Ματ στο κουμπιούτερ

Ο 27χρονος Ρώσος σκακιστής Βλαντίμιρ Κράμνικ ήρθε ισόπαλος με το κομπιούτερ

Όσοι μιλούσαν το 1997 για «στημένο ματς», θα πρέπει πλέον να αναθεωρήσουν τις
απόψεις τους. Το ίδιο όμως θα πρέπει να κάνουν και όσοι μιλούσαν για οριστική
νίκη της μηχανής επί του ανθρώπου. Ένας άλλος Ρώσος βάζει τα πράγματα στη θέση
τους, δείχνοντας ότι δεν προοδεύουν μόνο οι υπολογιστές. Πρόκειται για τον
Βλαντίμιρ Κράμνικ, τον 27χρονο που πριν από δύο χρόνια καθαίρεσε τον Κασπάροφ
από τον θρόνο τού – επί 15 χρόνια – παγκόσμιου πρωταθλητή και ο οποίος
σημείωσε ισοπαλία 4-4 στο Μπαχρέιν, απέναντι στον παγκόσμιο πρωταθλητή της
τεχνητής σκακιστικής νοημοσύνης, το γερμανικό ηλεκτρονικό πρόγραμμα σκακιού
Deep Fritz, που έχει κατασκευάσει η εταιρεία Chessbase.

Ο Κράμνικ κέρδισε δύο παρτίδες, ο υπολογιστής κέρδισε επίσης δύο, ενώ τέσσερις
παρτίδες έληξαν ισόπαλες. Ο Κράμνικ πέτυχε τις νίκες του στο πρώτο ήμισυ του
ματς, ο Deep Fritz στο δεύτερο ήμισυ. Οι νίκες του Κράμνικ ήταν καθαρές,
αναδεικνύοντας την υπεροχή της στρατηγικής απέναντι στην τερατώδη υπολογιστική
ικανότητα της μηχανής. Οι νίκες του υπολογιστή οφείλονταν σε ανθρώπινα λάθη.

Δύο είναι τα διδάγματα του ματς αυτού για τον άνθρωπο. Το πρώτο είναι ότι
πρόκειται για εξοντωτική δοκιμασία να έχεις μπροστά σου μια μηχανή που
υπολογίζει τα πάντα, έστω και με «βλακώδη» τρόπο. «Αυτές οι οκτώ παρτίδες με
κούρασαν όσο δεκαέξι παρτίδες με αντίπαλο τον Κασπάροφ», είπε ο Κράμνικ μετά
το ματς. Απόδειξη η 5η παρτίδα του ματς. Ο Κράμνικ έκανε ένα αδιανόητο λάθος
στο τέλος μιας παρτίδας που επρόκειτο να λήξει σύντομα με ισοπαλία.

Το δεύτερο δίδαγμα είναι όμως σημαντικότερο. Αν ο άνθρωπος θέλει να
ανταγωνιστεί τη μηχανή, πρέπει να υπερβεί τα ψυχολογικά ανακλαστικά του. Στην
6η παρτίδα ο Κράμνικ δεν απέφυγε τον πειρασμό να προβεί σε μία θεαματική θυσία
ίππου, μετά την οποία οι εννέα στους δέκα σκακιστές θα είχαν εγκαταλείψει
αμέσως. Το κομπιούτερ, όμως, βρήκε μία εξίσου μοναδική άμυνα. Και δεν φτάνει
αυτό. Όταν η επίθεση του Κράμνικ εκτονώθηκε, το κομπιούτερ φαινόταν να
κερδίζει. Ο Κράμνικ εγκατέλειψε, οι αναλύσεις όμως απέδειξαν ότι είχε πολλές
πιθανότητες ισοπαλίας, τις οποίες δεν μπήκε στον κόπο να εκτιμήσει. Ο Κράμνικ,
όπως και ο Κασπάροφ παλιότερα, υπερεκτίμησε το μηχάνημα.

Σε γενικές γραμμές πάντως, ο Κράμνικ στάθηκε καλύτερα από τον Κασπάροφ, από
ψυχολογικής πλευράς. Αγωνιστικά συμβάντα παρόμοιας υφής οδήγησαν τον Κασπάροφ
στην κατάρρευση. Ο Κράμνικ κατάφερε, αντίθετα, μετά τις δύο συνεχείς ήττες της
5ης και της 6ης παρτίδας, να ανασυνταχθεί και, στις δύο τελευταίες παρτίδες,
να οδηγήσει το πλοίο του στο ασφαλές λιμάνι της ισοπαλίας.

Στέγνωναν τα κομμάτια με σεσουάρ!

Ο Κράμνικ, όντας ήπιος χαρακτήρας, δεν προκάλεσε επεισόδια επί της
διαδικασίας, όπως είχε κάνει ο Κασπάροφ στο ματς με τον Deep Blue. Η μόνη του
διαμαρτυρία αφορούσε το γεγονός ότι τα κομμάτια της σκακιέρας γυάλιζαν και τον
ενοχλούσαν. Το Μπαχρέιν αυτή την εποχή έχει 40 βαθμούς θερμοκρασία και μεγάλη
υγρασία. Παρά το γεγονός ότι μέσα στην αίθουσα ο Κράμνικ είχε ζητήσει
θερμοκρασία 20 βαθμών, τα κομμάτια γυάλιζαν, αλλά και κολλούσαν. Οι
διοργανωτές λοιπόν κατ’ αρχήν τα σκούρυναν, στη συνέχεια δε, μετά το τέλος της
κάθε παρτίδας, τα στέγνωναν με πιστολάκι και τα έβαζαν στον πάγο, για να μην
κολλάνε όταν θα ξεκινούσε η επόμενη!

Η ισοπαλία αποτιμάται σε 800.000 ευρώ έπαθλο – αν ο Κράμνικ κέρδιζε, θα
έπαιρνε 1 εκατομμύριο. Τώρα παίρνει 200.000 ευρώ και το τιμ του Deep Fritz,
που όμως θα τα διαθέσει για τη διάδοση του σκακιού στα παιδιά της Ευρώπης.

Στον υπολογιστή μας…

Το Deep Blue ήταν ένα κομπιούτερ που χρησιμοποιήθηκε μόνο στα δύο ματς με
τον Κασπάροφ και κατόπιν διαλύθηκε. Ζύγιζε 1,4 τόνους, είχε ύψος 1 μέτρο και
80 εκατοστά και χρειαζόταν 20 ανθρώπους για να λειτουργήσει. Αντίθετα, το Deep
Fritz είναι ένα πρόγραμμα της αγοράς που μπορούμε να έχουμε στον φορητό
υπολογιστή μας. Παίζει τακτικά σε τουρνουά υπολογιστών ή με ανθρώπους ως
αντιπάλους. Στα 200 εκατομμύρια κινήσεις ανά δευτερόλεπτο που υπολόγιζε ο Deep
Blue, δεν έχει να αντιπαραθέσει παρά μόλις… 3,5 εκατομμύρια κινήσεις το
δευτερόλεπτο. Ωστόσο, το λογισμικό του είναι περισσότερο δοκιμασμένο.