Οι
αγροτοκτηνοτροφικές κακουχίες και ο αγώνας για την επιβίωση στους αγρούς μαζί
με το σουξέ στις πίστες βρίσκονται στον πυρήνα των εγχώριων κοινωνικών μύθων
και αποτελούν στοιχεία της κουλτούρας – το πρώτο παραδοσιακό, το δεύτερο
μιντιακό, κατασκευασμένο, πλην όμως κυρίαρχο στην εποχή μας.
Η εξέλιξη των μπιγκμπραδερικών ριάλιτι δεν είναι παρά η αναδίπλωση της
τηλεοπτικής παραγωγής μπροστά στον κίνδυνο να κορεστεί το κοινό από ένα θέαμα,
που, μετά το ξάφνιασμα της θέας του ιδιωτικού, προκαλεί την αποστροφή ακριβώς
γιατί είναι ωμό και αποκαλύπτει ότι η ιδέα να αγωνιστούμε για να αποκτήσουμε
το δικαίωμα στη ζωή έχει παρακμάσει ανεπανόρθωτα. Το θέαμα του τίποτε έχει
γίνει αποκρουστικό σαν θέαμα θανάτου. Πρέπει να περισωθεί, λοιπόν, η ιδέα του
ανθρώπου ως υποκειμένου και αυτό προϋποθέτει μια ένταση, μια συγκίνηση, μια
προσπάθεια για την κατάκτηση ενός ιδεώδους. Άλλο αν το «ιδεώδες» είναι πλέον
τα 150.000 ευρώ για τον νικητή ενός ριάλιτι. Για το τηλεοπτικό θέαμα έχει
σημασία να περισωθεί η ψευδαίσθηση της διαδικασίας. Για να ταυτιστεί ο
τηλεθεατής.
Το «Gym» απέτυχε, γιατί δύσκολα η αεροβική δίνει την αίσθηση της «δοκιμασίας».
Αν διαπιστώσαμε κάτι, είναι ότι το θέαμα του ατελούς εαυτού δεν συγκινεί.
Χρειαζόμαστε τη φενάκη της ολοκλήρωσής του ακριβώς την εποχή που τίποτε απ’
όσα συντελούν σε αυτό – η μνήμη, η συνείδηση, η γνώση – δεν επιβραβεύεται,
γιατί δεν προσφέρουν θέαμα.
Google news
